رادیو معارف، صدای فضیلت و فطرت

مدیریت در رادیویی تخصصی چون معارف، چه ویژگی‌هایی دارد؟

مدیریت در این رادیو یک مدیریت چندوجهی است، زیرا در رادیوهای تخصصی، همزمان با اشراف مدیر به حوزه برنامه‌سازی و مسائل رسانه‌ای، اشراف به حوزه تخصصی آن رادیو نیز لازم است. به این معنا که مدیر رادیو معارف، هم باید دارای تخصص رسانه‌‌ای باشد و هم حدی از تخصص‌های معارف را داشته باشد و البته با توجه به حساسیت‌هایی که در مباحث معارفی در جامعه وجود دارد، اشراف به مسائل اجتماعی و سیاسی جامعه نیز لازم است.

برای این که برنامه‌های معارفی جذابیت لازم را برای مخاطب داشته باشند چه باید کرد؟

برای جذابیت برنامه‌های معارفی توجه به چند نکته لازم است: اول شیوایی در بیان و ابلاغ و جذب کارشناسانی که بتوانند با زبان روز، مطالب عمیق معارفی را برای جامعه تبیین کنند، دوم ساختارهای جدید و بدیع رادیویی و استفاده از قالب‌هایی غیر از گفتار برای ارائه محتوای دینی و سوم جذب برنامه‌سازان متخصصی که به آنچه می‌گویند اعتقاد داشته باشند و عمل کنند، زیرا قطعا تاثیر حرفی که از دل برمی‌آید بر مخاطبان، بیشتر از حرفی است که از زبان برمی‌خیزد و در نهایت استفاده از الحان و نغمات متنوع، جدید و زیبا در برنامه‌ها.

تعریف شما از رادیو معارف چیست؟

رادیو معارف مجموعه به هم پیوسته‌ای از انسان‌هایی متعهد و متخصص است که سعی می‌کند حرکتی را که انبیا در ابلاغ رسالت الهی شروع کردند، به سرانجام برساند و در این راه از همه ابزار و تکنیک‌ها و ساختارهای رسانه‌ای شنیداری استفاده کند. این مجموعه، تلاش می‌کند در همه شاخه‌های مربوط به علوم اسلامی و انسانی برنامه‌هایی را تهیه و به شنوندگان ارائه کند. دفاع از اعتقادات حقه شیعه و پاسخگویی به شبهات گسترده‌ای که امروزه در میان عموم مردم و در دانشگاه و حوزه مطرح می‌شود نیز از وظایف ذاتی این رادیو است.

چرا رادیویی سراسری و ملی، همچون رادیو معارف‌، از استان قم پخش می‌شود؟

از آنجا که نزدیک بودن مرکز انتشار پیام به منبع تولید پیام از عوامل موفقیت یک رسانه است، رادیو معارف که ماموریت اصلی آن انتشار معارف و مفاهیم اسلامی است، در شهر مقدس قم که خاستگاه اصلی تولید معارف شیعی و اسلامی است تشکیل شد.

دسترسی آسان به کارشناسان و سرعت بالای دریافت آخرین دستاوردهای اندیشمندان اسلامی که از ویژگی‌های این شهر مقدس است نیز از دیگر علت‌های حضور رادیو معارف در قم است. همچنین وجود نام قم در تبلیغ این رسانه دینی باعث اعتماد بیشتر مخاطبان به پیام‌‌های آن می‌شود.

همکاری شما با حوزه علمیه قم و آستان مقدس حضرت معصومه(س)‌ در چه حد است؟

حوزه علمیه قم از اصلی‌ترین مراکزی است که مسوولیت تامین کارشناسان این رسانه را به عهده دارد. همچنین دانش‌آموختگان حوزه و دانشگاه مسوولیت برنامه‌سازی در این رادیو را بر عهده دارند و بی‌شک لطف و عنایت حضرت معصومه(س)‌ همان‌گونه که شامل حال تشکیل و توسعه حوزه مقدس علمی شد، اکنون نیز شامل حال موسسان و فعالان رادیو معارف شده و می‌توان افتتاح رادیو معارف در روز تولد آن بانوی گرامی را نشانه‌ای از رضایت و عنایت ایشان به این امر دانست.

انتخاب کارشناسان و حضور آنها در برنامه‌های رادیو معارف براساس چه ملاک‌هایی انجام می‌شود؟

کارشناسان این رادیو ابتدا از طریق مجاری مختلف به رادیو معرفی می‌شوند. پس از بررسی در کمیته کارشناسان واحد طرح و برنامه یا کمیته‌های طرح و نظارت گروه‌ها، آنها را به برنامه‌سازان معرفی می‌کنیم.

کارشناسانی در این رسانه استفاده می‌شوند که بیانی شیوا داشته باشند و در رشته‌ای خاص از علوم اسلامی متخصص باشند و حسن شهرت و سابقه در ارائه آن بحث خاص را داشته باشند.

چشم‌‌انداز آینده رادیو معارف با چه هدف‌هایی دنبال می‌شود؟

«رسانه برتر در انتشار علوم و معارف اسلامی» چشم‌انداز رادیو معارف است و امسال موفق به تنظیم برنامه 5 ساله اجرایی برای رسیدن به این چشم‌انداز شده‌ایم که مهم‌ترین آنها به ترتیب ذیل است:

- ایجاد کرسی‌های نظریه‌پردازی در حوزه‌های مختلف علمی و گرایش بیش از 20 درصد برنامه‌های شبکه به این موضوع.

- تعامل با موسسات و مراکز علمی در ساخت برنامه‌ها و استفاده از این موسسات به عنوان پشتوانه علمی برنامه‌ها در بیش از 50 درصد برنامه‌ها.

- ایجاد دوره‌های آموزشی معارف با هدف‌گیری مخاطبان خاص مانند معلمان و کارمندان و دانشجویان و ایجاد تعامل با نهادهای دولتی برای پذیرش این دوره‌ها به عنوان دوره‌های ضمن خدمت.

-‌اجرای برنامه‌های پرسش و پاسخ در حوزه‌های معارفی در دانشگاه‌ها و با حضور دانشجویان و تهیه 50 درصد برنامه‌های پرسش و پاسخی با همین روش و حضور حداکثری مخاطبان در برنامه‌های رادیو.

- حرکت به سمت ایجاد خبر نرم در حوزه معارف و پوشش خبرهای علمی جهان اسلام.

- حرکت به سمت خصوصی‌سازی در تولید برنامه و تولید حداقل 10 درصد برنامه‌ها با این روش.

- ایجاد وب‌سایت فعال و تعاملی و بانک برنامه‌ها در اینترنت.

- ارائه چندرسانه‌ای برنامه‌های رادیو (برنامه رادیویی، نرم‌افزار، اینترنت و کتاب)‌ در بیش از 10 درصد از برنامه‌ها.

- تقویت فرستنده‌ها از پوشش 75 درصدی به 95 درصد جمعیت.

- تشکیل اتاق فکر برای برنامه‌های خاص رادیو در حوزه اجتماع، جوانان، خانواده و دانش.

- طراحی برنامه‌های نمایشی برای پاسخگویی به شبهات و همچنین آشنایی با پیشینه استعماری فرق ساختگی مثل وهابیت و بهائیت.

- همکاری نزدیک رادیو معارف و مراکز استان‌ها و پشتیبانی رادیو معارف از برنامه‌های معارفی استان‌ها.

- پیشنهاد و ساخت برنامه با بزرگان حوزه معارف در تایم‌های کوتاه.

- ایجاد زیرساخت برای ایجاد کانال دوم رادیو معارف (تخصصی.)

چه اقداماتی برای به‌روزرسانی مفاهیم معارفی در رادیو معارف صورت گرفته است؟

در بخش کارشناسان سعی کرده‌ایم کارشناسان متخصص و جوان و افرادی که توانایی ارائه مفاهیم دینی به زبان روز را دارند شناسایی کنیم و به کار بگیریم.

در بخش سوژه‌ها نیز با استفاده از نظرسنجی‌ها و تماس با مجموعه‌هایی که به شناسایی مسائل و مشکلات جامعه می‌پردازند، سعی کرده‌ایم مسائل و موضوعات مبتلابه جامعه را در برنامه‌ها مطرح کنیم.

ارتباط دائم با مرکز و موسسات علمی نیز ما را به سوی مفاهیم معارفی طرح در سطوح مختلف جامعه هدایت می‌کند. همچنین ارتباط مداوم و مستقیم با مخاطبان نیز ما را در جهت به‌روزرسانی سوژه‌ها یاری می‌کند.

تفاوت شکلی، ساختاری و محتوایی این رادیو با سایر رادیوها چیست؟

در بخش شکلی شاخص‌ترین تفاوت، عدم استفاده از موسیقی‌سازی در این رادیو است. البته تکیه بیشتر به مباحث کارشناسی و حضور جدی‌تر کارشناسان خبره در برنامه‌های این رادیو نیز از تفاوت‌های دیگر شکلی و ساختاری است.

اما در بخش محتوا، همان گونه که از نام این رادیو نیز مشخص است، تاکید مباحث این رادیو و نقطه کانونی آن معارف اسلامی است و تمام مباحثی که از این رادیو پخش می‌شود، باید پیوند مشخصی با معارف اسلامی داشته باشد. از سوی دیگر، عمق پرداختن به مباحث دینی در این رادیو بیشتر از رادیوهای دیگر است.

شما چه تعریفی از مخاطبان خود دارید؟

مخاطبان رادیو معارف، علاقه‌مندان مباحث دینی و جویندگان معارف اسلامی هستند و عموما این رادیو را برای درک بهتر حقایق دین و دست یافتن به عمق بیشتر معارف دینی انتخاب می‌کنند و کمتر به جنبه سرگرمی رسانه توجه دارند. از لحاظ سنی نیز مخاطبان رادیو عموما جوانان و بالاتر در نظر گرفته می‌شوند.

انتخاب محتواهای برنامه با چه ضوابط و شرایطی است؟

اول این که محتوای مذکور مورد نیاز جامعه باشد. البته در این بحث، نیاز مخاطبان خاص و مخاطبان عام مدنظر قرار می‌گیرد، چون نیازهای این افراد متفاوت است.

دوم این که مبانی معارفی برنامه‌ها باید کاملا درست بر محتوای نص تطبیق شود و در مواردی که نص دینی وجود ندارد یا شرح نصوص است، باید معیارهای علمی در تفسیر کاملا رعایت شود.

سوم این که مباحث دینی مطرح‌شده نباید با فهم عمومی و علمی متضاد باشد. گرچه ممکن است بالاتر از فهم علمی ما باشد، اما نباید متضاد باشد.

البته ضوابط مختلف دیگری نیز وجود دارد که براساس آن برنامه‌ها ساخته، نظارت و پخش می‌شود که در اینجا امکان بیان همه آنها نیست.

مخاطبان این رادیو تنها افراد متدین و مومن هستند یا همه کسانی که در برد رادیو معارف قرار دارند؟

گرچه بیشتر مخاطبان این رادیو را متدینین تشکیل می‌دهند، ولی بسیاری از شنوندگان نیز برای شناخت مسائل مختلف زندگی از دیدگاه دین، رادیو معارف را گوش می‌کنند، زیرا بسیاری از مباحث این رادیو منطبق با فطرت انسانی است. یکی از شنوندگانی که معمولا برای ما روی سایت نظر می‌گذارد، مسیحی است و براساس آنچه می‌گوید برای درک بهتر انسانیت به رادیوی ما گوش فرا می‌دهد. همچنین با این که یکی از مبانی اصلی برنامه‌های ما معارف شیعی است، با این حال در سفرهای استانی، افرادی به ما مراجعه می‌کنند که از برادران اهل سنت هستند.

محتوای انگیزشی شما برای تغییر رفتار افراد چیست؟

ما برای تغییر رفتار افراد و انتخاب راهکارهای دینی برای زندگی، روی انگیزه‌های مختلفی کار می‌کنیم. اولین چیزی که باعث تغییر رفتار می‌شود علم به راهکارهای درست است. مورد دوم، تبیین نتیجه یک زندگی دینی و آرامش و آسایش در سایه نگرش دینی است. همچنین نشان دادن آسیب‌های زندگی بدون دین نیز از دیگر مواردی است که بر تغییر رفتار مخاطبان تاثیر دارد.

نحوه دریافت و بررسی بازخورد برنامه‌های رادیو معارف چطور انجام می‌شود؟

بازخورد برنامه‌ها به 4 صورت به ما می‌رسد؛ اول از طریق مرکز تحقیقات سازمان و نظرسنجی‌های تخصصی و ویژه رادیو معارف است.

دوم تماس‌های تلفنی مردم و نظرات آنهاست و سومین راه، حضور مخاطبان در رادیو و بیان نظراتشان است که البته این بخش بیشتر مربوط به فرهیختگان است؛ مثل استادان دانشگاه و حوزه و ائمه جمعه و جماعات. راه چهارم نیز سفرهای استانی است که از ابتدای رادیو سال 1377 دنبال شده است و مدیران رادیو در این سفرها با مخاطبان به صورت حضوری ارتباط برقرار می‌کنند.

زینت پستادست