پژوهشی در چرایی و چگونگی انتخاب رئیس‌جمهور

رفتار انتخاباتی و تحلیل و بررسی آن بیش از نیم قرن در غرب سابقه دارد. ایالات متحده آمریکا کانون بیشترین مطالعات و جامعه‌شناختی در این عرصه است و کشورهایی چون انگلستان، فرانسه و ایتالیا که احزاب در آنها نهادینه شده است نیز توجه ویژه‌ای به مطالعه در این عرصه دارند. تحلیل رفتار انتخاباتی مردم ایران با سابقه مردم‌سالاری اسلامی از جمله دغدغه‌های دکتر علی دارابی است که در پایان‌نامه دکتری وی صورت گرفته است.

دکتر علی دارابی در پی بررسی علمی  پژوهشی، چرایی و چگونگی رفتار انتخاباتی شهروندان ایرانی و به طور اخص چرایی پیروزی محمود احمدی‌نژاد در نهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری، دست به یک پژوهش جامع زده است و در کنار تحلیل این رفتار به تبیین الگوها و نظریه‌های این حوزه می‌پردازد.

دارابی عقیده دارد با تعدد ارزیابی و تحلیل مفهومی نظریات معطوف به انتخابات و رفتار انتخاباتی به تلقین این نظریه‌ها پرداخته و با توجه به مقولاتی چون فرهنگ سیاسی، تجربیات و خلقیات مردم و زمان پرورده، زمینه‌پرورده و مکان پرورده بودن رفتار انتخاباتی ایرانیان، دکترین جدیدی در تحلیل رفتار انتخاباتی شهروندان ایرانی ارائه کرده است. این کتاب با مقدمه دکتر علیرضا ازغندی (از استادان برجسته علوم سیاسی ایران)‌ شامل یک مقدمه و 4 بهره (فصل) ‌است و هرکدام از این فصل‌ها چندین فصل و بخش دارند.

تحلیل مفهومی و تئوریک نظریات معطوف به انتخابات، رقابت انتخاباتی و رفتار انتخاباتی و مبانی فقهی مشارکت سیاسی در اسلام و نیز طرح چارچوب جدید و تئوریک برای مطالعه و بررسی رفتار انتخاباتی شهروندان ایرانی از جمله مباحث بهره سوم این کتاب است. دارابی در بهره سوم و در قالب 2 فصل، انتخابات و روند رفتار انتخاباتی در میانه سال‌های 1357 تا 1384 و نیز قوانین و نظامنامه انتخابات در جمهوری اسلامی را به بحث می‌گذارد.

بهره چهارم این کتاب که در واقع اصلی‌ترین و بنیادی‌ترین بخش کتاب هم به شمار می‌آید در 5 فصل و با عناوینی چون عناصر و عوامل تاثیرگذار بر چگونگی و میزان مشارکت مردم در انتخابات، جغرافیای انتخابات در جهان و ایران، عوامل جامعه‌شناختی، سیاسی پیروزی احمدی‌نژاد، تبیین رفتار سیاسی شهروندان در انتخابات نهم در کنار نگاه آماری به انتخابات ریاست‌جمهوری در 3 دهه حیات انقلاب اسلامی به آزمون فرضیه‌ها و متغیرهای دخیل پرداخته می‌شود. دارابی در این کتاب درصدد پاسخ به این پرسش است که رفتار انتخاباتی در جمهوری اسلامی ایران و بخصوص در دوره نهم با کدام یک از 3 دسته الگوی نظری جامعه‌شناسی، اقتصادسیاسی و روان‌شناسی سیاسی قابل تبیین است؟