حقوق ایرانی‌ها در فضای سایبر در خطر است

در چند روز گذشته سازمان مالکیت معنوی، درخواست فیس بوک را  که یکی از بزرگ‌ترین شبکه‌های اجتماعی با درآمد600 میلیون دلاری است  برای کنترل دامنه اینترنتی کشوری ‌facebook.ir که در اختیار یک ایرانی است پذیرفته و حقوق مالکیتی این فرد را در نظر نگرفته است. بر اساس حکم سازمان مالکیت معنوی، مدیر فعلی دامنه اینترنتی ‌facebook.ir باید این دامنه را به شرکت فیس بوک که در آمریکا قرار دارد، واگذار کند.

براساس قراردادهای موجود در زمینه دامنه‌های اینترنتی، تمامی اختلافات در این زمینه از سوی سازمان مالکیت معنوی رسیدگی می‌شود و پس از رسیدگی حکم آن حتی برای مراکز دامنه‌های کشوری که تحت قوانین یک کشور قرار دارند نیز لازم‌الاجراست اما نماینده دامنه‌های ایران گویا حمایتی از حقوق صاحبان این دامنه‌ها به عمل نیاورده و تنها قصد اجرای احکام دادگاه‌های آمریکایی را دارد. شرکت گوگل نیز چند سالی است که نام دامنه‌های مختلف گوگل را به هر نحو خریداری می‌کند و از جمله دامنه دات. آی. آر را ثبت کرده که با وجود قدرت بسیار، هنوز نتوانسته است گوگل دات. پی. آر را ثبت کند، چرا که مالک آن کاملا قانونی این دامنه را ثبت کرده و نهاد نمایندگی نیز برای حقوق این مالک احترام قائل است. نکته این رویداد در ایجاد فضایی برای طرح این سوال است که بر سر دامنه‌های ایرانی چه می‌آید؟ آیا این مورد ناشی از عدم تطبیق قوانین با حقوق شهروندی نیست؟ به عقیده کارشناسان، این فرصت خوبی است تا کشورمان قدرت خود را محیط حقوق بین‌الملل به اثبات برساند.

مالک فعلی این دامنه در گفتگو با «جام‌جم»، موضوع را اینچنین مطرح کرد: چند ماه قبل فردی از روسیه برای خرید این نام دامنه به بنده مراجعه کرد و در نهایت پیشنهاد4750 یورو را داد، اما با این‌که بنده راضی به فروش این نام نبودم، پیشنهاد ایشان را پذیرفتم اما این فرد دیگر تماسی نگرفت. پس از چند ماه، خود فیس بوک پا به عرصه گذاشت و پیشنهاد تنها 100 یورو برای خرید نام دامنه را داد.

در ادامه، وی به سوالات خبرنگار ما اینگونه پاسخ گفت: آیا این ثبت دامنه، مصداق کلاهبرداری یا سودخواهی از این نام را ندارد؟

این نام معادل کلمه «کتاب نما» در انگلیسی است که آن را به Facebook ترجمه کرده و قصد راه‌اندازی یک فروشگاه کتاب را داشتم و حتی نام دامنه‌هایی مثل bookface.ir را هم دراختیار دارم، اما این مشکل تنها برای این دامنه روی داد.

چه مدرکی برای اثبات ثبت یا بسته شدن دامنه دارید؟

من چند سال قبل این دامنه را ثبت کردم ، اما اعتبار این دامنه24 مرداد به پایان می‌رسد و nic.ir اجازه تمدید دامنه را به من نمی‌دهد و تنها راه باقیمانده برایم شکایت در یک دادگاه بین‌المللی است که این کار نیز نیازمند میلیون‌ها تومان هزینه است.

آیا شما تاکنون برای رفع ابهام یا طرح شکایت به مرجعی مراجعه کرده‌اید؟

خیر، چرا که در ایران کسی پاسخگوی حقوق فضای مجازی نیست.

طرح سایت شما شباهتی هم با Facebook آمریکایی دارد؟

خیر از ابتدا سایت را با طرحی متفاوت و با توضیح کاملا مشخص راه اندازی کرده ام و به همین دلیل هیچ کار خلاف قانونی نیز انجام نشده است.

آیا پیشنهادها درخصوص خرید دامنه نتیجه‌ای داد؟

خیر. به نظر من، کسانی که برای این موضوع با من تماس گرفته‌اند، تنها قصد ارزیابی بازار و وضعیت حقوقی ایران را داشتند که پس از پیشنهاد هم خبری از آنها نشد.

سعید نوری‌آزاد