تب کلاس کنکور از ابتدایی تا دانشگاه

این روزها دیگر تبلیغ کلاس‌های آمادگی کنکور یا جزوات آموزشی و امتحانات هماهنگ و آزمون‌های آزمایشی و کلاس‌های مشاوره و کتاب‌های تست و ... محدود به ماه‌های منتهی به برپایی آزمون سراسری دانشگاه‌ها نیست، بلکه تبلیغات پرزرق و برق این موسسات در تمام ماه‌های سال پای ثابت پیام‌های بازرگانی رادیو و تلویزیون یا صفحات آگهی مطبوعات است.

اگرچه نقش این موسسات در داغ کردن بازار کنکور و کمک تحصیلی به دانش‌آموزان و داوطلبان آزمون سراسری دانشگاه‌ ها بی‌تاثیر نبوده، اما اشتیاق بیش از حد برخی خانواده‌ها برای ثبت‌نام فرزندانشان در این گونه موسسات و پرداخت هزینه‌های هنگفت از یک طرف و سطح علمی بعضی از این موسسات و نظارت بر آنها از طرف دیگر، در این زمینه قابل تامل است.

مالیخولیایی به نام کلاس کنکور

رئیس سازمان سنجش آموزش کشور طی سال‌های اخیر در مواقع مختلف سال نسبت به تاثیر موسسات علمی آزاد در قبولی داوطلبان موضعگیری کرده و به طور مستقیم نسبت به این که بسیاری از این موسسات بیش از آن که به فکر پذیرش داوطلبان باشند به جیب خود می‌اندیشند، هشدار داده است. اما به نظر می‌رسد ساختار آموزشی مدارس به گونه‌ای است که این روزها بیش از گذشته دانش‌آموزان را وامی‌دارد که چه برای تقویت برخی دروس یا آمادگی کنکور در این موسسات جذب شوند.

محمدعلی قیدی، کارشناس آموزش و پدر دو دانش‌آموز دبیرستانی می‌گوید: شرکت در کلاس‌های تقویتی و جبرانی چه در مدارس و چه در موسسات علمی خارج از مدارس به چنان عادتی تبدیل شده که می‌توان از آن به نوعی «مالیخولیا» تعبیر کرد. گویا بدون این کلاس‌ها پیشرفت تحصیلی و قبولی در کنکور غیرممکن است. در حالی که سالیان سال کنکور بدون این کلاس‌ها برگزار شده و به نظر من اگر دانش‌آموزی بخوبی کتاب‌های درسی را مطالعه کند، می‌تواند نه تنها هر سال با نمرات بالا قبول شود که در کنکور هم پذیرفته خواهد شد.

وی در عین حال درباره وضعیت تحصیلی فرزندان خود می‌گوید: با تمام تاکیدی که بر عقیده‌ام دارم، متاسفانه دختران من در موسسات آموزشی ثبت‌نام کرده‌اند، علتش همه‌گیر شدن کلاس‌های کنکور و تقویتی از حسابان و هندسه تا شیمی و فیزیک در مدارس است که به نوعی دبیران و مدیران مدارس در تولید انگاره اثربخش بودن این کلاس‌ها در پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان مقصر هستند در حالی که من فکر می‌کنم این امر نشان‌دهنده بی‌کفایتی مدارس در آموزش و تقویت تحصیلی بچه‌هاست.

قبولی به هر قیمت

اعتماد بیش از اندازه و تاکید بر تاثیر موسسات علمی آموزشی آزاد، نه تنها در مقاطع تحصیلی راهنمایی و دبیرستان با برپایی کلاس‌های تقویتی مختلف به عادت تبدیل شده که این روزها قبولی در کنکور بدون کلاس، بدون کتاب‌های فلان موسسه و بدون تست‌ها و سنجش‌های آزمایشی و ... به امری محال تبدیل شده است. حتی انتخاب رشته نیز که مبنایی جز علاقه و جهتگیری دانش‌آموزان ندارد، بنابر عقیده بسیاری از داوطلبان کنکور باید توسط مشاوران موسساتی خاص انجام شود، به همین دلیل دست دلالان انتخاب رشته نیز به این آشفته بازار باز شده است.

این دلالان با شعارهایی مانند «قبولی تضمینی در هر جا و هر رشته»، «کلید نهایی در دست ماست»، «آخرین فرصت زندگی» و... به سراغ داوطلبان می‌آیند تا با دریافت مبالغی از 20 تا 60 هزار تومان، داوطلبان را در انتخاب رشته یاری دهند. این در حالی است که بتازگی سازمان سنجش برای ممانعت از فعالیت این دلالان اقدام به راه‌اندازی سایت انتخاب رشته آن هم به صورت رایگان کرده است، اما با وجود این هنوز برخی از خانواده‌ها به مشاوران موسسه‌ای خاص تمایل دارند و رمز موفقیت فرزندانشان را در دست دبیران و مشاوران این موسسه‌ها می‌بینند.به گفته یکی از والدین همین دانش‌آموزان «وقتی می‌بینم فرزندم در مدرسه رشد چندانی ندارد و حتی معلم او را دعوت به کلاس خصوصی و دریافت پول به ازای تدریس خصوصی می‌کند، چرا نباید او را در موسسه معتبری ثبت‌نام کنم. بروید علتش را از آموزش و پرورش بپرسید»!

شاگرد اول‌ها، مشتری موسسه‌ای خاص

این که در چند سال اخیر، موسسات علمی و آموزشی آزاد پس از اعلام نتایج اولیه به ازای پرداخت مبالغی تلاش می‌کنند تا از چهره‌های برتر آزمون‌های سراسری به نفع خود بهره‌برداری کنند، به قصه جدیدی تبدیل شده که گاهی با مشکلاتی همراه است. بعضی از این چهره‌ها همزمان در تبلیغات دو یا چند موسسه شرکت می‌کنند. پیش از این، مدیرکل حقوقی وزارت علوم خواستار برخورد دادستان کل کشور به عنوان مدعی‌العموم با فریبکاری این موسسات شده بود.

به گفته محمود کاظمی، نمی‌توان با حضور یک هفته‌ای در کلاس‌های این موسسات و شرکت در یکی دو تا از آزمون‌ها چنین القا کرد که رتبه بالای آنان، مدیون حضور در این مراکز و موسسات است.

همچنین رضا مومنین، مدیرکل دفتر توسعه و پشتیبانی مدارس غیردولتی وزارت آموزش و پرورش اعلام کرد که حتی اگر این تبلیغات، واقعی باشد، این میزان تبلیغ را صلاح نمی‌دانیم.

این در حالی است که دادستانی کل کشور، پیگیری این تبلیغات را منوط به شکایت وزارت علوم یا سازمان سنجش کرده که تاکنون هیچ اقدامی از سوی این نهادها دراین‌باره صورت نگرفته است و با گذشت 3 سال، این گونه تبلیغات همچنان ادامه دارد.

ضعف متولی و نظارت واحد

بیش از 5000 موسسه آموزشی علمی آزاد و زبان در سراسر کشور فعالند، اما بعضی از آنها، مجوز فعالیت خود را از وزارت آموزش و پرورش گرفته‌اند، برخی دیگر از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، گروهی از موسسات کنکور مدعی اخذ مجوز از وزارت علوم هستند و بخشی دیگر از موسسات علمی از دریافت مجوز وزارت کار و امور اجتماعی سخن می‌گویند. این در حالی است که براساس مصوبات جلسه 483 و 513 شورای عالی انقلاب فرهنگی، اصل بر این است تا هیچ یک از دستگاه‌های اجرایی در حیطه کاری یکدیگر دخالت نکنند، اما در دنیای واقع این اصل، اجرا نمی‌شود.

علی عباسپور تهرانی، رئیس کمیسیون آموزش مجلس می‌گوید: باید خلا‡های قانونی برخورد با آموزشگاه‌ها و مراکز غیرمجاز آموزشی شناسایی شود و در زمینه تصویب قوانین مورد نیاز، مجلس آمادگی لازم را دارد.

حسین توکلی، معاون سازمان سنجش در این باره توضیح می‌دهد: مجوز مراکز و کلاس‌های تقویتی از طرف وزارت کار، ارشاد یا آموزش و پرورش صادر می‌شود و وزارت علوم در این باره مجوزی صادر نمی‌کند اما این سازمان آمادگی دارد تا آموزشگاه‌های مرتبط را کنترل کند و اگر شرایط مهیا شود، سازمان سنجش آمادگی دارد تا کار نظارت را به عهده بگیرد.

بنابراین، توان ساماندهی صدور مجوز و نظارت بر عملکرد موسسات آموزشی آزاد وجود دارد، اما معلوم نیست چرا با گذشت سال‌ها سوء استفاده برخی از این موسسات، اقدام‌ها کمرنگ است.

براساس این گزارش، در حال حاضر در بسیاری از موسسات با وجود تبلیغات مکرر و صرف هزینه‌های سنگین در این زمینه، سطح علمی استادان تعریفی ندارد، این موسسات به مراکزی تبدیل شده‌اند تا کتاب و جزوه‌ای خاص را به فروش برسانند، بدون این که سطح علمی این گونه تالیفات تایید شده باشد، تضمین‌های دروغین به ازای دریافت هزینه‌های کلان و نامتوازن مرکز ثقل عملکرد بسیاری از موسسات است. مجلس، آموزش و پرورش، سازمان سنجش، وزارت علوم، وزارت ارشاد و ... کدام مسوول ساماندهی این آشفته‌بازار هستند؟

کتایون مصری