وسواس یک بیماری با حالت‌های متفاوت

فرد اغلب از شیء اجتناب‌ناپذیر مثل مدفوع، ادرار، گرد و غبار یا میکروب می‌ترسد. بیمار ممکن است دست‌هایش را به افراط بشوید و در واقع بساید و بخراشد یا از ترس میکروب، حتی قادر به ترک خانه‌اش هم نباشد. اضطراب، شایع‌ترین واکنش هیجانی در برابر شیئی است که فرد از آن می‌ترسد، منتها شرم و نفرت وسواس‌گرانه هم احساسات شاعی هستند. بیمارانی که وسواس آلودگی دارند، معمولا معتقد‌ند که آلودگی با کوچک‌ترین تماس از شیئی به شی دیگر و از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود.

تردید مرضی: دومین الگوی شایع، وسواس تردید است که به دنبال وسواس عملی به صورت وارسی روی می‌دهد. مثلا فرد می‌ترسد مبادا اجاق را خاموش یا در را قفل نکرده باشد. وارسی هم اغلب به این صورت است که بیمار چند بار به خانه برمی‌گردد تا مثلا ببیند اجاق را خاموش کرده یا نه. این بیماران تردید وسواس‌گونه‌ای درباره خود دارند به طوری که همیشه به خاطر فراموش کردن چیزی احساس گناه می‌کنند.

افکار مزاحم: در این حالت فرد صرفا افکار وسواسی مزاحمی بدون هیچ‌گونه وسواس عملی دارد. این گونه وسواس‌ها معمولا افکاری تکراری است که به نظر خود فرد شرم‌آور است. این بیماران حتی به خاطر این افکار گاهی خود را به پلیس معرفی می‌کنند.

وسواس تقارن: این وسواس از دیگر انواع وسواس است که فرد دقت را لازم می‌بیند و موجب کندی اعمال او می‌شود. مثلا ساعت‌ها وقت صرف می‌کند تا یک وعده غذا بخورد یا صورت خود را اصلاح کند. وسواس‌های مذهبی و صرفه‌جویی اجبارگونه هم در بیماران وسواسی شایع است. کندن مو و جویدن ناخن هم انواع دیگر از سواسند.

دکتر آزاده شیروانی