هرچند قرار است امسال دولت بیش از 24تریلیون و 70میلیارد ریال یارانه پرداخت کند ، اما سیاست یک بام و دو هوای دولتمردان در حذف یا تغییر در توزیع یارانه ، جامعه را دچار نوسان کرده است . دولت در تلاش است با طراحی و ارائه لایحه ای تحت عنوان هدفمند کردن یارانه ها، به این بحث سروسامانی بدهد؛ اما اتفاقات بعدی نشان داد که حذف یارانه ها و یا حتی کاهش آن ، بر تورم و گرانی بی تاثیر نیست . 24تریلیون و 70میلیارد ریال یارانه برای گندم ، برنج ، روغن ، قندوشکر، گوشت مراکز آموزشی ، پنیر، شیر، واکسن ، هزینه حمل آرد و کالاهای اساسی دیگر هزینه شده و قرار است 6هزار تریلیون تومان یارانه هم به فرآورده های نفتی پرداخت شود. با وجود صحبتهای چندساله اخیر در زمینه هدفمند کردن یارانه ها، اما هنوز لایحه ای به مجلس ارائه نشده و حتی طرحی نیز که به کمیسیون کشاورزی ارائه شده بود، به علت جامع نبودن و پیش بینی نشدن اثرات مثبت و منفی آن ، به تصویب نرسید. پرتوی ، کارشناس ارشد مسائل اقتصادی در این زمینه معتقد است : هرچند دولت طرح هدفمندسازی یارانه ها را در دستور کار خود دارد؛ اما عدم اجماع مقامات مسوول در خصوص این موضوع سبب شده اقدام ویژه ای صورت نگیرد. هر چند دولت تصمیم دارد با اجرای این طرح هر ساله یارانه ها را کاهش دهد تا در یک دوره ، یارانه ها حذف و تورم کنترل شود؛ اما کارشناسان معتقدند حذف یارانه ها سبب افزایش سطح قیمتها می شود. پرتوی در ادامه گفت : با حذف یارانه ها یک تورم نسبتا شدید در جامعه ایجاد خواهد شد. حذف و یا حتی تعدیل غیراصولی و غیرعلمی یارانه ها، باعث افزایش قیمت و تورم می شود؛ بنابراین نباید برای کاهش مسوولیت دولت ، یارانه ها حذف شود. در همین حال دکتر معمارنژاد، عضو هیات علمی دانشگاه هم معتقد است : 2نوع خطا در اجرای سیستم پرداخت یارانه ها در کشور وجود دارد: خطای اول همان مصرف بالای گروههایی با درآمد بالاست و خطای دوم نیز عدم استفاده افراد نیازمند از برخی یارانه هاست . بحث پرداخت یارانه ها بخصوص در بخش فرآورده های سوختی در حالی است که حدود 80درصد هزینه پرداختی به طبقات بالای درآمدی تعلق می گیرد که این پرداخت به معنای وجود خطا و انحراف در تخصیص یارانه ها و اعمال سیاست های حمایتی است . یارانه های پرداختی در حال حاضر حدود 20 درصد تولید ناخالص داخلی است که 5/1 درصد آن یارانه مستقیم ، 5/4 درصد یارانه کالاهای اساسی و حدود 14 درصد یارانه سوخت به صورت غیرمستقیم است که نشاندهنده غیرمستقیم بودن بخش اعظم یارانه هاست . ایرج ندیمی ، نماینده مردم لاهیجان هم اعتقاد دارد: پرداخت یارانه در حال حاضر از اهداف خود دور شده و هیچ کس روش فعلی توزیع یارانه ها را از جهت توزیع امکانات بین نیازمندان تایید نمی کند، زیرا این شیوه ، ناعادلانه است . وی گفت : نمی توان به نام هدفمندسازی یارانه ها، مجموع حمایت ها را کاهش داد و یا از بین برد. به عقیده بسیاری از صاحب نظران ، پرداخت یارانه های کلان به کالاهایی همچون ، گندم ، آرد و شیر طی سالهای گذشته و تصمیم یکباره دولت در حذف آن ، باعث ایجاد بحران اقتصادی و اجتماعی در جامعه می شود. بنا به گفته معاون بازرگانی داخلی وزارت بازرگانی ، یارانه پرداختی دولت طی 5 سال گذشته حدود 2برابر شده است . کل یارانه پرداختی گندم ، آرد و نان در سال 68 از بودجه عمومی کشور 45 میلیارد ریال بوده که در سال 81 به 10 تریلیون و 61 میلیارد ریال افزایش یافته است . یعنی از 28 درصد کل یارانه پرداختی در سال 68
، به بیش از 75 درصد در سال 81 رسیده است .
تورم با هدفمند کردن یارانه ها کنترل نمی شود
دکتر مرتضی الله داد ، عضو هیات علمی دانشگاه در گفتگو با خبرنگار ما ، ضمن اشاره به این که یارانه ها در بخش انرژی چیزی حدود 12درصد تولید ناخالص داخلی را شامل می شود ، گفت : یارانه بخش انرژی در کشور ما بدون هدف پرداخت می شود و به این ترتیب نه تنها یک منبع بزرگ مالی در قسمت نادرستش هزینه می شود ، بلکه افرادی که اتومبیل ندارند این یارانه را برای آنان که از خودروی شخصی استفاده می کنند ، متقبل می شوند. این کارشناس اقتصادی ادامه داد: در واقع تداوم پرداخت یارانه به بخش انرژی با هزینه ای معادل 13میلیارد دلار ، تبعات گسترده ای از قاچاق سوخت را برای اقتصاد کشور به ارمغان آورده است و با توجه به روند رو به رشد ساخت خودرو در داخل کشور که با فناوری روز نیز مطابقت ندارد ، دولت را در آینده نه چندان دور برای تولید و واردات بنزین با بحرانی جدی مواجه خواهد ساخت . وی با تاکید بر این که دولت باید هر چه سریع تر در جهت کاهش مصرف بنزین در کشور ، راهکاری عملی را به اجرا گذارد ، گفت : بحث هدفمند کردن یارانه در بخش انرژی می تواند اثرات تورمی به همراه آورد و لیکن این اثرات با تخصیص این یارانه ها به توسعه حمل و نقل عمومی در کشور قابل جبران است . الله داد تصریح کرد: تا زمانی که ساختار تولید در اقتصاد ما ماهیت انحصاری و دولتی دارد ، قادر به کنترل بحث تورم حتی با وجود هدفمند کردن یارانه ها نخواهیم بود.
