غذا،سازمانی برای نظارت می‌خواهد

این داستان فقط به برنج‌های خارجی و آلوده بودن آن ختم نمی‌شود، چند سال پیش چای خارجی معروفی هم عکس همین سرنوشت را داشت. در اطلاعیه‌های رسمی ‌وزارت بهداشت به رسانه‌ها رسما اعلام شد که این چای بهداشتی نیست که نه تنها واردات و توزیعش قطع نشد که حتی دسترسی به آن آسان‌تر هم شد. حالا از طرفی اعلام می‌شود برنج‌های وارداتی آلوده‌اند، از طرف دیگر وزیر بهداشت آنها را غیرآلوده اعلام می‌کند و بالاخره کشور صادر کننده اعلام می‌کند برنجش سالم نیست.

سوسیس و کالباس هم سرنوشت مشابهی پیدا کرده‌اند، هنوز هم معلوم نیست بالاخره مردم به محصولات سوسیس و کالباس اعتماد بکنند یا خیر.

شاید ماجرا هیچ ربطی به وزارت بهداشت یا معاونت غذا و دارویش نداشته باشد و دستان دیگری در کار باشند که باید بازار محصولی را کساد کنند یا برعکس به رونقش بیفزایند که اگر ماجرا به این مافیای قدرت اقتصادی برگردد داستان دیگری دارد. با همه اینها، وضعیت کنونی لزوم وجود سازمانی مستقل و قوی به نام سازمان غذا را گوشزد می‌کند؛ مساله‌ای که از سوی وزیر سابق بهداشت هم گفته می‌شود. به گفته کامران باقری‌لنکرانی این مساله و اختلاف نظری که درباره آن بین وزارت بهداشت و موسسه استاندارد به وجود آمد لزوم نظارت یک دستگاه واحد بر امور مربوط به غذا و پاسخگویی آن را نشان می‌دهد، زیرا در زمان حاضر هر دستگاه با توجه به روش‌ها و استانداردهای تعریف شده خود در این مورد اظهار نظر می‌کند و گاهی این اختلاف‌نظرها موجب اضطراب و نگرانی در جامعه می‌شود.

او تنها راه حل این مساله را تشکیل یک سازمان واحد غذا و دارو می‌داند و ادامه می‌دهد: این سازمان می‌تواند مجموعه نظارت‌های بهداشتی را بر مواد غذایی اعم از مواد خام و فرآوری شده به عهده بگیرد و در کنار آن بر سلامت و امنیت همه مواد بهداشتی، آرایشی و داروها نظارت حاکمیتی را اعمال کند، این تجمیع باعث جدی تر شدن نظارت‌ها می‌شود و از چندگانگی، موازی‌کاری و دوباره کاری در این زمینه جلوگیری می‌کند.

او می‌گوید: قصه برنج‌ها مقداری متفاوت است، متأسفانه در این قصه نگاه‌های سودجویانه از سابق وجود داشته و هنوز هم وجود دارد. برخی به دنبال ارزان کردن برخی برنج‌ها و سودجویی بیشتر هستند، به همین علت برخی اظهارنظرها چندان مستند نیست، البته این هم درس دیگری است که لزوم تشکیل یک سازمان واحد حاکمیتی برای نظارت بر غذا و دارو را ثابت می‌کند.

غذا در دست همه

ظاهرا بسیاری از کشور‌های دنیا و حتی همین کشور‌های همسایه سازمانی مستقل به اسم سازمان غذا و دارو دارند که سبب می‌شود مباحث و مسائل غذا و دارو در تصمیم گیری‌های فراسازمانی و خصوصا اقتصادی گم نشود و در واقع تجربه نشان داده است که این سازمان به نوعی در رسیدن به سیاستگذاری‌های کلان و جزء این مباحث موفق هم بوده‌است.

اما در کشور ما نه تنها چنین سازمانی وجود ندارد بلکه دست‌کم 6 5 سازمان و وزارتخانه به نوعی در مباحث مواد غذایی دخیل هستند،از وزارتخانه‌های کشاورزی، بهداشت و بازرگانی گرفته تا سازمان‌هایی نظیر گمرک کشور و موسسه استاندارد ... . و شاید به تعبیر مدیر کل نظارت بر مواد غذایی، آشامیدنی و آرایشی و بهداشتی وزارت بهداشت استقلال هرکدام از این وزارتخانه‌ها یا سازمان‌ها سبب می‌شود که انسجامی‌ در بحث مواد غذایی بویژه وارداتی وجود نداشته باشد.

دکتر هدایت حسینی در گفتگو با «جام‌جم» معتقد است؛ نبود وحدت و سرعت در تصمیم‌گیری سبب شده پراکندگی و ساز و کار‌های متفاوتی در این حوزه داشته باشیم و با این‌که همه متفق القول هستند که وزارت بهداشت تنها متولی امر سلامت کالا و مواد غذایی است؛ اما در برخی موارد پراکندگی آرا و نظرات وجود داشته باشد.

شورای عالی سلامت و امنیت غذایی

در کشور شورایی به نام شورای عالی سلامت و امنیت غذایی وجود دارد که به اعتقاد حسینی، در نبود سازمان مستقل غذا و دارو می‌تواند نقش موثری ایفا کند.

این شورا که به ریاست رئیس جمهور و عضویت 15 وزیر و روسای سازمان‌های مرتبط با مباحث سلامت و امنیت غذایی تشکیل می‌شود؛ سالی چند بار جلسه تشکیل می‌دهد که در این جلسات نیز بیشتر بر سیاستگذاری‌های کلان کشور در حوزه غذا تاکید می‌شود و با این ‌که این شورا می‌تواند نقش مهمی ‌ایفا کند؛ امامسلما نقش کاملی در مباحث خرد این حوزه نخواهد داشت.

واکنش مجلس

به گفته عضو هیات رئیسه کمیسیون بهداشت و درمان، قانونگذار در وزارت بهداشت، معاونت سلامت و معاونت غذا و دارو را به صورت 2 اداره مستقل ایجاد کرد تا وزارت بهداشت بتواند بر عملکرد این بخش‌ها نظارت کند، ضمن این‌که به اداره استاندارد هم مجوزهای قانونی داده شده تا نظارت کلی بر توزیع و تولید مواد غذایی داشته باشد.

انوشیروان محسنی‌بندپی، درباره پیشنهاد احداث سازمان غذا و دارو جهت تامین امنیت غذایی، خاطرنشان می‌کند: اگر چنین سازمانی داشته باشیم بد نیست، اما این رفع مسوولیت نمی‌کند که صرفا به خاطر این‌که سازمان مستقل غذا و دارو نداریم، نظارت‌مان را به حداقل برسانیم. ضعف در نبود تشکیل سازمان غذا و دارو نیست، ضعف در اجرای غلط قوانین موجود و نظارت بر آنهاست.

او درخصوص ایمنی غذایی در کشور به ایسنا می‌گوید: نمی‌توان در این‌باره به صورت کلی صحبت کرد؛ اما واقعیت این است که باید نظارت‌ها بیشتر شود، زمانی که مشخص می‌شود 45 روز در مخزن آب آشامیدنی ما، مرده وجود داشته و بعد خیلی راحت می‌گوییم چیزی نبود، با این‌ حرف که گفته شود امنیت غذایی وجود دارد، در تضاد است. به هرحال نمی‌توان به طور کلی قضاوت کرد؛ اما در بعضی جاها نقاط ضعف و قوانین موازی وجود دارد؛ ضمن این‌که نظارت‌هایمان کم است، این نقطه ضعف‌ها در تهیه، توزیع و طبخ مواد غذایی وجود دارد که باید در مورد آن مفصلا به بحث نشست.

به گفته او، ایمنی غذایی نباید تنها در خصوص محصولات وارداتی مورد توجه قرار گیرد بلکه باید در تمام ابعاد و مراحل تولیدات داخل، مورد توجه و اهمیت قرار گیرد، چراکه این موضوع با سلامت مردم در ارتباط است.

سازمانی واحد اما مستقل

حالا با این خبر‌های ضد و نقیض ،مردم مانده اند که مثلا برنج خارجی بخورند یا نه و حتی سوال می‌کنند که اگر تا کنون از این نوع برنج استفاده کرده‌اند، چه مضراتی برایشان داشته و این سوالات را اضافه کنید به محصولات چای و سوسیس و کالباس. به نظر می‌رسد حتی اگر مافیایی اقتصادی درکار باشد هم باید سازمانی واحد که اتفاقا استقلال عمل و رای دارد؛ بتواند حرف نهایی درخصوص سلامت محصول غذایی اعم از داخلی یا خارجی را اعلام کند.

مستوره برادران نصیری