جنجال تازه برسر سپر دفاع موشکی

سپر دفاع موشکی تصمیمی بود که در دوره زمامداری جورج بوش گرفته شد. طی این تصمیم دولت آمریکا در صدد ایجاد یک سایت راداری در جمهوری چک و ده موشک رهگیر در لهستان بود و در همین راستا چندین دور مذاکره میان مقامات سه کشور جهت آماده‌سازی عملیات ساخت و راه‌اندازی آنها انجام گرفت، ولی بدلیل واکنش‌های منفی روسیه و همچنین نارضایتی عمومی در کشورهای میزبان این پروژه با تاخیر روبرو شد و در نهایت دولت جورج بوش نتوانست آن را عملی سازد. با روی کار آمدن اوباما، وی تصمیم به لغو ایجاد سپر دفاع موشکی در اروپای مرکزی گرفت و بجای آن پیشنهاد نصب سیستم‌های ضد‌موشک پیشرفته بر روی کشتی‌های آمریکایی مستقر در دریای مدیترانه را ارائه داد.

دلیل اصلی برای ایجاد سپر دفاع موشکی که از سوی دولت آمریکا عنوان شده بود، صرف‌نظر از درستی آن، دفاع از اروپا در مقابل موشک‌های بالستیک ایران علیه اروپا بود که آمریکا به باور خود احتمال آن را در آینده از سوی ایران پیش بینی کرده بود. در واقع این دلیل تنها توجیه امنیتی بود که علی رغم مشکل بودن پذیرش آن، آمریکا برای ایجاد چنین طرحی عنوان می‌کرد.

بسیاری از کارشناسان علت لغو این برنامه را ا ز یک سو به مشکلات فنی و لجستیکی مربوط می‌دانستند و از سوی دیگر ناشی از دور تازه روابط مسکو و واشنگتن بیان می‌کردند که با روی کار آمدن باراک اوباما روند تازه‌ای را در پیش گرفت. به اعتقاد آنان تمایل اوباما به مذاکره برای حل پرونده هسته‌ای ایران و تعامل با روسیه در این رابطه، الزام استقرارچنین سامانه‌ای را غیرقابل توجیه می‌ساخت.

اکنون روشن نیست یک سال پس از چنین تصمیمی چه اتفاقی افتاده است که آمریکا یک بار دیگر با طرح موضوع تهدیدهای فرامنطقه‌ای اما این بار هم به همان بهانه‌های واهی دوران جورج بوش و ادعای حمایت اروپا از تیررس موشک‌های بالستیک از سوی یک سری از کشورها، تصمیم گرفته است سیستم جدیدی را در رومانی مستقر سازد.

ظاهرا دولت رومانی نیز که از این بابت از امتیازات خاصی برخوردار می‌شود با این اقدام موافقت کرده است. گابریل اویرثا وزیر دفاع رومانی تصریح کرد که پیوستن به سیستم دفاع موشکی آمریکا یک اولویت برای سیاست امور دفاعی رومانی محسوب می‌شود. وی خاطرنشان کرد که تصمیم آمریکا برای دعوت رومانی در پیوستن به سیستم دفاع موشکی این کشور، تایید همکاری عالی میان نیروهای مسلح دو کشور می‌باشد.

براساس گزارش خبرگزاری شینهوا، وزیر دفاع رومانی تصریح کرد که با پیوستن این کشور به سیستم دفاع موشکی آمریکا کل قلمرو رومانی در مقابل تهدید‌ات موشکی محافظت خواهد شد.

روزنامه دیلی تلگراف نیز گزارش داد که آمریکا قرار است تا سال 2012 و به رغم مخالفت از سوی روسیه، این سیستم دفاع موشکی را مستقر کند.

با این حال، ترایان باسسکو، رئیس‌جمهور رومانی با نوعی خوش‌بینی می‌گوید: رومانی میزبان سیستمی نخواهد شد که علیه روسیه باشد، بلکه این سیستم علیه تهدید‌های موشکی دیگری است. از سوی دیگر، سرگئی لاوروف وزیر خارجه روسیه اعلام کرد که آمریکا باید درباره سپر موشکی خود در رومانی به روسیه توضیحات قانع کننده‌ای ارائه کند.

وی در عین حال به مقامات آمریکایی گوشزد کرد «کنوانسیون مونترو» که محدود کننده آمد و شد کشتیهای نظامی از دریای سیاه است، از سوی رومانی هم امضاء شده است. با این وصف روسیه فرصت را برای چانه زنی‌های بیشتر باز گذاشته و گفته است که باید کارشناسان بنشینند و در باره این تهدیدهایی که گفته می‌شود مذاکره کنند.

لاوروف گفت: دقیقا بعد از آنکه ما به این نتیجه برسیم که درک مشترکی از خطر گسترش موشکی و تهدید ات ناشی از آن داریم، خواهیم توانست به صحبت در خصوص این مساله بپردازیم که باید چه اقدامات مشخصی چه از لحاظ سیاسی و چه اقتصادی و احتمالا از لحاظ فنی نظامی بعمل آورد تا بتوان در برابر خطرات احتمالی به مقابله پرداخت.»

به این ترتیب به نظر می‌رسد سرنوشت این سامانه دفاع موشکی نیز به میزان همکاری روسیه و آمریکا در شرایط جاری بستگی دارد. روس‌ها هرگز نمی‌پذیرند که امنیت‌شان دستخوش بلندپروازی‌های آمریکا شود.

آنها به خوبی می‌دانند که مساله تهدید اروپا همان بهانه‌ای بود که جورج بوش نیز برای استقرار سامانه دفاع موشکی در جمهوری چک مطرح می‌کرد. در آن زمان نیزروسیه به نیکی دریافته بود که هدف اصلی استقرار چنین سامانه‌ای، مقابله با توان نظامی این کشور است. این وضعیت نشان می‌دهد که سامانه جدید نیز سرنوشت مشابهی با سامانه قبلی خواهد داشت مگر آنکه روابط مسکو و واشنگتن وارد مرحله عبور از چالش‌ها شود.

گروه بین‌الملل