شناخت عوامل عمده موثر بر نظارت اجتماعی
آنچه در پی تقدیم می شود خلاصه تحقیقی است با عنوان نظارت اجتماعی و نقش صدا و سیما در آن که به وسیله مرکز تحقیقات صدا و سیما انجام گرفته است .
در این تحقیق پس از بررسی نظریه های مربوط به نظارت اجتماعی ، مبانی اساسی آنها، مشخص شده و با در نظر گرفتن کارکردهای رسانه ای همچون تلویزیون و ملاحظه مسائل جامعه ایران ، این نتایج ارائه شده است . آنچه در ادامه می آید، مهمترین یافته های این پژوهش است : در این پژوهش نظریه های پیوند اجتماعی و سد نفوذ در زمینه نظارت اجتماعی بررسی شده است . نظریه پیوند اجتماعی بر مفاهیم پیوند اجتماعی فرد و گروه ، وابستگی فرد به شبکه روابط اجتماعی ، تعهد فرد به هنجارهای اجتماعی و نگرانی وی از پیامدهای رفتارهای مغایر با هنجارها، درگیر شدن بیشتر فرد به فعالیت های جامعه پسند و همسو با هنجارها و تقویت نظام اعتقادی فرد و درونی سازی ارزشهای اجتماعی تاکید دارد و از این منظر به بررسی جایگاه رسانه در بهبود فرآیند جامعه پذیری ، تحکیم و تقویت انسجام اجتماعی می پردازد. نظریه سد نفوذ به نقش مکمل رسانه در کنار دیگر نهادهای رسمی و غیررسمی موثر بر فرآیند جامعه پذیری تاکید دارد و به رسانه مانند نهادی اجتماعی می نگرد که با بهره گیری از ساز و کار تقویت نظارت درونی افراد و نیز پیگیری و انعکاس عملکرد نهادهای مسوول اعمال نظارت بیرونی - به منزله موانع درونی و بیرونی نفوذ گرایش های معطوف به نقض قوانین و هنجارهای اجتماعی - امکان آن را دارد تا به بهبود فرآیند جامعه پذیری و همنوایی آحاد جامعه با نظام ارزشهای اجتماعی کمک کند و از این طریق بر سر راه ورود افراد به حیطه انحرافات اجتماعی ، موانع هنجاری و غیرهنجاری متعددی فراهم سازد. باتوجه به مفاهیم یاد شده می توان نقش صدا و سیما را به اجمال در موارد زیر بیان کرد :
1- همت گماردن به تحکیم روابط اجتماعی
صدا و سیما می تواند با تاکید بر خانواده ، سوق دادن افراد به شکل دادن روابط صمیمی در خانواده ، تشویق افراد به تشدید وابستگی ها و علایق خویشاوندی و تلاش برای کاهش شکاف های بین نسلی و تعارض های ناشی از آن ، به توسعه و تحکیم روابط اجتماعی کمک کند.
2- معرفی و تبلیغ هنجارهای مثبت و انسجام بخش
در این خصوص نقش صداوسیما ایجاب می کند آن دسته از هنجارهای متداول حاکم بر جامعه را که دارای کارکردهای مثبت و انسجام بخش هستند برای مخاطبان توجیه و تبلیغ کند.
3- معرفی پیامدهای فردی و اجتماعی رفتارهای انحرافی و کجروی های اجتماعی
در این خصوص صداوسیما می تواند با انعکاس سرنوشت افراد کجرو ، میزان نگرانی و ترس افراد جامعه را از سرانجام مبادرت ورزیدن به جرایم ، افزایش دهد و خاطرنشان کند که هزینه های مادی و اجتماعی ارتکاب به اعمال انحرافی و جرایم ، بسیار بیشتر از مزایای زودگذر آن است.
4- تقویت تعهد به هنجارهای اجتماعی
صداوسیما می تواند با بهره گیری از قالب های برنامه ای مخاطب پسند (فیلم و سریال) داستان زندگی مجرمانی را به تصویر کشد که سالها زندگی سالم و آبرومندی داشته اند و تلاشهای مثبت آنها در طول زندگی نتایج و آثار مثبتی در زمینه های فردی و اجتماعی به همراه داشته است ؛ ولی در مقاطع خاصی به دلیل ترجیح منافع آنی و فردی به مصالح آتی و اجتماعی ، مرتکب جرم شده اند و اعتبار فردی ، خانوادگی و اجتماعی خود را از دست داده اند.
5- آموزش روشهای تقویت نظارت درونی
صداوسیما می تواند با همکاری استادان اخلاق ، اندیشمندان مذهبی ، روان شناسان و جامعه شناسان ، از زوایای گوناگون افراد را به کنترل نفس و تحدید وسوسه های درونی تشویق کند. در این زمینه روان شناسان بر ساز و کارهای کنترل نفس تاکید خواهند کرد و جامعه شناسان نیز پیامدهای فقدان کنترل نفس را با ارائه شواهد کافی به مردم باز خواهند شناساند.
6- ترغیب نهادهای غیررسمی به واکنش در برابر جرایم و انحرافات اجتماعی
نقش صداوسیما در این مقوله غیرمستقیم است . صداوسیما می تواند برابر برخی جرایم و انحرافات اجتماعی به بسیج افکار عمومی بپردازد و درخصوص ضرورت مواجهه و نوع برخورد نهادهای غیررسمی (نظیر خانواده ، دوستان ، هم محله ای ها و نظایر آن) با افراد مجرم برنامه هایی تهیه و پخش کند.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
