پاسخ به شبهات انتخابات

آنچه در پی می‌آید مجموعه اقداماتی است که شورای نگهبان در جهت بررسی انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری به منظور صیانت از آرای مردم شریف ایران اسلامی انجام داد. لازم به ذکر است که برخی از این اقدامات در انتخابات گذشته سابقه نداشته و شورای نگهبان با توجه به فضای موجود در جامعه و برای دستیابی به اطمینان بیشتر از سلامت انتخابات به انجام آنها پرداخت.

1- در کمتر از 3 روز بعد از جمعه 22 خرداد 88، شورای نگهبان علی‌رغم فقدان وظیفه با دعوت از نامزدهای معترض، آمادگی خود را برای استماع اظهارات و دریافت اسناد و مدارک آنها جهت فراهم‌ آمدن امکان بررسی و رسیدگی بهتر و بیشتر اعلام نمود. این جلسه در شورای نگهبان، با حضور نمایندگان نامزدهای محترم، تشکیل و پیرامون نحوه رسیدگی به شکایت‌ها بحث و گفتگو شد.

آقایان محتشمی‌پور، آخوندی و هاشمی به نمایندگی از سوی آقای میرحسین موسوی، آقای‌ کرباسچی به نمایندگی از سوی آقای کروبی و آقای دانش‌جعفری به نمایندگی از سوی آقای محسن رضایی در شورای‌ نگهبان حضور یافتند و به بیان نقطه‌نظرات خود پرداختند. لازم به ذکر است که نمایندگان مزبور خواستار حضور در جلسه عمومی شورای نگهبان نیز شدند.

2- در روز شنبه 30/3/88، در پی دعوت از نامزدهای معترض جهت حضور در جلسه عمومی شورای نگهبان، فقط آقای محسن رضایی از این امکان استفاده نمود و در جلسه عمومی شورای‌ نگهبان حاضر شد و نقطه نظرات خود را به صورت مستقیم با اعضای محترم شورای نگهبان در میان گذاشت و در این جلسه مقرر شد با در اختیار قرار دادن فرم‌های 28، بازشماری 10 درصد صندوق‌ها در 6استان با حضور نمایندگان ایشان انجام پذیرد.

به محض معرفی نماینده آقای محسن رضایی، بازشماری در حوزه‌های مورد نظر آغاز شد‌که آرای استان کرمانشاه و نزدیک به نیمی از آرای شهرستان‌های استان فارس و بعضی از شهرستان‌های استان اصفهان و استان خوزستان با حضور نمایندگان آقای محسن رضایی، اعضاء هیات اجرایی و ناظران شورای نگهبان مورد بازشماری قرار گرفت.

پس از پایان بازشماری آراء و عدم وجود مغایرت محسوس بین آرای اعلامی و نتایج بازشماری، آقای محسن رضایی در تاریخ 2/4/88 با ارسال نامه شماره 33201/م رسما انصراف خود را از پیگیری شکایت‌های مطروحه اعلام نمود.

3- شورای نگهبان، ‌علاوه بر تشکیل جلسه صبح سه‌شنبه مورخ 26/3/88 با نمایندگان 3 نامزد معترض و علی‌رغم انقضاء مهلت قانونی برای دریافت و رسیدگی به شکایت‌ها و اعتراض‌ها، صرفا برای حصول اطمینان بیشتر، این مهلت را با موافقت رهبر معظم انقلاب (مدظله‌العالی) برای 5 روز دیگر تمدید کرد.

4- متعاقب تجدید مهلت بررسی شکایت‌ها و اعتراض‌ها به ‌منظور استفاده احسن از فرصت‌های پیش‌آمده، شورای نگهبان دیدارهایی با مراجع‌عظام تقلید، علمای‌حوزه و شخصیت‌های شاخص و فعال در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی را در دستور کار قرار داد و در این راستا با عزیمت به شهر مقدس قم و دیدار با حضرات آیات عظام: مکارم شیرازی، جوادی آملی، صافی گلپایگانی، سبحانی، موسوی اردبیلی و حضرات آیات: امینی، مسعودی خمینی و در تهران با آیات و حجج اسلام: شاهرودی، ری‌شهری و ناطق نوری در این زمینه تبادل نظرهای لازم به عمل آمد.

5- همچنین شورای نگهبان در راستای تکمیل اسناد و مدارک و آگاهی از مشهودات و مسموعات مستند و قانونی برخی شخصیت‌های‌ کشور، مکاتباتی با اغلب‌ آنان از‌ جمله‌ آقایان: لاریجانی رئیس‌ محترم مجلس شورای اسلامی؛ پورمحمدی رئیس محترم سازمان بازرسی کشور؛ قالیباف شهردار محترم تهران؛ ری‌شهری تولیت محترم آستان مقدس حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) و... انجام داد تا چنانچه مطالب و مدارک مستندی در اختیار دارند جهت بهره‌برداری و فراهم آمدن امکان بررسی، تصمیم‌گیری و اظهار نظر به شورای نگهبان ارسال نمایند.

6- علی‌رغم تعلل و عدم همکاری بعضی از نامزدهای معترض، شورای نگهبان علاوه بر تمدید مهلت برای رسیدگی دقیق‌تر به اعتراض‌های مربوط به شمارش آرای و بویژه اعتراض‌های وارده بر روند انتخابات، «هیاتی ویژه» مرکب از شخصیت‌های صاحب نام نظام و ‌‌‌نخبگان سیاسی، اجتماعی‌ کشور تشکیل و آنان را به استماع اظهارات مطلعین و جمع‌آوری اسناد و مدارک از اطراف و اکناف کشور و بررسی و رسیدگی به موضوع، مامور نمود تا متعاقب دریافت گزارش کارشناسی از هیات مزبور، ‌‌‌موجبات اتخاذ تصمیم و اعلام نظر همه‌جانبه و نهایی درخصوص موضوع توسط شورای ‌نگهبان فراهم آید.

7- متعاقب تشکیل هیات ویژه متشکل از حجج اسلام ابوترابی، دری نجف‌آبادی و رحیمیان و آقایان دکتر حدادعادل، دکتر ولایتی و دکتر افتخار جهرمی، این هیات پس از تشکیل اولین جلسه، از دو نامزد معترض، درخواست کرد تا جهت بررسی روند برگزاری انتخابات و بازشماری حداقل 10 درصد از صندوق‌‌ها نماینده خود را به این هیات معرفی نمایند که این امر طی دو نامه از سوی شورای‌نگهبان به این نامزدها اعلام شد که متاسفانه در وقت مقرر آقای موسوی از اعزام نماینده خود برای این امر خودداری ورزید و به صدور بیانیه‌ای اکتفا نمود. آقای کروبی نیز در ابتدا خواستار تغییر در ترکیب هیات بود لیکن مجددا با صدور بیانیه‌ای دیگر بر ابطال انتخابات اصرار نمود.

8- در ساعات پایانی یکشنبه 7/4/88، یک نفر از شخصیت‌های سیاسی ضمن تماس با شورای نگهبان اظهار داشت که طی مذاکره با آقای موسوی و نمایندگان وی، آنان خواسته‌های جدیدی را مطرح‌کرده‌اند و از شورای نگهبان درخواست نمود که این خواسته‌های جدید آنها را مورد بررسی قرار دهد. شورای نگهبان با این امر موافقت نمود و به همین جهت جلسه‌ای با حضور دو نفر از اعضای هیات ویژه و دو نفر از اعضای شورای نگهبان تشکیل و موارد چهارگانه درخواست شده جدید به شرح ذیل مطرح شد:

1) بازشماری آرای در 4 استان

2) تطبیق سریال (شماره مسلسل) شناسنامه‌ها با ته برگ تعرفه‌ها

3) بررسی میزان چاپ تعرفه‌ها و تعرفه‌های موجود

4) بررسی خطوط نوشته‌ شده بر روی اوراق تعرفه و اطمینان از این‌که یک‌خط نباشد.

علی‌رغم دشواری‌های خاص این خواسته‌ها و محدودیت زمانی (فقط یک روز)، جهت ایجاد اعتماد و اطمینان بیشتر، این درخواست‌ها مورد موافقت اعضای محترم حاضر قرارگرفت، لیکن مقرر شد موضوع کتبا از سوی آقای موسوی به شورای نگهبان اعلام گردد که متاسفانه پس از انجام ملاقات دو نفر از نمایندگان هیات ویژه با آقای موسوی و نمایندگان ایشان (آقایان محتشمی‌پور و موسوی لاری) در یکشنبه شب، نتیجه‌گیری به جلسه‌ای در روز دوشنبه مورخ 8/4/88 موکول شد و سرانجام آقای موسوی از اعلام کتبی و رسمی موارد فوق‌الذکر خودداری نمود و موضوع بدون نتیجه پایان یافت. این درحالی است که روز دوشنبه، آقایان محتشمی‌پور و موسوی لاری، متن مکتوبی را به هیات ویژه ارائه کردندکه علاوه‌بر موارد چهارگانه یادشده، خواسته‌های غیرمتعارف دیگری را هم شامل می‌شد و به نظر می‌رسید بیشتر اتلاف وقت و زمان مورد نظر است تا اهتمام به رسیدگی از طریق مراجع قانونی.

9- پس از اطمینان از عدم همکاری نامزد محترم معترض، دستور بازشماری 10 درصد از کل صندوق‌های اخذ رای صادر شد که این امر در مقابل دوربین‌های صدا و سیما و با حضور معتمدین هر شهر و روِسای شورای اسلامی شهر و حتی‌الامکان نمایندگانی از نامزدها که در روز انتخابات در پای صندوق‌های اخذ رای حضور داشتند، انجام پذیرفت. در این مرحله بیش از 300 نفر از نمایندگان نامزدها در بازشماری حضور داشتند.

بررسی شکایت‌ها و اعتراض‌ها

شکایت‌های واصله و بررسی تحلیلی آن : شورای نگهبان با رصدکردن بموقع و بهنگام امور، مجموع اعتراض‌ها و شکایت‌ها را پس از دریافت، تجمیع، موضوع بندی و با به‌کارگیری تمامی ابزارهای قانونی در اختیار، رسیدگی و نتایج حاصل از رسیدگی‌ها را جهت استحضار آحاد ملت بزرگ ایران، مسوولان و بویژه ذی‌نفعان محترم در امر خطیر انتخابات اخیر تقدیم می‌کند.

تفکیک موضوعی شکایت‌ها و اعتراض‌ها

شکایت‌ها و اعتراض‌های واصله بدوا تحت 2 عنوان: شکایت‌های مشترک و شکایت‌های اختصاصی نامزدها و سپس در 3 محور زیر طبقه بندی گردید:

الف: شکایات و اعتراض‌های ناظر بر روز انتخابات

ب: شکایت‌ها و اعتراض‌های ناظر بر شمارش آرا و اعلام نتایج

ج: شکایت‌ها و اعتراض‌های ناظر بر قبل از 2 مرحله فوق، یعنی گزارش‌های واصله ناظر بر جریان و روند حاکم بر انتخابات در روزهای مشرف به جمعه 22 خرداد 1388.

الف) شکایت‌ها و اعتراض‌های ناظر بر روز انتخابات

روز اخذ رای و همزمان با برگزاری انتخابات در حدود 46 هزار صندوق اخذ رای، مجموعا 122 فقره گزارش توسط نمایندگان محترم نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری به شورای‌ نگهبان ارائه شد که تفکیک آنها بدین قرار است:

نماینده آقای محسن رضایی 12 فقره، نماینده آقای مهدی کروبی 24 فقره و نماینده آقای میرحسین موسوی 86 فقره.

این گزارش‌ها در همان روز و با پیگیری‌های گسترده و همه‌جانبه ناظران شورای نگهبان در سراسر کشور مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت. بخش اعظم این شکایت‌ها، از برداشت اشتباه یا نگرانی از احتمال وقوع تخلف بوده است.

اندک توجه و عنایت در عناوین برشمرده شده در این بخش، حکایت از آن دارد که ضمن احترام و تحسین به دغدغه‌های گزارشگران، گزارشی که واجد وصف تقلب انتخاباتی باشد به چشم نمی‌خورد.

ب‌) شکایت‌ها و اعتراض‌های ناظر بر شمارش آرا و اعلام نتایج

پس از انجام انتخابات و اعلام نتایج حاصل از شمارش آرا توسط وزارت محترم کشور، نامزدهای محترم با ارسال نامه‌هایی شکایات خود را مطرح نمودند؛ آقای محسن رضایی 72 فقره، آقای مهدی کروبی 108 فقره و آقای میرحسین موسوی 304 فقره.

تفکیک شکایت‌های نامزدهای محترم و دسته‌بندی آنها به شرح ذیل است:

1- عناوین شکایات مشترک نامزدها

الف) شکایت از کمبود تعرفه در برخی از شعب اخذ رای

الف - 1) از مجموع 45 هزار و 692 صندوق اخذ رای در داخل کشور، بیشترین ‌گزارش‌ها مربوط به نمایندگان آقای میرحسین موسوی است که اعلام نموده‌اند در سراسر کشور تعداد 51 صندوق با کمبود تعرفه مواجه شده است. عمده این گزارش‌ها نیز فاقد مستندات قانونی است و مشخصات گزارش دهنده در دسترس نبوده، بلکه با چند واسطه و به صورت نقل قول می‌باشد.

الف - 2) صرف نظر از صحت و سقم گزارش نمایندگان نامزدهای محترم، اتمام تعرفه در موارد اعلام شده درصدی جزئی از صندوق‌های کل کشور است که تاثیری در روند کلی انتخابات نداشته و در صورت اتمام تعرفه در تعداد بسیار معدودی از شعب، رای‌دهندگان با تحمل اندکی انتظار و رسیدن تعرفه در همان شعبه رای داده‌اند و یا به شعب همجوار مراجعه کرده‌اند.

هرچند‌که اتمام تعرفه (در صورت رخداد امر) می‌تواند دقایقی موجب توقف عملیات رای‌گیری شود، اما تردیدی نیست که این امر تاثیری در سرنوشت آراء ماخوذه نداشته و موجبی برای خدشه و تقلب در آراء ماخوذه محسوب نمی‌گردد.

الف - 3) در خصوص میزان تعرفه‌های چاپ شده و مسائل مربوط به آن باید گفت: در پی وصول شکایت‌های نامزدهای محترم، شورای نگهبان بازرسین ویژه‌ای به ستاد انتخابات کشور و چاپخانه بانک‌ملی جمهوری اسلامی ایران (محل چاپ تعرفه‌های انتخابات) اعزام نمود. بازرسان اعزامی پس از بررسی همه‌جانبه و اخذ صورتجلسه‌های مختلف، طی نامه شماره 33583/11/88 مورخ 9/4/88 اعلام نمودند وزارت‌ کشور قبل از انتخابات اقدام به چاپ 58 میلیون و 875 هزار برگ تعرفه نموده است. همچنین در روز اخذ رای مورخ 22/3/88 پس از هماهنگی با این شورا به‌منظور جلوگیری از کمبود احتمالی تعرفه و امکان توزیع مناسب آن در سراسر کشور، تعداد 2میلیون برگ تعرفه دیگر نیز به چاپ رسید.

توضیح این نکته ضروری است در تمامی انتخابات قبلی نیز به دلیل سیال بودن جمعیت رای‌دهنده در سطح کشور، وزارت‌کشور اقدام به چاپ تعرفه به میزان قابل توجهی بیش از شمار واجدان شرایط می‌نمود. در این دوره نیز علاوه بر اتخاذ همین تدبیر، تعرفه‌های هر استان با کد خاص چاپ شد تا امکان جابجایی تعرفه‌ها بین استان‌ها وجود نداشته باشد. این امر هرچند که به سلامت و دقت انتخابات کمک نمود مع‌الوصف با عنایت به حضور گسترده مردم و نیاز بسیاری از حوزه‌های اخذ رای به ارسال دوباره تعرفه، تبادل تعرفه بین استان‌ها را غیرممکن ساخت. به همین دلیل تعرفه‌های چاپ شده در روز اخذ رای بدون کد استان به چاپ رسید. (قابل ذکر است کل تعرفه‌های چاپ شده در قبل از انتخابات و روز اخذ رای دارای شماره سریال‌ می‌باشد)

لازم به ذکر است مجموعا در روز 22 خرداد، تعداد 39‌میلیون و 371 هزار و 214 برگ تعرفه در سراسر کشور به مصرف رسید و تعداد 650 هزار برگ تعرفه نیز در چاپخانه بانک ملی موجود است و صورتجلسه پلمب آن که به امضای نمایندگان ستاد انتخابات کشور، حراست وزارت کشور، حراست چاپخانه بانک ملی، شورای نگهبان و نماینده بانک ملی رسیده است در این شورا موجود می‌باشد. از مجموع تعرفه‌های باقیمانده در قرنطینه چاپخانه، استانداری‌ها و فرمانداری‌های تابعه کشور وکسر از تعرفه‌های چاپ شده، تعداد 20 میلیون و 853 هزار و 786 برگ تعرفه باقی‌ ماند که براساس قانون انتخابات و آیین‌نامه مربوطه، تعرفه‌های باقیمانده هر حوزه اخذ رای به ستاد انتخابات تحویل می‌گردد. در این راستا از سراسر کشور تعداد 20 میلیون و 719 هزار و 162 برگ تعرفه به هیات‌های اجرایی در سراسر استان‌ها تحویل و باقی‌مانده آن دسته از تعرفه‌های انتخاباتی‌که در بسته‌های 100تایی بخشی از آن مصرف شده نیز پس از شمارش آرای به همراه آرای ماخوذه در صندوق اخذ رای قرار داده شده و پلمب گردید. هم اکنون این تعرفه‌ها نیز در صندوق‌ها موجود می‌باشد. لازم به ذکر است که تعداد 570 هزار تعرفه نیز برای ایرانیان مقیم خارج از کشور ارسال شده است. از این رو و با عنایت به بررسی همه‌جانبه و گسترده کارشناسان و ناظران و بازرسان ویژه شورای نگهبان، چاپ تعرفه‌های اخذ رای براساس روال معمول بوده و هیچ تعرفه‌ای برخلاف روال قانونی توزیع نشده است.

ب‌) جلوگیری از حضور نماینده نامزدها یا اخراج آنها در برخی از شعب اخذ رای

در پی بررسی‌های همه‌جانبه شورای نگهبان و اخذ آمار تقاضاهای نامزدهای محترم معلوم شد آقای محسن رضایی 5421 نماینده به وزارت کشور و فرمانداری‌ها معرفی نموده است که برای تمامی5421 نفرکارت صادر شده است. آقای مهدی‌کروبی 13506 نفر به عنوان نماینده به وزارت کشور و فرمانداری‌ها معرفی نموده است که برای تمامی 13506 نفر کارت صادر شده است، آقای احمدی‌نژاد 33058 نفر بعنوان نماینده به وزارت کشور و فرمانداری‌ها معرفی نموده است که برای تمامی 33058 نفر کارت صادر شده است و نیز آقای میرحسین موسوی 45692 نفر بعنوان نماینده به وزارت کشور و فرمانداری‌ها معرفی نموده است که برای 40676 نفر کارت صادر شده و علت کسری صدور کارت برای نمایندگان آقای موسوی کامل نبودن مدارک ارائه شده بوده است.

درخصوص اخراج نمایندگان نامزدها از شعب اخذ رای که از دیگر شکایت‌های نامزدهای محترم است، شورای نگهبان نسبت به موضوع بررسی دقیق و گسترده و نیز پیگیری‌های میدانی به عمل آورد. متعاقب بررسی‌های به عمل‌آمده معلوم شد هیچ یک از افرادی‌که در گزارش‌ها به عنوان نمایندگان اخراج شده معرفی شده بودند، واجد عنوان نماینده نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری نبوده و در هیچ شعبه‌ای از شعب اخذ رای گزارشی از عدم پذیرش هیچ یک از نمایندگان معرفی شده نامزدها که از سوی فرمانداری‌ها برای ایشان کارت صادر شده بود، واصل نشده است.

پ) دخالت اعضای شعب اخذ رای در رای افراد و ترغیب به رای دادن به فرد خاص

یکی دیگر از شکایت‌هایی که به عنوان تخلف انتخاباتی از سوی نامزدها عنوان شده بود، عبارت است از دخالت اعضای شعب اخذ رای و ترغیب افراد به رای دادن به نامزد خاص. شورای نگهبان به محض وصول شکایت‌های مذکور با بررسی همه‌جانبه و با بهره‌گیری از بازرسان قانونی به بررسی صحت و سقم گزارش‌ها ‌پرداخت. نتیجه بررسی‌ها حکایت ازآن داردکه از مجموع شکایت‌های واصله بعضی از گزارش‌ها واهی و حتی در مواردی‌ گزارش‌هایی برخلاف آن موجود و در چند مورد معدود نیز بلافاصله برخورد قانونی صورت گرفته است.

ت‌) عدم ممهور نمودن تعرفه یا شناسنامه‌ها و اخذ رای از افراد فاقد شرایط

همزمان با برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در 45 هزار و 692 صندوق اخذ رای، مجموعا 49 گزارش از سراسر کشور مبنی بر ممهور ننمودن شناسنامه‌ها و همچنین اخذ رای از افراد فاقد شرایط رای دادن به شورای نگهبان واصل شده است.

شورای نگهبان بلافاصله پس از دریافت این گزارش‌ها با بهره‌گیری از عوامل نظارتی نسبت به احراز صحت و سقم و ارزیابی آنها اقدام نمود. در این مرحله مشاهده شد اکثر این‌گزارش‌ها براساس تصور نادرستی شکل گرفته و صحت ندارد.

ث‌) الزام رای دهندگان به استفاده از خودکارهای موجود در شعب اخذ رای

این موضوع که در گزارش‌ها و شکایت‌های نامزدهای محترم مطرح شده است، در اصل نشأت گرفته از شایعه‌ای است‌که از چند روز قبل از انتخابات در جامعه مطرح بود. با این‌که شایعه استفاده از خودکارهای تقلبی به طور گسترده‌ای در سطح جامعه منتشر شده بود مع‌الوصف هیچ قرینه‌ای حاکی از صحت این شایعه و یا مشاهده حتی یک مورد خودکار تقلبی در سراسر کشور بدست نیامد.

ج‌) عدم تمدید زمان رای گیری و بسته بودن شعب اخذ رای

در انتخابات اخیر، انتخابات از ساعت 8 صبح روز جمعه 22‌‌خردادماه آغاز شد و طبق ماده` فوق‌الذکر در ساعت 18 وقت قانونی آن به پایان رسید. پس‌ از آن و در پی مشاهده حضور گسترده و چشمگیر مردم، وزیر کشور در 4 مرحله پیاپی انتخابات را تا ساعت 22 تمدید نمود. مع‌الوصف‌ در ‌ساعات پایانی ‌اخذ‌ رای ستاد انتخابات وزارت کشور طی اطلاعیه‌ای اعلام داشت تا زمانی‌که رای‌دهنده‌ای در مقابل شعب اخذ رای حاضر است، افراد به داخل شعبه هدایت شده و نسبت به اخذ رای از ایشان اقدام گردد. بر این اساس و به استناد گزارش‌های معتبر، تمام شعب اخذ رای تا هنگام حضور افراد رای‌دهنده فعال بوده و هیچ شعبه‌ای در سراسر کشور نبوده است که به رغم حضور افراد از اخذ رای خودداری نموده و درب شعبه بسته شده باشد. قابل توجه این‌که برخی شعبه‌ها در تهران و استان گلستان تا ساعات 30/1 و حدود 2 بامداد نیز مشغول اخذ رای بوده‌اند.

ذکر این نکته ضروری است، چنانچه پس از اتمام ساعت اخذ رای و زمان تمدید شده و در هنگامی‌که ر‌ای‌دهنده‌ای در شعبه حضور ندارد، عوامل اجرایی می‌توانند اقدام به ‌گشودن صندوق رای نموده و شمارش آراء را آغاز نمایند. بدیهی است در این شرایط چنانچه فرد یا افرادی جهت رای دادن به محل شعبه مراجعه نمایند، اخذ رای از ایشان ممنوع بوده و خلاف قانون می‌باشد. پس از بررسی‌های به عمل آمده معلوم شد اغلب گزارش‌های ارسالی مبنی بر عدم اقدام شعب به اخذ رای، مربوط به این زمان بوده که عدم اخذ رای، دقیقا منطبق با قانون بوده است.

چ‌) پلمب صندوق‌های اخذ رای بدون حضور نمایندگان نامزدها و عدم نظارت ایشان بر تجمیع آرا

وفق ماده 29 قانون انتخابات ریاست جمهوری، بستن و ممهور نمودن صندوق‌های خالی و بدون رای باید در حضور نمایندگان هیات نظارت، یعنی نمایندگان شورای نگهبان صورت پذیرد. مع‌الوصف و به استناد قانون، نمایندگان نامزدهای ریاست جمهوری در شعب اخذ رای، می‌‌توانند حضور پیدا کنند و در تمامی ‌مراحل انتخابات از جمله در مرحله پلمب صندوق‌های اخذ رای حضور داشته باشند، ولی این حضور الزامی ‌نبوده و عدم حضور ایشان به هیچ وجه نمی‌‌تواند مانع پلمب نمودن صندوق‌ها و در نتیجه تأخیر در شروع اخذ رای باشد. بر این اساس، طی تحقیقات به عمل آمده مشخص شد در بسیاری از شعب اخذ رای، نمایندگان کاندیداها علی‌رغم علم و اطلاع قبلی، پس از گذشت یک یا چند ساعت از شروع اخذ رای در محل اخذ رای حاضر و به انجام وظایف خود پرداخته‌اند.

البته در همین نامه‌‌ها نیز حتی از نام یک شعبه اخذ رای که از حضور نماینده ایشان در هنگام پلمب صندوق جلوگیری شده باشد ذکری به میان نیاورده‌اند. طرح موضوعات کلی و اتکا به شنیده‌ها و حدسیات، تنها قرائن و امارات در تقدیم این بخش از شکایت نامزدها می‌باشد.

ح‌) عدم حضور یا نظارت نمایندگان نامزدها در زمان تجمیع آرا

به موجب ماده واحده مصوب30/5/1379 مجلس شورای اسلامی که حضور نمایندگان نامزدهای ریاست جمهوری در شعب اخذ رای را مجاز می‌شمارد دو نامزد محترم با استقرار 54‌هزار و 182 نماینده در شعب اخذ رای، فرمانداری‌ها و مراکز تجمیع آرا بر تمامی مراحل اخذ رای نظارت می‌نمودند. گواه این امر بیش از یکصد نامه نمایندگان نامزدها به شورای نگهبان در حوزه‌های انتخابیه و شهرهای مختلفی است که هریک دربرگیرنده ده‌ها و صدها شعبه اخذ رای است و همگی حاکی از ابراز رضایت نمایندگان نامزدها از برگزاری باشکوه انتخابات و تاکید و تشکر از سلامت انتخابات است. متن تمامی نامه‌های فوق‌الذکر در شورای نگهبان موجود است که عنداللزوم در اختیار رسانه‌ها قرار خواهد گرفت. در ستاد مرکزی انتخابات کشور و هیات مرکزی نظارت بر انتخابات نیز نمایندگان محترم نامزدها حاضر و ناظر بر تمام مراحل تجمیع و اعلام نتایج بوده‌ و بسیاری از آنها در ساعت 6 صبح روز شنبه 23/3/88 محل ماموریت خود را ترک کردند. از این رو شائبه و شبهه عدم حضور نمایندگان نامزدها در مرحله تجمیع آرا با وجود مستندات متقن و غیرقابل انکار، ادعایی غیرواقعی است. مع‌الوصف و به‌رغم وجود دلایل متقن، شورای نگهبان برای رفع شبهه‌ها و تنویر افکار عمومی، پیاپی از نامزدهای محترم درخواست نمود چنانچه نمونه‌ای و یا حتی قرینه‌ای حاکی از اختلاف آرای شمارش شده با آرای تجمیع شده در حوزه‌ای سراغ دارند به شورای نگهبان ارائه نمایند. با وجود تمدید زمان بررسی شکایت‌ها براساس حکم رهبر معظم انقلاب (مدظله‌العالی) و پیگیری‌های مکرر این شورا هیچ گزارشی در این خصوص ارائه نشد. در عین حال در بازشماری آرای حوزه‌های انتخابیه استان‌های اصفهان، فارس، خوزستان و کرمانشاه که به تقاضای آقای محسن رضایی انجام شد و نیز در بازشماری آرای سایر مناطق کشور که به ابتکار شورای نگهبان و به منظور رفع هرگونه تردید در سلامت انتخابات صورت گرفت،‌ مغایرتی محسوس بین آرای شمارش شده و آرای اعلام شده در مرحله تجمیع ملاحظه نشد.

2) شکایات مستقل هر یک از نامزدها

علاوه بر شکایت‌های مشترک فوق‌الذکر، شکایت‌های دیگری نیز به صورت مستقل توسط هر یک از نامزدهای محترم عنوان شد که بدین شرح است:

الف) شکایت‌های اختصاصی آقای کروبی

1- قطع سیستم پیامک تلفن همراه در روز انتخابات

آقای کروبی در نامه 25/3/88 خود، قطع سیستم پیامک را از جمله تخلفات روز رای‌گیری دانسته و با استناد به‌ آن، ابطال انتخابات‌ کل کشور را خواستار شده‌اند. در این خصوص توجه به این نکته ضروری است که قطع سیستم پیامک تأثیری در روند سلامت انتخابات یعنی حضور و رای دادن مردم ندارد، گواه این امر حضور آگاهانه 40 میلیونی مردم در انتخابات به‌رغم قطع سیستم پیامک است. علاوه آن‌که این ایراد از اساس ارتباطی به موضوع انتخابات ندارد و در انتخابات ادوار گذشته فقدان سیستم پیامک موجبی برای تخلف در امر انتخابات تلقی نشده است.

2- فعالیت اداره ثبت احوال در روز جمعه

رئیس ستاد آقای کروبی در تاریخ 25/3/88 طی نامه شماره 6014 به تعدادی از تخلفات انتخاباتی در روز 22 خرداد اشاره نمود که بخش عمده آنها در قسمت شکایت‌های مشترک پاسخ داده شد. از جمله موارد ذکر شده در این نامه به عنوان تخلف انتخاباتی و دلیل بر لزوم ابطال انتخابات کل کشور، فعالیت اداره ثبت احوال شهر دیواندره در روز رای‌گیری است. در این خصوص به این توضیح اکتفا می‌شود که براساس رویه معمول در تمامی انتخابات‌های قبلی و به منظور ایجاد تسهیلات بیشتر برای کسانی که قصد عکسدار نمودن شناسنامه خود را دارند یا متقاضی دریافت شناسنامه المثنی هستند، سازمان ثبت احوال کشور به تمامی واحدهای تابعه خود دستور فعالیت تمام‌وقت و بدون تعطیلی صادر می‌نماید. از این رو اصل این امر قانونی و براساس وظیفه ذاتی ثبت احوال و به منظور تسهیل شرکت و حضور گسترده‌تر مردم در انتخابات است. صرف نظر از این امر، اساسا فعالیت یک اداره تحت هر عنوان در روز انتخابات در شهر دیواندره، دلیلی بر تخلف انتخاباتی تلقی نمی‌شود تا بتوان به استناد آن ابطال انتخابات کل کشور را تقاضا نمود.

ب) شکایت اختصاصی آقای میرحسین موسوی

تعداد صندوق‌های سیار: براساس ماده 50 قانون انتخابات ریاست جمهوری، تشکیل شعب سیار اخذ رای در مراکز بخش، شهرستان و نیز مناطق صعب‌العبور جزو اختیارات هیات اجرایی است و این امر در تمامی انتخابات قبلی نیز وجود داشته است. بخشی از صندوق‌های سیار در مناطق دورافتاده و صعب‌العبور به کار گرفته می‌شود؛ اما بخش قابل توجه این صندوق‌ها همیشه در شهرها و در اماکنی مثل پادگان‌ها، زندان‌ها، بیمارستان‌ها و... مورد استفاده قرار می‌گیرد. افزون بر این، تعدادی از صندوق‌های سیار به عنوان کمک به حوزه‌های اخذ رای که با تراکم جمعیت ناشی از استقبال رای‌دهندگان مواجه است، اعزام می‌شوند. این موضوع، امری قانونی است که قانونگذار در ماده 50 قانون انتخابات به آن تصریح نموده است. براساس همین قانون، ضروری است که شورای نگهبان درخصوص تمامی صندوق‌های سیار اظهارنظر نموده و موافقت خود را با اعزام نماینده ناظر اعلام دارد. متاسفانه این موضوع ساده که از جمله نصوص مصرح در قانون انتخابات است، به هر دلیلی مورد توجه قرار نگرفته و استفاده از صندوق‌های سیار در شهرها و یا نزدیک صندوق‌های ثابت را جزو تخلفات قلمداد نموده‌اند، حال آن که به دلیل پیش گفته، این موضوع نه‌تنها تخلف نیست؛ بلکه تکلیفی قانونی برای مجریان انتخابات است.

ج) شکایت اختصاصی آقای محسن رضایی

در ابتدا لازم است درخصوص شکایت و نیز انصراف آقای محسن رضایی از پیگیری شکایت‌های مطروحه، مطالبی به استحضار مردم شریف ایران برسد: آقای محسن رضایی پس از برگزاری انتخابات با ارسال 3 نامه، شکایت‌هایی را از روند برگزاری انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری به شورای نگهبان ارائه نمود. 2 مورد از این شکایت‌ها در فرجه 3 روزه قانونی و یک مورد پس از انقضای مهلت واصل شد. همچنین ایشان در روز شنبه 30/3/88 با حضور در شورای نگهبان، تقاضای بازشماری 10 درصد آرای تمامی مراکز استان و نیز برخی شهرهای مورد نظر خود را نمودند که این تقاضا بلافاصله مورد موافقت شورای نگهبان قرار گرفت و مقرر شد آقای محسن رضایی، نمایندگان خود را جهت بازشماری معرفی نمایند. هرچند این مهم با تاخیر و کندی صورت پذیرفت؛ اما در هر مرحله و به محض معرفی نماینده آقای محسن رضایی، بازشماری در حوزه مورد نظر آغاز شد. مجموعا آرای حوزه‌های اصفهان، کرمانشاه، خوزستان و فارس با حضور نمایندگان آقای محسن رضایی، اعضای هیات اجرایی و ناظران شورای نگهبان بازشماری شد.

پس از پایان بازشماری آرا و عدم وجود مغایرت محسوس بین آرای اعلامی و نتایج بازشماری، آقای‌محسن ‌رضایی در تاریخ 2/4/88 با ارسال نامه شماره 01332/م انصراف خود از پیگیری شکایت‌های مطروحه را اعلام نمود.

لذا در این گزارش صرفا به تعداد شکایت‌ها و گزارش‌های واصله از ستاد ایشان اشاره شده و نظر به انصراف ایشان، از شرح و پاسخ آن خودداری می‌شود.

نظر نهایی شورای نگهبان

در مورد نتیجه کلی و نهایی دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری، مورخ جمعه 22/3/138 بدین‌وسیله اعلام می‌نماید پس از آگهی عمومی اعلام شکایت‌ها و اعتراض‌ها نسبت به روند رای‌گیری و برگزاری انتخابات، طبق ماده 80 قانون انتخابات ریاست جمهوری علاوه بر مهلت قانونی دریافت شکایت‌ها، در دوره تمدید 5 روزه نیز نسبت به دریافت شکایت‌ها اقدام و متعاقب بررسی‌ها و رسیدگی‌های دقیق و همه‌جانبه، از آنجا که بخش عمده‌ای از موارد اعلامی از مصادیق تخلف یا تقلب انتخاباتی خارج و بعضا تخلفات مختصری بوده که وقوع آن در اغلب انتخابات مشهود و غیرقابل اعتناست، سرانجام شورای نگهبان با بررسی موضوع در جلسات عدیده و با وارد ندانستن شکایت‌ها و اعتراض‌ها، صحت انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری را طبق ماده 79 قانون انتخابات ریاست جمهوری مورد تایید قرار داد.

شورای نگهبان فرصت را مغتنم شمرده، ضمن تکریم حضور حماسی و فراگیر مردم در برگزاری شکوهمند دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری که با تجلی و ظهور جمهوریت نظام در کنار اسلامیت آن، برگ زرینی در تاریخ مردم‌سالاری دینی ایران اسلامی از خود به‌جا گذاشت، بر خود فرض می‌داند از تلاش همه‌جانبه وزارت محترم کشور، عوامل اجرایی، همچنین هیات‌های نظارت و رسانه‌های گروهی و بویژه از نامزدهای محترم که با حضور خود گرمی و رونق عرصه رقابت را فراهم آورده‌اند، قدردانی نماید.