دندان‌های حساس، از علت تا درمان

مینا لایه‌ای است که سطح تاج دندان را می‌پوشاند و در مقابل سایش مسواک مقاوم است، اما سطح ریشه دندان با لایه نازکی از ساروج پوشیده شده و هنگامی که لثه به دلیل بیماری‌های لثه‌ای (ناشی از عدم رعایت مناسب بهداشت)، افزایش سن یا استفاده طولانی مدت از مسواک‌های زبر و خمیر دندان‌های ساینده (مانند خمیر دندان‌های سفیدکننده) تحلیل می‌رود.

این لایه به درون دهان آشکار شده و بتدریج ساییده می‌شود.

با از بین رفتن آن، لایه زیرین که عاج دندان است، پر از سوراخ‌های ریزمیکروسکوپی می‌باشد و موجب انتقال تحریکات به عصب دندان می‌شود.

از علل دیگر حساسیت دندانی می‌توان به سفید کردن)bleaching( کنترل نشده و بیش از حد دندان‌ها، همچنین دندان قروچه طولانی مدت اشاره کرد.

خوشبختانه بسیاری از حساسیت‌های دندانی تنها با مسواک زدن آرام با حرکات چرخشی در جا به کمک مسواک‌های نرم و خمیردندان‌های ضدحساسیت و اجتناب از مصرف مواد اسیدی (مانند نوشابه‌های گازدار) و غذاهای خیلی سرد و گرم بعد از چند هفته بر طرف می‌شوند.

برای تاثیر بیشتر، می‌توانید مقدار کمی از خمیر دندان را چند دقیقه قبل از مسواک زدن روی نواحی حساس ریشه بمالید. این خمیر دندان‌ها با بستن سوراخ‌های ریز عاج دندان مانع حساسیت می‌شوند.

در صورتی که حساسیت بعد از چندین هفته برطرف نشد، نیاز به درمان‌های تخصصی دندانپزشکی (مانند استفاده از غلظت بالای فلوراید یا دیگر مواد جهت بستن سوراخ‌های عاج) می‌باشد. در موارد حساسیت‌های شدید و پایدار سطح ریشه که به درمان‌های معمول پاسخ نمی‌دهند ممکن است دندانپزشک ناچار باشد دندان را ترمیم کرده و در موارد نادر از درمان کانال ریشه (عصب‌کشی) بهره جوید.

دکتر امین امینیان

زگیل؛ بیماری پوستی شایع و مسری

زگیل شایع‌‌‌ترین بیماری پوستی است که با وجود درمان اغلب عود می‌کند و 75 درصد افراد در طول زندگی آن را تجربه می‌کنند. کمتر کسی می‌داند که زگیل یک بیماری ویروسی و قابل سرایت است. البته این‌طور هم نیست که با کوچک‌ترین تماس با یک ضایعه، ویروس منتقل شود، اما تماس مکرر و نزدیک در شرایطی که ویروس در پوست تلقیح شود، باعث ایجاد زگیل می‌شود.

ویروس پاپیلومای انسانی مسوول ایجاد انواع زگیل است، خودش بیش از 100 نوع دارد.

بعضی از انواع این ویروس، خطر ایجاد سرطان را هم بالا می‌برند، اما جای نگرانی نیست چرا که اغلب زگیل‌ها توسط ویروس‌های پاپیلومای نوع 6 و 11 ایجاد می‌شوند که کمترین همراهی را با سرطان‌‌ها دارند.

زگیل‌ها ممکن است بدون درمان خود به خود از بین بروند، ولی بعضی از آنها این‌قدر نجیب نیستند و سال‌ها به همان اندازه قبلی باقی می‌‌مانند.

گاهی هم به‌تدریج بزرگ‌تر می‌شوند؛ این یعنی این که درمان زگیل‌ها همان‌قدر که دشوار است، فوری و ضروری نیست. البته زگیلی را که علامت ایجاد کند یا از نظر زیبایی غیرقابل تحمل باشد باید درمان کرد.

با خانواده زگیل آشنا شوید

زگیل در واقع تکثیر نامنظم سلول‌های پوست است که توسط ویروسی به نام پاپیلوما ایجاد می‌شود، زگیل می‌تواند به صورت منفرد و یا خوشه‌ای در هر قسمتی از بدن نمایان شود و انواع مختلفی دارد که بر حسب محل ایجاد، به چند دسته تقسیم می‌شود.

زگیل معمولی اغلب در اطراف ناخن‌ها و در پشت دست ظاهر می‌شود. زگیل پا در کف پا ایجاد می‌شود و روی آن نقاط سیاه دیده می‌شود که همان رگ‌های خونی است.

زگیل‌های مسطح، زگیل‌های کوچک صافی هستند که اغلب در صورت کودکان به وجود می‌آیند.

زگیل نخی کوچک،‌دراز و باریک است و معمولا روی گردن، صورت و پلک‌ها نمایان می‌شود و بالاخره زگیل‌های ناحیه تناسلی که می‌خواهیم به آن بپردازیم.

در این میان زگیل تناسلی به صورت ضایعات برجسته‌ای روی دهانه رحم، واژن، مجرای ادرار و مقعد و در آقایان روی آلت تناسلی دیده می‌شود.

اندازه زگیل‌ها متفاوت است. زگیل‌ها در اندازه کوچک حدود یک تا 2 میلی‌متر یا به صورت خوشه‌ای تا حدود 20 میلی‌متر می‌رسند. همان‌طور که گفته شد، عامل زگیل درواقع یک نوع ویروس‌)HPV( است، بنابراین همان‌طور که سایر عفونت‌های ویروسی منتقل می‌شوند، ویروس عامل زگیل هم می‌تواند منتقل شود.

زگیل تناسلی از سایر زگیل‌ها مسری‌تر است.

از آنجا که زگیل تناسلی می‌تواند به دهانه رحم نفوذ کند خطر سرطانی شدن آن وجود دارد. به همین دلیل، پزشک معالج تست پاپ‌اسمیر از دهانه رحم می‌گیرد. بیماران مبتلا به زگیل‌های داخلی ممکن است هنگام مقاربت، احساس درد، ناراحتی یا خونریزی داشته باشند.

اما از آنجا که این ضایعات معمولا دردناک نیستند و ممکن است در صورت بی‌توجهی کشف نشوند، باید به آن دقت کرد و در صورت شک کردن به وجود آن هر چه زودتر به پزشک مراجعه شود.

وقتی زگیل روی پوست وجود دارد، ویروس فعال است و احتمال بیشتری دارد که آلوده‌کننده باشد. وقتی زگیل ناپدید می‌شود، ویروس هنوز وجود دارد به همین دلیل احتمال عود مجدد این بیماری وجود دارد، اما احتمال انتشار آن کمتر می‌شود. در فردی که با زگیل‌های تناسلی تماس داشته، از حدود چندین هفته تا چندین ماه پس از مواجهه ممکن است زگیل‌ها تظاهر پیدا کنند.

درمان‌های متفاوت برای زگیل‌های سمج

براساس این که زگیل در چه ناحیه‌ای قرار گرفته و به چه تعداد و اندازه‌ای است، پزشک درمان‌های متفاوتی را پیشنهاد می‌کند. در بیماران بدون علامت، نیازی به درمان نیست ولی در صورتی که بیمار علامت‌هایی داشته باشد و اندازه آن کوچک باشد، با استفاده از محلول‌های موضعی قابل درمان هستند.

اگر ضایعات بزرگ باشند، استفاده از کرایوتراپی (منجمدکردن با استفاده از نیتروژن مایع)‌ و در بعضی موارد جراحی با استفاده از لیزر توصیه می‌شود.

پس از درمان، معمولا 70 درصد احتمال عود وجود دارد و ممکن است 6 تا 12 هفته پس از درمان ضایعات دوباره نمایان شود، اما بیشترشان پس از یک سال بهبود می‌یابند.

افتراق این بیماری از سایر بیماری‌های پوستی توسط پزشک، امکانپذیر است،‌ چراکه ممکن است با برخی از بیماری‌هایی که ظاهری مشابه با این ضایعات دارند، اشتباه گرفته شوند. پس هر برآمدگی روی ناحیه تناسلی فرد زگیل نیست، بعضی ممکن است جوش باشد و برخی ممکن است انواع دیگری از عفونت یا رشد غیرعادی بافت باشند.

درمان این بیماری در خانم‌های باردار در صورت بزرگ بودن ضایعات فقط از طریق جراحی موضعی صورت می‌گیرد و درمان با محلول‌ها نباید انجام شود، چراکه ممکن است روی جنین اثر بگذارد و البته درمان با لیزر هم نباید انجام شود. در صورتی که در خانم باردار ضایعات بزرگی در دهانه رحم و یا بیرون واژن وجود داشته باشد، باید زایمان به صورت سزارین انجام شود تا از تماس جنین هنگام تولد با این ضایعات جلوگیری شود. چراکه در موارد نادر دیده شده که در حنجره نوزاد در اثر تماس جنین در هنگام تولد با ضایعات‌، زگیل‌هایی به وجود آمده است.

پزشکان برای تشخیص این بیماری معمولا نیازی به آزمایش ندارند و براساس ظاهر ضایعه زگیل را تشخیص می‌دهند، اما در موارد خاصی، نمونه‌برداری از ضایعه توصیه می‌شود:

1 بیمار دچار نقص ایمنی (مثلا مبتلا به ایدز)‌ باشد

2 زگیل‌ سفت یا زخمی باشد

3 زگیل‌های مزمن

4 سابقه پاپ اسمیر غیرطبیعی در خانم‌ها

راه‌های پیشگیری و توصیه‌های پزشکی

- رعایت بهداشت بخصوص در خانم‌ها و استفاده از دستمال کاغذی بعد از دستشویی چون محیط مرطوب یکی از عوامل ایجاد عفونت و زگیل است.

- استفاده از لباس‌های زیر گشاد و نخی

- پرهیز از بی‌بند و باری‌های جنسی

- مراجعه به پزشک در صورت مشاهده کوچک‌ترین ضایعه

- نخراشیدن زگیل برای جلوگیری از گسترش زگیل به سایر بخش‌ها

- استفاده از روش‌های کلی پیشگیری از بیماری‌های منتقل شونده جنسی (چون این ویروس به شدت مسری است)‌

- استفاده از واکسنHPV در گروه‌های پرخطر.

دکتر شهناز قاسمیان