خودروسازی ایران در انتظار همت مضاعف

این موضوع در شرایطی است که خودروسازان داخلی بخصوص ایران خودرو و سایپا به عنوان 2 غول صنعت کشور، نه‌تنها وظیفه‌شان سبک‌تر نشده است، بلکه باید همان طور که رهبر معظم انقلاب سال 89 را سال همت مضاعف و کار مضاعف نامگذاری کرده‌اند، آنها باید تلاش و توان بیشتری را صرف افزایش کیفیت محصولات خود کنند.

بازدید رهبر معظم انقلاب از صنعت خودروسازی کشور، در واقع نقطه عطفی در زمینه حمایت از صنایع داخلی و تولید داخل به حساب می‌آید، اما این موضوع وظیفه سنگینی را بردوش خودروسازان می‌گذارد؛ به نحوی که آنها باید با همت مضاعف و کار مضاعف طی سال جاری، پاسخگوی توجه رهبر معظم انقلاب به خود باشند.

همین یک ماه پیش بود که نمایندگان خانه ملت، در جریان بررسی لایحه بودجه سال 89، رای به کاهش 20درصدی تعرفه واردات خودرو دادند و آن را از 90 به 70 درصد رساندند و حال طبق اخباری که از ساختمان هرمی شکل بهارستان به گوش می‌رسد، ظاهرا قرار است نمایندگان مجلس شورای اسلامی با ارائه طرحی دو فوریتی، کاهش 20 درصدی تعرفه واردات خودرو در قالب بودجه سال 89 را لغو و به حالت پیشین باز گردانند.

اگر این موضوع تحقق یابد و تعرفه واردات خودرو به همان 90 درصد برگردد، قطعا خودروسازان داخلی نباید تصور کنند حال که تعرفه کاهش نیافته است، دیگر وظیفه چندانی در ارتقا و افزایش کیفیت محصولات خود ندارند.

در واقع بازگشت احتمالی تعرفه واردات خودرو به حالت پیشین خود، تنها فرصتی است دوباره تا خودروسازان کشور در سایه دیوار تعرفه و با در اختیار داشتن فرصتی بیشتر برکیفیت تولیدات خود بیفزایند و پاسخ حمایت اخیر رهبر معظم انقلاب از صنعت خودروسازی کشور را بخوبی بدهند.

نگاهی به وضعیت فعلی خودروسازی ایران، اگرچه از پیشرفت محسوس در کیفیت تولیدات و افزایش تنوع در این صنعت حکایت می‌کند، اما به هر حال هنوز به نقطه مطلوب نرسیده و نمی‌توان ادعا کرد که همه مشتریان داخلی از کیفیت و تنوع فعلی خودروهای کشور رضایت کامل دارند.

در حال حاضر اگر به میان مشتریان رفته و نظرات مختلف را جویا شویم، قطعا با این موضوع روبه‌رو خواهیم شد که نیاز به تولید خودروهایی با کیفیت‌تر و کم مصرف‌تر و صد البته با قیمتی مناسب‌تر، در بطن جامعه وجود دارد و حال که قرار است به احتمال فراوان، کاهش تعرفه واردات منتفی شود، خودروسازان باید همت و کار بیشتری را در زمینه تامین این نیاز مشتریان، به کار گیرند. هم اکنون آنچه به عنوان نقطه ضعف اصلی خودروسازی کشور از سوی کارشناسان مطرح می‌شود، فقدان طراحی است و این موضوع باید در این صنعت مورد توجه بیشتری قرار گیرد و ایران خودرو و سایپا به عنوان 2 غول خودروسازی کشور، می‌بایست مراکز تحقیق و طراحی خود را بیش از پیش فعال و فعال‌تر کنند.

به گفته کارشناسان، اگر خودروسازان قدرت طراحی خود را افزایش داده و به این واسطه بر کیفیت تولیداتشان بیفزایند، مشتری ایرانی نیز اعتماد بیشتری به خودروهای داخلی خواهد کرد و این بدان معناست که تقاضا از بازار خودروهای وارداتی بتدریج کم و کمتر می‌شود و به سمت محصولات داخلی سوق پیدا می‌کند.

به هر حال در صورتی که خودروهای داخلی در روند کیفی مناسب‌تری از آنچه که هم اکنون هست قرار گیرند، مشتری ایرانی نیز بیش از پیش خودروی ایرانی خریداری می‌کند؛ چراکه بدین واسطه هم به رشد تولید داخل کمک می‌کند و هم با توجه به آن که دیگر هزینه‌ای بابت تعرفه نخواهد پرداخت، پول کمتری نیز بابت خرید خودرو می‌پردازد.

دبیر پیشین انجمن خودروسازان در زمینه لزوم توجه هرچه بیشتر خودروسازها به مباحث کیفی می‌گوید: قطعا مراکز تحقیقات شرکت‌های خودروساز نقش بسیار مهمی در رشد کیفیت خودروهای داخلی دارند، به نحوی که با توسعه آنها می‌توان طراحی‌های جدید انجام داد و در نتیجه کیفیت را بالا برد.

داوود میرخانی رشتی می‌افزاید: به نظر می‌رسد روش صحیح در بحث کاهش تعرفه واردات خودرو این است که طی برنامه‌ای 5 ساله و سالی حدود 10 درصد، از تعرفه کاسته و خودروسازان نیز در بازه زمانی بر کیفیت تولیدات خود بیفزایند، هرچند این هدف، تنها در سایه مدیریتی قوی تحقق خواهد یافت.

وی با تاکید بر این ‌که یکی از مشکلات اساسی در خودروسازی ایران، نبود مدیریت قوی و صحیح است، می‌افزاید:طبق فرموده رهبر معظم انقلاب، نباید به بهانه‌های واهی، تعرفه واردات خودرو را به یکباره پایین آورد و ایشان نیز در واقع بر لزوم برنامه‌ریزی چند ساله برای کاهش تدریجی تعرفه واردات خودرو تاکید کرده‌اند؛ اما موضوع اینجاست که پشت این برنامه‌ریزی باید مدیرانی قوی و کارکشته وجود داشته باشد تا کار را اصولی و صحیح پیش ببرند.

وی تاکید می‌کند: هم‌اکنون در سطح خودروسازان بزرگ دنیا نیز به کارگیری مدیران یکدیگر، موضوعی پذیرفته شده به شمار می‌رود و خودروسازی ما هم می‌تواند از مدیران بازنشسته اما قوی و کارکشته این صنعت استفاده کند.

میرخانی در ادامه به لزوم کاهش قیمت خودروهای داخلی و تاثیر آن بر فاصله گرفتن مشتریان از خودروهای وارداتی نیز اشاره کرده و می‌گوید: زمانی قرار بود سمند جایگزین پیکان شود، اما به سبب ضعف و تصمیم‌گیری‌های اشتباه مرکز تحقیقات ایران خودرو در به کارگیری طراحی‌های جدید روی این خودرو، سمند با قیمتی بالای 10 میلیون تومان روانه بازار شد.

به گفته دبیر پیشین انجمن خودروسازان، کاهش قیمت خودروهای داخلی در کنار افزایش کیفی آنها، تضمینی است برای حفظ بازار داخل خودروسازان کشور.

اما فرید زاوه، یکی از کارشناسان خودروسازی کشور نیز در زمینه رابطه تعرفه واردات خودرو و کیفیت خودروهای داخلی می‌گوید: نباید فراموش کنیم که سهم وارداتی‌ها از بازار خودروی کشور، حدود 2 درصد است و حتی اگر تعرفه‌ها تا رقم 60 درصد نیز کاهش یابد، اتفاق خاصی برای فروش خودروسازان کشور نخواهد افتاد.

وی با اشاره به این ‌که ترس خودروسازان از کاهش 20تا30 درصدی تعرفه واردات بیهوده است، تاکید می‌کند: اگر تعرفه‌ها در محدوده 40 تا 50 درصد قرار گیرد، آنگاه می‌توان ادعا کرد که بازار خودروی کشور متاثر از کاهش تعرفه‌ها خواهد شد و آن زمان است که خودروسازان کشور فشار وارداتی‌ها را احساس خواهند کرد.

زاوه می‌افزاید: به هر حال در حالت کلی، اگر قرار به رشد کیفیت خودروهای داخلی باشد، باید کار را از قطعه‌سازان شروع کرد، چراکه آنها در خط یک زنجیره تولید خودرو قرار گرفته‌اند.

این کارشناس خودرو تصریح می‌کند: در حال حاضر مراکز تحقیقات و طراحی خودروسازان داخلی کار خود را انجام می‌دهند، اما چون قطعات تولیدی کیفیت مناسب و مورد نظر را ندارند، نتیجه کارها، آن طور که باید خوب از آب درنمی‌آید.

به گفته زاوه، برای افزایش کیفیت خودروهای داخلی، ابتدا باید قطعه‌سازان سطح کیفی خود را بالا ببرند و سپس از خودروسازان رشد کیفیت را خواستار شد.

اظهارات زاوه در شرایطی است که قطعه‌سازان بارها در این زمینه تاکید کرده‌اند که کیفیت فعلی قطعات تولیدی، در نتیجه نوع درخواست خودروسازان است و در واقع آنها همانی را می‌سازند که خودروسازان می‌خواهند.

در واقع بنا به گفته قطعه‌سازان، خودروسازها قطعات موردنظر خود را در محدوده قیمتی خاصی سفارش می‌دهند و گاه این موضوع بر کیفیت قطعات تولیدی تاثیری منفی دارد.

اما دبیر انجمن قطعه‌سازان نیز در این زمینه با اشاره به این‌ که کاهش یا افزایش تعرفه‌ها تغییری در برنامه‌ریزی کیفی قطعه‌سازان ندارد، می‌گوید: ما در هر صورت، برنامه‌ای را که برای توسعه و کیفیت خود در نظر گرفته‌ایم، اجرا خواهیم کرد.

محمدرضا نجفی منش می‌افزاید: کیفیت راهی است که پایان ندارد و با توجه به رقابت شدیدی که بین خودروسازان بزرگ دنیا شکل گرفته، همواره باید در این مسیر حرکت کرد و سرعت را افزایش داد.

دبیر انجمن قطعه‌سازان با اشاره به استراتژی تعیین شده برای صنعت خودروسازی کشور تا سال 1404 می‌گوید: این برنامه، مسیر را برای ما مشخص کرده و تمام مباحث و دغدغه‌های کیفی و حتی تناسب کیفیت خودروها با روند کاهش تعرفه نیز در آن تعیین شده است و بنابراین ما راهی جز حرکت در مسیر بهبود کیفی خود نداریم.

نجفی منش همچنین به لزوم توجه بیشتر دولت به بحث تحقیق و توسعه نیز اشاره کرده و تصریح می‌کند: اگر دولت بپذیرد که خودروسازان به جای پرداخت مالیات، در مباحث تحقیق و توسعه سرمایه‌گذاری و هزینه کنند، این موضوع به طور قطع تاثیری بسزا و اساسی بر توسعه کیفی قطعات و در نتیجه خودروهای داخلی خواهد گذاشت.

به گفته وی، در صورتی که به مباحث کیفی و لزوم سرمایه‌گذاری در این زمینه توجه نشود، کاهش تعرفه واردات نه‌تنها کمکی به رشد کیفیت خودروهای داخلی نخواهد کرد، بلکه فرش قرمز برای خودروهای وارداتی پهن خواهد شد.

آن گونه که از اظهارات کارشناسان و مسوولان استنباط می‌شود، تعرفه‌ها چه کاهش یابد و چه افزایش، قطعه‌ساز و خودروساز باید راه خود را در زمینه افزایش کیفیت محصولاتشان ادامه داده و تعلل به خرج ندهند.

در واقع حتی اگر تعرفه واردات به همان 90 درصد پیشین نیز بازگردد، خودروسازان داخلی نباید پشت این موضوع سنگر بگیرند و گمان کنند که کیفیت فعلی محصولاتشان ضامن بقای بازار آنهاست.