مواظب باشید؛ سارقان خودرو در کمین هستند

سرهنگ محمدرضا مقیمی معاون مبارزه با سرقت پلیس آگاهی ناجا می‌گوید: میانگین سرقت خودرو به صورت روزانه 56 دستگاه در کل کشور است. همین آمار گویای اهمیت این جرم، بررسی راهکارهای کاهش آن و مقابله با سارقان است.

کارآگاهان اداره دوم پلیس آگاهی تهران که رسیدگی به پرونده سرقت خودروها را در دستور کار قرار دارند بتازگی باندی را شناسایی و متلاشی کرده‌اند که اعضای آن با شیوه‌ای حرفه‌ای اقدام به سرقت و فروش خودروها می‌کردند. یکی از اعضای این شبکه سرقت به نام اصغر می‌گوید: «در باند ما هر تیم وظیفه‌ای خاص را بر عهده داشت، عده‌ای به شهرستان‌های مختلف می‌رفتند و اتومبیل‌های تصادفی را که بالای 60 درصد خسارت دیده بودند می‌خریدند و به تهران می‌آوردند. سپس ما قطعات اصلی آنها را می‌فروختیم. در عین حال چند نفر از اعضای باند موظف می‌شدند اتومبیل‌هایی را که از نظر رنگ و مدل مشابه خودروی تصادفی بودند پیدا و سرقت کنند. در ادامه، گروه دیگر اسناد ماشین تصادفی را جعل می‌کردند و ما با این اسناد خودروهای مسروقه را می‌فروختیم.»

بنا به اعلام پلیس آگاهی تهران اعضای این باند به دزدیدن 100 خودرو اقرار کرده‌اند و اکنون در بازداشت به سر می‌برند. سرقت خودرو ازجمله جرایمی است که همیشه دزدی با هدف فروش اتومبیل مسروقه انجام نمی‌شود. امیر اسماعیل رضوانفر دادیار شعبه چهارم دادسرای جنایی تهران درباره زنی که به تازگی به جرم سرقت 50 دستگاه خودرو بازداشت شده است می‌گوید: «این زن 22 ساله در بازجویی‌ها مدعی شده است شوهرش وی را به این کار وادار می‌کرده و آن دو با خودروهای دزدی چند روزی خوشگذرانی و سپس ماشین را رها می‌کردند.»

متهم دیگری به نام اسماعیل نیز درباره انگیزه‌اش از سرقت خودرو می‌گوید: «من با اتومبیل‌های مسروقه مسافرکشی می‌کردم و چون می‌دانستم زیاد نمی‌توانم از این ماشین‌ها استفاده کنم بعد از چند روز آنها را کنار خیابان پارک می‌کردم.»

در برخی موارد نیز مشاهده شده سارقان بعد از رسیدن به هدف خود خودروهای مسروقه را از کشور خارج می‌کنند. سرهنگ مقیمی می‌گوید: «در 10 سال گذشته، 2 هزار دستگاه خودرو سرقتی از کشور خارج شده و بویژه به پاکستان و افغانستان منتقل شده است.» وی توضیح می‌دهد: «خودروهایی مانند پژو، پراید و همچنین خودروهای شاسی‌بلند طی سال‌های اخیر توسط سارقان از کشور خارج شده و آن سوی مرز به مبلغ 2 میلیون و 500 هزار تا 4 میلیون تومان فروخته شده‌اند. پلیس برای شناسایی این باندها اقداماتی را انجام داده است، اما متاسفانه تاکنون معذوریت مرزی و موضوعات دیپلماتیک مانع از بازگشت خودروهای سرقتی به ایران می‌شد که البته نمایندگان افغانستان و پاکستان در این زمینه قول همکاری و مساعدت داده‌اند.»

در پاره‌ای موارد نیز مجرمان از خودروهای مسروقه برای انجام جرایمی دیگر مانند قاچاق مواد مخدر، اخاذی و سرقت‌های بزرگ‌تر استفاده می‌کنند.

در کنار انگیزه‌ها و اهداف سرقت از خودرو، گاه توسط مجرمان حرفه‌ای رخ می‌دهد و گاه مجرمان خرد مرتکب آن می‌شوند. ضمن این که سارقان برای رسیدن به اهداف خود از شگردها و فنون مختلفی استفاده می‌کنند.

مردی که خودرواش را از دست داده و برای پیگیری پرونده به دادسرای ناحیه 27 تهران مراجعه کرده است می‌گوید: «در حال عبور از اتوبان بودم که دیدم خودروی پرایدی پارک شده و زن و مرد سرنشین آن کمک می‌خواهند. بلافاصله توقف کردم. مرد جوانی به من گفت همسرش در حال وضع حمل است، اما ماشین او خراب شده. از خودروی خود پیاده شدم تا به این مرد کمک کنم که در یک لحظه او مرا به داخل خودروی پراید هل داد و در را بست و سپس سوار خودروی من شد فرار کرد.» در این پرونده مشخص شده سارقان قصد داشتند اتومبیل مسروقه خود را تعویض کنند برای همین هم چنین نقشه‌ای را طراحی کرده بودند.

در برخی موارد نیز شاهد بوده‌ایم دزدان برای پیشبرد نیت مجرمانه خود به زور متوسل شده‌اند. جمشید مردی 40 ساله است که خودرواش دزدیده شده. او می‌گوید: «2 مرد جوان خودروام را دربست کرایه کردند و مرا به خارج از شهر بردند سپس با تهدید چاقو مرا از ماشین بیرون انداختند و فرار کردند.» گاه دامنه خشونت مجرمان از تهدید و ارعاب نیز فراتر می‌رود. حسین اصغرزاده بازپرس شعبه دوم دادسرای جنایی در حال حاضر پرونده‌ای را روی میز خود دارد که مربوط به قتل یک جوان مسافرکش است. او می‌گوید: «این جوان 5 سال پیش مفقود شده بود تا این که اخیرا دو مرد که متهم به قتل او هستند دستگیر شدند و اعتراف کردند به همراه دوست دیگرشان خودروها را به صورت دربست کرایه و سپس سرقت می‌کردند و در یک مورد وقتی با مقاومت مالک اتومبیل مواجه شدند او را با چاقو به قتل رساندند.»

در شرایطی که این جرم باعث کاهش احساس امنیت در جامعه می‌شود و خطراتی را نیز در پی دارد سوال اصلی این است که چه طور می‌توان از وقوع آن جلوگیری و آمار را کاهش داد؟ سرهنگ بهروز رهبریان معاون مبارزه با سرقت وسایط نقلیه پلیس آگاهی تهران پرسش را این طور جواب می‌دهد: «خودرو را در پارکینگ‌های عمومی یا محل‌های دارای پارکبان پارک و از سیستم‌های ضدسرقت استفاده کنید و حتی برای لحظه‌ای کوتاه خودرو را به صورت روشن یا با سوئیچ رها نکنید. ضمن این که موقع خرید خودرو فریب فروشندگانی را که پیشنهاد قیمت پایین می‌دهند نخورید و از مراکز معتبر اقدام به خرید خودرو کنید، چون ممکن است فروشندگان با سارقان مرتبط باشند.»

نکته حائز اهمیت دیگر بالا بردن ضریب ایمنی خودروها توسط شرکت‌های سازنده است. سرهنگ مقیمی با اشاره به این که 44 درصد اتومبیل‌های مسروقه پراید است، می‌گوید: «اگرچه سایپا اقدامات خوبی را در رابطه با سوئیچ پراید انجام داده ولی موضوع سرقت پراید تنها مربوط به سوئیچ این خودرو نیست. در نتیجه باید اقدامات بیشتری در رابطه با ایمنی پراید انجام گیرد. ضمن این که سرقت انواع پژو 19 درصد، نیسان 5 درصد و تویوتا یک درصد کل دزدی خودروها را شامل می‌شود.» این مقام انتظامی کدگذاری قطعات خودروها را یک اصل مهم دیگر می‌داند که در کشف اتومبیل‌های مسروقه تاثیر زیادی دارد.

مقابله انتظامی با سارقان خودرو که در بحث کشف جرم نمود پیدا می‌کند نیز از دیگر راهکارهای مبارزه با سرقت خودرو است معاون مبارزه با سرقت پلیس آگاهی ناجا توضیح می‌دهد: «در سال 86 میانگین خودروهای کشف شده که زمان به سرقت رفتنشان تا زمان کشف کمتر از یک ماه بود به 62 درصد رسید و این آمار در سال 87 به 5/69 درصد افزایش یافت. این در حالی است که در 4 ماهه امسال آمار خودروهای کشف شده‌ای که کمتر از یک ماه از عمر به سرقت رفتنشان می‌گذرد به 5/77 درصد رسیده است. ضمن این که میانگین کشف خودروهای سرقتی در 4 ماهه امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته 44 درصد افزایش داشته است.»

به هر حال کاهش یک جرم امری است که به همت و کمک تمامی شهروندان و دستگاه‌ها و نهاد‌ها نیاز دارد و به نظر می‌رسد تعامل شرکت‌های خودروساز با پلیس و همچنین توجه بیشتر مردم به نکات ایمنی می‌تواند از لزوم چاپ چنین گزارش‌های هشدارآمیزی در مطبوعات بکاهد.

علیرضا رحیمی نژاد