لطفا پیامدهای اجتماعی این طرح اقتصادی را جدی بگیرید

بر اساس آن ، قیمت حامل‌های انرژی و کالاهای اساسی طی 5 سال چنان واقعی می‌شود که تا سقف صد میلیارد دلار یا صد تریلیون تومان از فشار مالی به دولت می‌کاهد.

به گفته بسیاری از کارشناسان، اجرای این طرح تحول توامان با تبعات مثبت و منفی همراه خواهد بود. هر چند این اقدام جسورانه دولت بارها از سوی برخی کارشناسان به شکستن یک تابوی دیرینه تعبیر و البته تحسین شده است، اما به گفته همین افراد، طی 5 سال اجرا، جامعه با شوک یا به طور خوش‌بینانه با جهش تورمی روبه‌رو می‌شود.

البته با صرفه‌جویی کلان حاصل شده، دولت فرصت خواهد داشت تا به 3 یا 5 دهک درآمدی آسیب‌پذیر جامعه برسد و به اصطلاح از اقشار مرفه بگیرد و به اقشار آسیب‌پذیر بدهد. این امر درخشان‌ترین نکته طرح هدفمند شدن یارانه‌ها در صورت اجرای موفق آن است ؛ اما هدفمند شدن یارانه‌ها یک طرح اقتصادی نیست و قرار است در بستری به نام «جامعه» اجرا شود و اگر این بستر ، آمادگی اجرا را نداشته باشد، مقاومت در برابر آن حتی اگر موفق‌ترین و دقیق‌ترین محاسبات اقتصادی را در خود داشته باشد، ناچار به شکست است.

طرح هدفمند شدن یارانه‌ها همواره چنان با الفاظ و لفافه‌های اقتصادی مطرح شده که بسیاری از سطوح اجتماعی از ماهیت دقیق آن مطلع نیستند و بیشتر تحت تاثیر تبلیغات مثبت یا منفی آن قرار دارند، ضمن این که تا مدت‌ها اجرای طرح جدی گرفته نمی‌شد و حالا که به مرز اجرا رسیده، نگرانی‌ها از دامنه توجهبه وجوه مثبت آن کاسته است.

از طرف دیگر، طرح قرار است دهک‌های درآمدی ضعیف جامعه را مشمول حمایت‌هایی کند که بخش عمده‌ای از مردم جامعه، خود را محق این حمایت‌ها می‌بینند و اگر در صورت اجرا، بسیاری از این افراد مشمول طرح حمایتی دولت نشوند، بر افزایش بدبینی و بی‌اعتمادی آنان نسبت به طرح تاثیر می‌گذارد.

گفته می‌شود، مبنای اجرای طرح و تمییز بین دهک‌های درآمدی، سرشماری سال 1385 است که البته این سرشماری بسیاری از مردم جامعه را هنگام اجرا، محاسبه نکرده و از درصدی خطا برخوردار است.

از سوی دیگر به طور مسلم این طرح بنای توزیع عادلانه ثروت در جامعه را دارد و بسیاری از افراد جامعه بخصوص آنها که منابع قدرت و ثروت را در اختیار دارند، نه‌تنها مشمول حمایت دولت نمی‌شوند که مجبورند جور طبقات ضعیف‌تر را بکشند؛ در این صورت به ازای از کف دادن امکانات به اقشار آسیب‌پذیر بیشتر فشار می‌آورند و به اصطلاح جامعه، خون مردم را در شیشه می‌کنند. اقشاری که در نوک پیکان حمله طرح قرار دارند، در این موارد به مهاجرت دست می‌زنند که افزایش این روند به لاغر شدن دهک‌های بالا و چاق ماندن دهک‌های پایین منجر می‌شود، در این صورت اجرای طرح دشوار خواهد بود.

یکی از پیامدهای مهم طرح هدفمند شدن یارانه‌ها برای جامعه بخصوص وقتی قرار نیست حقوق و دستمزدها به ازای واقعی شدن قیمت‌ها افزایش یابد، افزایش سهم کالاهای اساسی (خوراک و پوشاک و مسکن)‌ در سبد هزینه خانوار و مظلومیت بیش از پیش فرهنگ و اوقات فراغت است که صنایع فرهنگی را به طور قطع با چالش‌های اساسی روبه‌رو می‌کند.

به طور خلاصه این که نفس هدفمند شدن یارانه، اقدامی است که دیر یا زود باید اجرا شود؛ اما زمینه اجتماعی باید آمادگی اجرا را داشته باشد. اگر طرح بر مبنای اطلاعات اشتباه و بدون زمینه پذیرش و اقناع اجتماعی به سطح اجرا برسد، آسیب‌هایی چون رشد چندپیشگی والدین، بزه و رشوه، رقابت‌های غیراخلاقی برای کسب منابع و مهاجرت معکوس بدون توجه به زیرساخت‌های اقتصادی در شهرهای کوچک و... را به همراه خواهد داشت، بنابراین لطفا پیامدهای اجتماعی این طرح اقتصادی را جدی بگیرید.

کتایون مصری