چهره‌های متفاوت در سیاست ایرانی

اما در حال حاضر شبکه 4 سیما در برنامه‌ای با عنوان «سیاست ایرانی»،‌ چهره‌های مختلف با اندیشه‌های سیاسی گوناگون را به پای میز مناظره می‌نشاند تا مردم بتوانند با شنیدن نظراتی که در مقابل یکدیگر مطرح می‌شوند، به قضاوت در مورد صحت و سقم نظرات مختلف بپردازند.

برنامه سیاست ایرانی، یکشنبه شب میزبان دکتر علی مطهری، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی و دکتر صادق زیباکلام، استاد دانشگاه بود و این دو صاحب‌نظر در مسائل سیاسی در این برنامه به بیان دیدگاه‌های خود پرداختند.

علی مطهری در این برنامه درخصوص دلایل وقوع انقلاب اسلامی ایران گفت: اگر ما به تاریخ انقلاب برگردیم ملاحظه می‌کنیم که مسائلی چون محرومیت مادی و دستیابی به مسائلی از جمله آزادی دلایل اصلی انقلاب اسلامی نبوده‌اند؛ بلکه ماهیت انقلاب ما یک ماهیت اعتقادی و ایدئولوژیک است، یعنی آنجایی که عواطف اعتقادی و مذهبی مردم ما جریحه‌دار شده است ما شاهد شتاب گرفتن حرکت انقلابی مردم بوده‌ایم.

زیباکلام در ادامه با بیان این که با نظرات مطهری موافق نیست، گفت: به اعتقاد من دلیل انقلاب اسلامی مسائلی از جمله تغییر مبدا تاریخ از هجری به شاهنشاهی و یا ترویج فحشا در رژیم شاهنشاهی نبود و من معتقدم که به دلیل این که برخی افراد چنین مسائلی را دلیل وقوع انقلاب می‌دانند ما بعضی مخاطبان خودمان را از دست داده‌ایم. وی ادامه داد: انقلاب اسلامی به این دلیل شکل گرفت که ما در مملکت ظلم نداشته باشیم، انتخابات آزاد داشته باشیم، زندانی سیاسی و شکنجه نداشته باشیم و احزاب و مطبوعات آزاد باشند.

زیباکلام در مورد نقش اسلام در بروز انقلاب ایران هم گفت: اسلام این قابلیت را به مردم ایران داد که بتوانند تمام خواسته‌های خود را در قالب این دین جستجو کنند و به نظر من انقلاب اسلامی در سال 57 تبلور خواسته‌های مردم در قالب اسلام بود.

علی مطهری در ادامه با بیان این که اسلام و جمهوری اسلامی تمامی مسائل از قبیل دموکراسی و آزادی و غیره را شامل می‌شود، گفت: به اعتقاد من، ماهیت یک انقلاب را می‌توان از شعارهای مردم و اهداف و برنامه‌هایی که رهبران نظام اعلام می‌کنند، فهمید.

وی با بیان این که روحانیون در انقلاب اسلامی از تجربه‌های گذشته بخوبی استفاده کردند، گفت: ما در جریان ملی شدن صنعت نفت و حتی در جریان 15 خرداد اشتباهاتی داشتیم؛ اما روحانیت در جریان انقلاب اسلامی بسیار هوشمندانه عمل کرد.

وی با اشاره به تلاش روشنفکران مسلمان در انقلاب 57 گفت: در این نهضت، قشر تحصیلکرده بسرعت به مردم پیوست و به اعتقاد من تفاوت عمده انقلاب سال 57 با حرکاتی که در گذشته از جمله نهضت ملی شدن صنعت نفت انجام شده بود این بود که در انقلاب اسلامی، ابهام‌ها زدوده و کادرسازی خوبی انجام شد و با برنامه وارد انقلاب شدیم. در ادامه برنامه سیاست ایرانی، زیباکلام با بیان این که ما ظرف یکصد سال گذشته 2 انقلاب مشروطه و انقلاب اسلامی را پشت سر گذاشته‌ایم، گفت: به اعتقاد من، از جهت اهداف و دلایلی که مردم قیام کردند، میان انقلاب مشروطه و انقلاب اسلامی تفاوت چندانی وجود ندارد و معتقدم اگر انقلاب مشروطه موفق می‌شد، دیگر دلیلی هم برای انقلاب وجود نداشت.

زیباکلام با اشاره به این که در انقلاب اسلامی، روحانیون جلودار شدند، گفت: اسلامی که در جریان انقلاب اسلامی مردم به آن اعتقاد داشتند، اسلامی بود که از خود، یک مدل دموکراتیک حکومتی، یک مدل اقتصادی و یک مدل حزبی و بین‌المللی داشت. زیباکلا‌م گفت: انقلا‌ب ایران دنبال اسلا‌م نبود. مطهری در ادامه این برنامه گفت: از شهریور 1320 تحولی در ایران آغاز شد که به انقلاب اسلامی سال 57 منتهی شد و ما باید برای رهبری منحصر بفرد امام خمینی (ره)‌ نیز جایگاه ویژه‌ای قائل باشیم.

وی افزود: بزرگان ما و اسلام‌شناسان ما در سال‌های اوایل انقلاب تلاش بسیاری کردند تا اقشار تحصیلکرده را به این نتیجه متقاعد کنند که مکتب اسلام قادر است جامعه را در هر شرایطی اداره کند و تبیین کنند که پاسخ به همه معضلات اجتماعی در داخل اسلام موجود است.

نقش رهبری در انقلاب

دکتر عماد افروغ و حجت‌الاسلام دکتر خاموشی نیز دیشب در برنامه سیاست ایرانی به نقش رهبری در انقلاب اسلامی پرداختند. افروغ در این مناظره با تاکید بر اینکه ا‌نقلاب اسلامی بسط انقلاب آزادیخواهانه فرانسه و روسیه است، افزود: امام رهبری انقلابی را عهده‌دار بودند که حادثه سیاسی نبود، بلکه صبغه فلسفی داشت.

خاموشی در این مناظره گفت: امام و مکتب قم در ماجرای انقلاب اسلامی بازگشت به فهم دقیق‌تر از اسلام و جامعیت اسلام را مورد نگرش قرار داد.

وی گفت: امام به طور جدی مطالبات دین را در ساختار اجتماع مطرح و چیدمان ساختار سیاسی اسلامی را در انقلاب اجرا کرد.

خاموشی در تشریح دومین مولفه اصلی برای انقلاب به باور دینی مردم اشاره کرد و با تاکید بر این که حضرت امام تجربه انقلاب‌های دیگر را دیده‌ بودند و با برداشت از اسلام این اقدام را انجام دادند، ادامه داد: وجهه اسلامیت امام و ایمان به الله خیلی عمیق بود و باید تاثیر‌پذیری آن را مورد توجه قرار دهیم. در ادامه افروغ گفت: انقلاب اسلامی با وجهه اسلامی‌اش با قرائت خاص خود مظروفی بود که در ظرف نمی‌گنجید.

اختلافاتی که ما شاهد هستیم از آنجا نشات می‌گیرد که این مظروف با ظرف تطبیق داده نشده و عده‌ای می‌کوشند که آن را بر طبق نظر خود تطابق دهند. وی افزود: امام یک جا می‌گوید هیچ‌کس حق ندارد که رای را به مردم تحمیل کند چرا که نگاه امام به انسان مختار است. وی افزود: وقتی امام می‌گوید جمهوری اسلامی از باب تاکید است یعنی هم به باب جمهوریت تاکید دارند، هم اسلامیت.

در ادامه خاموشی به موضوع ولایت فقیه اشاره کرد و گفت: در زمان غیبت، ولی فقیه عادل فرماندهی جامعه را بر عهده دارد.

افروغ نیز به تشابه بین دموکراسی و ولایت فقیه پرداخت و تعریف جدیدی از قانونیت و مشروعیت ارائه داد.

در ادامه خاموشی به تشریح نسبت امام با امت پرداخت و گفت: نسبت امام با امت تنها اداره شوون اجرایی نیست؛ بلکه شوون تبلیغی و ترویجی دارد.

خاموشی ادامه داد: ما نباید نقایص سیستم را در نظریه ولایت فقیه بگذاریم؛ چراکه این نظریه بی‌نقص است. افروغ نیز با تاکید بر این‌که امام نه سلب آزادی را برای مردم و نه فرمان از زور و اجبار را از سوی رهبری می‌‌پسندند، این سوال را مطرح کرد ما در این 30 سال تا چه اندازه نقادی شدیم.

خاموشی نیز بر اهمیت نقش مردم تاکید داشت به طوری که گفت مردم حق دارند تربیت و تعلیم شوند، باید به مردم اهمیت داده شود اما این سوال مطرح است که باید بگوییم مردم انتخاب کنند و آیا این انتخاب به طور مطلق خوب است.

خاموشی تاکید کرد: ما وظیفه روشنگری و تبیین داریم که مردمی که محور را یافتند از محور کنار نروند.