بزرگ‌ترین ورشکستگی تاریخ صنعت جهان در آمریکا

جنرال‌موتورز روز چهارشنبه 16 سپتامبر  1908 در شهر فلینت ایالت میشیگان آمریکا توسط ویلیام سی‌دورانت تاسیس و کمی  بعد موفق شد بیشتر کارخانه‌های مهم خودروسازی آمریکا را تصاحب کند، بویژه پس از آن که وی دوستان جدیدی یافت، لوئیس شورولت و برادران  گاسترن. جنرال‌موتورز از آن روز تا به امروز که  توسط رسانه‌های آمریکایی هیولای لنگ نامیده می‌شود،‌ اغلب برندهای مشهور خودروی دنیا را تصاحب یا تولید کرده است و عرضه این امر در اقصی نقاط دنیا در اروپا، آسیا، آفریقا و قاره آمریکا به چشم می‌خورد.

پونتیاک، بیوک، شورولت، اولدزموبیل، کادیلاک، ایمپالا، کامارو،‌هامر،‌اپل و ... تنها بخشی از برندهای معروفی هستند که جنرال‌موتورز تولید می‌کرد. در کنار این، هیولای لنگ ‌به عرصه تولید خودروهای سنگین چون اتوبوس و کامیون و صنایع هواپیماسازی و حتی صنایع دریایی نیز وارد شده بود.

تا پیش از ورشکستگی، محصولات جنرال‌موتورز در 33 کشور جهان تولید می‌شد که در کل این تولیدات سالانه به حدود 9 میلیون دستگاه می‌رسید. این شرکت هم‌اکنون 266 هزار نفر کارمند دارد و تا 2 سال پیش یعنی تا سال 2007 میلادی 181 میلیارد دلار درآمد سالانه داشته است.

آغاز بحران

کاهش سوددهی جنرال‌موتورز از 2  سال پیش به‌طور آشکاری  مشاهده شد، به طوری که تنها در 2‌سال اخیر این شرکت سودده فقط با یک قلم بدهی 30‌میلیارد دلاری برای یک سال مواجه شده است که هیچ‌کس حاضر به پذیرش و تقبل آن نیست. این  وضعیت نامناسب را کارشناسان صنعتی آمریکا به بالا‌بودن هزینه‌ها و  کاهش بهره‌وری، سرمایه‌گذاری بی‌سرانجام و کم‌مطالعه و ساخت خودروهای پرمصرف و کم‌فروش در مقایسه با تولیدات کم‌مصرف رقیبی چون تویوتا نسبت می‌دهند. با این حال آغاز بحران جهانی اقتصاد آخرین ضربه کاری را به جنرال‌موتورز وارد کرد و آن را به زیان‌دهی کشانید. روند وام گرفتن جنرال‌موتورز از دولت‌های آمریکا، کانادا، سوئد، آلمان و انگلستان از سال 2008 آغاز شد، اما گستردگی بحران و مشکلات ساختاری قبلی جنرال‌موتورز آنقدر بود که این کمک‌ها اثری در بهبود وضعیت و سودآوری این  شرکت نداشته باشد. در‌همین حال تغییرات سیاسی اواخر سال گذشته در‌دولت آمریکا و روی کار آمدن باراک اوباما که با شعار تغییر همراه بود، ناامیدی‌ها درباره بهبود وضعیت جنرال‌موتورز را بیشتر کرد. اوباما از همان آغاز خودروسازان آمریکایی را مورد عتاب و خطاب قرار داد  آنها را نسبت به ساختار بیمارشان سرزنش کرد. حتی اوباما مدیر اجرایی جنرال‌موتورز  ریک واگنر  را از کار برکنار و فریتز هندرسون را با امید به بهبود اوضاع، جانشین وی کرد، اما این مساله نیز کمکی به جنرال‌موتورز نکرد.

با این حال دولت اوباما طرح‌های متعددی را برای خروج هیولای لنگ از بحران ارائه کردکه آخرین آن، پیشنهاد خرید 27 میلیارد دلار اوراق قرضه این شرکت در ازای مالکیت 10 درصد سهام این شرکت بود که با استقبال سرد سهامداران مواجه شد و البته شکست خورد. سرانجام دولت اوباما 2 ماه به جنرال‌موتورز فرصت داد که با فروش یک یا چند کارخانه خود در جهان مبالغ مورد نیاز برای احیای خود را فراهم کند که این مهلت دیروز پایان یافت و رسانه‌های معتبر آمریکایی چون سی.ان.ان و رویترز به همراه دیگر رسانه‌های جهان، از اعلام ورشکستگی جنرال‌موتورز خبر دادند.

این گزارش می‌افزاید: البته باید توجه داشت در آمریکا قوانین خاصی برای ورشکستگی شرکت‌های بزرگ وجود دارد که معنی ورشکستگی را از اضمحلال و فروپاشی متمایز می‌کند. بر این اساس، پس از ورشکستگی جنرال‌موتورز و با حکم دادگاه، دولت آمریکا کنترل این شرکت را با در اختیار گرفتن 60 درصد سهام به دست می‌گیرد و با پرداخت حدود 30 میلیارد دلار وام ،سعی در احیا و به سودآوری رسانیدن آن خواهد کرد تا بار دیگر بخش خصوصی حاضر به خرید سهام آن و سرمایه‌گذاری و خصوصی شدن مجدد شرکت و استقلال آن از دولت شود.

وحشت در اروپا

با این حال، ماجرا به همین سادگی هم نیست؛ چرا که از هم‌‌اکنون وحشت در اروپا به خاطر بیکاری گسترده ناشی از بسته شدن شعبات اروپایی جنرال‌موتورز رو به گسترش است و دولتمردان اروپایی حاضرند هر کاری را برای تخفیف این بحران انجام دهند. جنرال موتورز هم‌اکنون در کل جهان حدود 100 هزار کارمند دارد که 55 هزار شغل آن در اروپا و نیمی از آن در آلمان است.

جنرال موتورز تنوع وسیعی از کارخانجات خودروسازی جهان از دوو گرفته تا اپل، هولدن و واکسهال و ساب، ایسوزو و سوزوکی را در آلمان، استرالیا، کانادا، سوئد، انگلستان، کره جنوبی، ژاپن و ... را به صورت تمام یا بخشی از سهام در اختیار دارد. اما حضور این شرکت در اروپا و به طور مشخص 3 کشور آلمان، سوئد و انگلستان بیش از دیگران است و اکنون نیز تبعات همین حضور و شراکت است که دولتمردان اروپایی را به وحشت انداخته است. به طور دقیق آلمان حدود 25 هزار شغل، اسپانیا 7000 شغل، انگلستان 7400 شغل و سوئد 4000 شغل وابسته به جنرال موتورز دارند که با ورشکستگی و تعطیلی این شرکت، این مشاغل از میان می‌رود و احتمال بروز یک بحران اجتماعی  ‌اقتصادی برای این کشورها وجود دارد. این چنین است که آلمان به عنوان بزرگ‌ترین متضرر این ماجرا سخت به تکاپو افتاده و وام‌هایی به ارزش 5/1 و 3/3 میلیارد یورو در اختیار شرکت اپل  که هسته اصلی جنرال موتورز در این کشور است  قرارداده تا آن را از خطر ورشکستگی نجات دهد. سرانجام نیز خانم مرکل متقاعد شد که پس از جلسه‌ای 6 ساعته اپل را به کمپانی مانیا به عنوان یک کمپانی روسی  کانادایی بفروشد.

در انگلستان نیز مالکیت جی‌ام بر واکسهال دردسرساز شده و سوئد نیز با مشکل مشابهی روبه‌روست تا روزهای رویایی جنرال موتورز اکنون به کابوسی سخت برای دوستان اروپایی ایالات متحده تبدیل شود. این گزارش می‌افزاید: ورشکستگی جنرال موتورز بجز وجوه اقتصادی آن یک شکست برای نظام سرمایه‌داری که ادعای مدیریت جهان و ارائه نسخه‌های شفابخش و سعادتمندانه برای کشورهای کمتر توسعه یافته را دارد، محسوب می‌شود.

چراکه نسخه‌های آنان امروز حتی قادر به نجات دادن بزرگ‌ترین نماد صنعتی  اقتصادی‌شان نیست، چه رسد که پل خوشبختی سایه ملل شود.