جای هیچ شکی نیست که یکی از روشهای موثر تولید ثانویه از مخازن نفتی تزریق گاز است لذا این روش با توجه به وضعیت مخازن ایران (بخصوص در خشکی)
کد خبر: ۲۸۵۷۹
، دسترسی به منابع بزرگ گازی و معیارهای فنی دیگر ، دیر زمانی است که به عنوان گزینه ای موثر مورد توجه قرار گرفته است . برای رسیدن به این هدف ، تک تک مخازن تحت مطالعه قرار گرفته و بر اساس نتایج حاصل از مطالعات ، اقدامات لازم صورت گرفته است . به همین منظور تزریق گاز در مخزن نفتی هفتگل و مخازن عظیمی همچون گچساران ، مارون ، بی بی حکیمه ، کرنج ، پارسی و کوپال تحقق یافته و طرح تزریق گاز رامشیر بزودی به مرحله راه اندازی خواهد رسید. همچنین طرح تزریق گاز در مخزن آغاجاری در حال پیگیری است . لازم به ذکر است به هیچ وجه ادعا نمی شود به تمامی اهداف از پیش تعیین شده دست یافته ایم و تزریق گاز در حد بهینه خود صورت می گیرد؛ ولی نباید کوششهای بی دریغی که در راه تحقق این هدف بزرگ ملی صورت گرفته ، نادیده گرفته شود. برای روشن شدن عظمت فعالیت هایی که در این زمینه صورت می گیرد، همین بس که برای تحقق هدف تزریق گاز در مخزن مارون ، با وجود شروع جنگ تحمیلی ، با فاصله ای کمتر از صد کیلومتر از خط مقدم جبهه ، فعالیت های مربوط به احداث ایستگاه تقویت فشار گاز و خطوط لوله ، پیگیری ، تکمیل و راه اندازی شده و همچنین برای تحقق هدف تزریق گاز در مخزن آغاجاری از میدان گازی پارس جنوبی خط لوله ای به قطر 56اینچ به طول بیش از 500کیلومتر از پالایشگاه عسلویه تا آغاجاری ، 3 ایستگاه تقویت فشار عظیم ، حفر بیش از 20حلقه چاه تزریقی و تعمیر 4حلقه چاه موجود برای تبدیل به چاه تزریقی و سیستم توزیع گاز، موردنیاز است که به بودجه ای در حدود یک میلیارد دلار احتیاج دارد و کلیه این فعالیت ها هم اکنون در دست پیگیری است . به نحوی که پیش بینی می شود ظرف کمتر از 2سال آینده با راه اندازی فازهای 6 ، 7 و 8 پارس جنوبی ، تزریق در مخزن آغاجاری تحقق یابد. فعالیت های مذکور و بودجه موردنیاز آن فقط مربوط به تزریق گاز در یکی از مخازن نفتی است.
شیوه های مطالعه شده
همان طور که گفته شد ، با وجود آن که تزریق گاز به عنوان روشی موثر در تولید ثانویه شناخته شده ، چه بسا می تواند با برنامه ریزی غلط ، صدمات جبران ناپذیری به مخزن وارد کند. لذا شایسته است پیش از هر اقدامی مطالعه جامع مخزن ، منابع تامین گاز ، تسهیلات موردنیاز و مطالعات لازم فنی و اقتصادی صورت گیرد ، سپس از میان گزینه های مختلف تولید صیانتی ، بهترین گزینه انتخاب شود؛ در مقاله مذکور با اشاره به مخازنی که در آنها آب تزریق شده ، چنین وانمود شده که تزریق آب باعث صدمه به مخازن نفتی می شود. از جمله قید شده در عربستان تزریق آب سبب غیرقابل برداشت شدن مخازن نفتی این کشور در درازمدت خواهد شد و با درنظر گرفتن تزریق آب در پروژه های بیع متقابل میان ایران و شرکت های نفتی ، استحصال درازمدت این مخازن عملا غیرممکن می شود. اولا معلوم نیست براساس چه منبعی آب به عنوان روش موردنظر در قراردادهای بیع متقابل عنوان شده است . در صورتی که عمدتا در قراردادها چنانچه تولید ثانویه مدنظر باشد ، پس از مطالعه جامع مخزن (که در هر صورت موردنیاز است) روش بهینه تولید ثانویه انتخاب شده و پس از تصویب آن اجرا می شود. کما این که در این گونه پروژه ها تاکنون فقط در مخزن سیری تزریق آب صورت گرفته و تاثیر آن نیز پس از مطالعات لازم قابل استناد خواهد بود. دوم این که معلوم نیست نویسنده محترم با چه هدفی تزریق آب در مخازن نفتی را غیرفنی و پرضرر جلوه داده است . اگر واقعا تزریق آب به عنوان یک روش تولید ثانویه در همه موارد مضر است ، توصیه می شود نویسنده محترم با مراجعه به مراکز علمی بین المللی ضرر و زیان حاصل از روش تزریق آب را که به عنوان یکی از روشهای موثر تولید ثانویه تدریس می شود ، مشخص نماید تا این روش اصلا تدریس نشود.
گازرسانی به خانه ها غیراقتصادی نیست
در مقاله عنوان شده که دسته ای از کارشناسان که عطش مخازن نفتی ایران را برای دریافت گاز تزریقی احساس می کنند، با لوله کشی گاز برای داخل کشور مخالفند و آن را غیراقتصادی می دانند. به این علت که بویژه در فصل زمستان به سبب مصرف بالای بخش خانگی ، کارخانه های تزریق گاز تعطیل شده و میلیاردها دلار نفت غیرقابل برداشت در مخازن به جای می ماند. اولا عدم گازرسانی در داخل کشور و محروم کردن قشر عظیمی از ملت ایثارگر ایران از این ثروت خدادادی ، اگر غیراقتصادی است آیا غیرانسانی نیست؛ دوم این که باتوجه به اشاره مقاله به نظر کارشناسی ، آیا این دسته از کارشناسان محترم که تامین گاز مصرفی خانگی در زمستان را غیراقتصادی می دانند، اطلاع کارشناسی ندارند که کمبود تزریق گاز در زمستان را می توان با تزریق بیشتر در تابستان جبران کرد و بدین وسیله موازنه ای نیز بین تولید و مصرف به وجود آورد. سوم این که کاهش خوراک کارخانه های تزریق گاز در زمستان ، گاه قابل قبول است ؛ ولی تعطیل تمامی آنها در زمستان مورد تایید نیست . لذا توصیه می شود تعطیلی کارخانه های تزریق گاز و متعاقب آن میلیاردها دلار ضرر و زیان با ذکر منابع قابل استناد و محاسبه نحوه ضرر و زیان حاصل باشد. چهارم این که چنانچه با عدم لوله کشی گاز، قشر روستانشین از این ثروت خدادادی محروم شود، آیا به مصرف نفت سفید برای ایجاد کمترین گرمای مورد نیاز روی نخواهند آورد (مانند پیش از انقلاب) و بدین ترتیب علاوه بر محروم کردن آنها از سوختی نسبتا سالم ، نفتی که قرار است با تزریق گاز بازیافت شود، آیا در بخاری های منازل نخواهد سوخت؛ در مقاله چنین وانمود شده که منبع گازی عظیم پارس جنوبی برای تامین گاز خانگی و صادرات در نظر گرفته شده است . به منظور روشن شدن اذهان ، به اطلاع می رساند فازهای 6 ، 7 و 8 پارس جنوبی ، یعنی جمعا حدود 85میلیون استاندارد مترمکعب گاز در روز (معادل 3میلیارد استاندارد فوت مکعب در روز) برای مصارف تزریق در نظر گرفته شده و در تعیین مصرف ، همواره تزریق گاز از اولویت برخوردار بوده است . در این مقاله از جملات و مفاهیمی استفاده شده که از نظر فنی معنای بخصوصی دارد. به عنوان مثال وانمود شده که با تزریق گاز می توان به استحصال کامل مخزن دست یافت . آیا مقصود این است که می توان تمامی نفت موجود مخزن را تولیدکرد؛ اگر چنین است که متاسفانه این نظر بسیار دور از واقعیت است و در غیر این صورت به چه دلیل از این مفاهیم استفاده شده است . در خاتمه ضمن تشکر مجدد، توجه نویسنده محترم را به این نکته جلب می نماید که پیش از انقلاب شکوهمند اسلامی نیز لزوم تزریق گاز مطرح بوده ؛ ولی وابستگان به رژیم با روی آوردن به امور روبنایی برای تبلیغ آن که به تزریق گاز عنایت خاصی داشته اند، با تولید از گنبد گازی یک مخزن نفتی و تزریق آن گاز در مخزن نفتی دیگر ، سعی در تشویش اذهان داشته اند. اگر تزریق در یک مخزن نفتی بیشترین اهمیت را دارد ، تولید از کلاهک گازی یک مخزن نفتی دیگر نیز می تواند به مخزن ضرر و زیان وارد کند. به عنوان مثال می توان تولید گاز از کلاهک گازی مخزن نفتی نفت سفید و تزریق آن در مخزن نفتی هفتگل و از سویی دیگر تولید از کلاهک گازی پازنان و تزریق آن در گچساران را نام برد. تزریق گاز در این دو مخزن ، سود ناشی از آن را محقق کرد؛ ولی به این سوال که به چه دلیل از کلاهک گازی یک مخزن نفتی تولید شده و به مخزن صدمه وارد گردیده و چرا به جای این گاز ، گازهای هرماه را که کلا می سوزند استفاده نمی کنید ، هیچ گاه پاسخ داده نشد.