سهم کودکان از معماری خانه‌ها

درباره جنس وسایل اتاق چون بعضی وقت‌ها تن بچه‌ها با تماس مستقیم با وسایلشان است، باید گفت بهترین جنس چوب است چرا که وسایل پلاستیکی و چرمی موجب تعریق می‌شوند و مشکلات پوستی برای بچه‌ها به همراه دارند.

راجع به چیدمان اتاق کودک باید در نظر داشته باشید که وسایل اتاق باید انعطاف لازم را با رشد کودک داشته باشند، چرا که کودک روز به روز رشد می‌کند و قد و جثه‌اش ثابت نمی‌ماند و اتاق کودک باید حداقل تا زمان مدرسه رفتن برای او قابل استفاده باشد.

دکتر خوشنویس بر این عقیده است که در اتاق کودک تختخواب باید به موازات پنجره و با فاصله پنجاه سانتی‌متری باشد. برای نقاشی و بازی روی میز تحریر باید نور از سمت چپ تابیده شود که بهتر است این نور طبیعی و نور خورشید باشد. پس میز تحریر را در جایی از اتاق قرار دهید که نور به آن از سمت چپ بتابد. کف اتاق را فرش قابل شستشو بیندازید که دارای اشکالی خوانا باشد و از رنگ‌های اصلی در آن به کار رفته باشد، مثل فرش‌های ترکمن. باید بدانید که کودکان از اشکالی که دور و بر خود و روی فرش می‌بینند به عنوان جهان اطراف خویش به قصه‌پردازی می‌پردازند.

برای تزئین دیوارها می‌توانید از نقاشی‌های خود کـودک اسـتـفـاده کـنـیـد یـا تابلوهایی از آرمان‌ها و افتخارات ملی بر دیوار نصب کنید. بچه‌ها دوست دارند روی دیوارها نقاشی کنند. آنها دیوار را یک برگه سفید نقاشی بزرگ می‌پندارند که آنها را برای نقاشی کردن تشویق می‌کند. برای جلوگیری از کثیف شدن دیوار هم می‌توانید از رنگ‌های قابل شستشو در اختیار کودکتان قرار دهید و هم می‌توانید قسمتی از دیوار را با کاغذهای بزرگ بپوشانید و به کودکتان اجازه دهید روی آنها نقاشی بکشد.

کاربرد آینه در اتاق کودک بسیار مفید است شما می‌توانید روی در کمد لباس یک آینه قدی نصب کنید که با بزرگ شدن کودک نیز قابل استفاده باشد. به کار بردن وسایلی از قبیل مترهای دیواری برای اندازه‌گیری قد کودک که به اشکال مختلف و رنگارنگی در بازار موجود است یا حاشیه‌های رنگی با تصاویر حیوانات و ... که دور تا دور اتاق قابل نصب است می‌تواند در ایجاد فضایی شاد و روح‌انگیز موثر باشد.

وی درباره دمای اتاق کودک می‌گوید این دما باید قابل تنظیم باشد، هرگونه سیستم قابل تنظیم دما در اتاق کودک قابل استفاده است. هیچ تهویه‌ای بهتر از باز کردن پنجره نیست چرا که اخیرا گزارش‌هایی حاکی از وجود باکتری‌ها در تهویه‌های مطبوع به دست آمده است و بهتر است برای عوض شدن هوای اتاق کودک در روز مدتی پنجره را باز بگذاریم. اگر در اتاق کودک شوفاژ یا رادیاتور وجود دارد باید در حفاظی قرار گیرد تا برای کودک خطری نداشته باشد و کودک نتواند خودش دما را تغییر دهد.

درباره چیدمان اتاق کودک به طور کلی باید نظر کودک به طور کلی باید نظر کودک را در درجه اول درنظر گرفت. وقتی کودک می‌تواند حرف بزند کار پدر و مادر راحت‌تر است چرا که می‌توانند از او بپرسند مثلا چه رنگی را دوست داری یا چه طرحی را برای فرش اتاق می‌پسندی، اما اگر کودک شما هنوز به حرف نیفتاده می‌توانید با مشاهده عکس‌العمل‌هایش نسبت به رنگ‌ها، اشکال و ... به نظراتش پی ببرید مثلا جعبه مداد رنگی را به او نشان دهید و ببینید چه رنگی را انتخاب می‌کند و در نهایت اگر قبل از این که کودکتان به دنیا بیاید می‌خواهید اتاقش را بچینید می‌توانید از تنوع رنگ‌ها و اصولی که گفته شد پیروی کنید. اتاق کودک را زیاد شلوغ نکنید. هرچقدر هم که وسیله در اتاق کودک شما باشد بعد از مدتی برایش یکنواخت شده و باید برایش وسیله جدیدتری بخرید. بهتر است در خرید از وسایل کودکتان از خودش نظر بخواهید.

قلمرو کم‌هزینه برای بچه‌ها

شاید به نظر بیاید که رعایت تمام این موارد برای خیلی از ما پرهزینه باشد یا اصلا در خانه این امکان برایمان نباشد که اتاقی جدا به کودکمان اختصاص دهیم. نظر دکتر خوشنویس در این باره این است که ایجاد فضایی کودکانه و مناسب بسادگی امکان‌پذیر است. به کار بردن گلدان‌ها و نگهداری یک پرنده ارزان و کف‌سازی با خط‌های موازی و یا مربع می‌تواند راهکارهایی در این زمینه باشد.

اما راجع به کودکانی که اتاق مستقل در خانه ندارند دکتر خوشنویس معتقد است کودکان در هر سنی حتما باید از محیط خواب والدین جدا زندگی کنند چرا که اگر این‌چنین نشود کودک یک موجود وابسته بار می‌آید که حتی برای خواب هم به والدینش احتیاج دارد و مسائلی دیگر که تمامی به ضرر کودک است. ما می‌توانیم در قسمتی از خانه مکانی مناسب بــرای کــودکـمــان تـهـیـه کـنـیـم. حـتـی مـی‌شـود بـا تقسیم‌کننده‌های چوبی یا آویزهایی که از سقف آویزان می‌شود، این فضا را از بقیه قسمت‌ها جدا کنیم. با این جداسازی، کودک احساس می‌کند که این فضا به او تعلق دارد.

شما می‌توانید با تصاویر رنگی حیوانات پلاستیکی، عـروسک‌ها، گیاهان زنده در گلدان‌های کوچک، ساعت‌های آونگ‌دار و تختخواب کوچک که حوزه زندگی او را تعریف می‌کند به مرزبندی و تزئین این محل بپردازید.

داشتن یک مکان که متعلق به کودکتان باشد راه بسیاری از تربیت‌ها را برای شما باز می‌کند، مثلا شما با دادن مسوولیت مرتب کردن آن محدوده که متعلق به خود اوست می‌توانید مسوولیت‌پذیری را به او یاد دهید و با مشاهده رفتار او در این محدوده اعم از چگونگی بازی و عوض کردن جای وسایل و... به نکاتی راجع به شخصیت کودکتان دست یابید.

اگر دو فرزند شما دارای یک اتاق هستند نیز باید قـلـمــرو هــر کــدام را مـشـخــص کـنـیــد و در اتــاق مسوولیت‌های جداگانه‌ای به آنها بدهید. مثلا هر کس قسمت خود را باید تمیز نگه دارد و اگر کسی وسایلش را در قسمت دیگری گذاشت خودش باید آن را بردارد و سر جایش بگذارد. اگر فرزندانتان سر این که کدام قسمت برای آنها باشد به توافق نمی‌رسند می‌توانید قرعه‌کشی کنید و مدت تعیین کنید مثلا یک ماه قسمتی از اتاق به یکی از بچه‌ها تعلق بگیرد و ماه بعد آن قسمت اتاق به دیگری و این‌گونه علاوه بر ایجاد عدالت یک تنوع هم ایجاد شده است. بچه‌‌هایی که در یک اتاق با هم زندگی می‌کنند نکاتی از قبیل زندگی اجتماعی، کنار آمدن با افراد دیگر و گذشت و همکاری را بهتر یاد می‌گیرند.

اگـر فـرزنـدانـتـان از دو جـنـس هـستند باید بین قلمروهایشان مرزبندی دقیق‌تری کنید تا به خاطر اختلاف روحیه‌ای که با هم دارند دچار مشکل نشوند و با هم به توافق برسند.

با توجه به نکات گفته شده می‌توان نتیجه گرفت که سهم بچه‌ها از معماری خانه‌ها کم نیست اما بسیار نادیده گرفته می‌شود در حالی که نه هزینه گزافی دارد و نه کار بسیاری می‌طلبد تنها با کمی اندیشیدن و اضافه کردن چند نکته به اصول معماری می‌توان بچه‌ها را نیز از سهمشان در معماری خانه برخوردار کرد.

حدیث‌السادات میرزایی