مامان‌بزرگ، 60 سالگی آخر عمر نیست

آنانی که آدم‌های سالمند را کنار خود دارند یا دست‌کم ماهی چند بار با آنان در تماسند خوب می‌دانند که آدم‌هایی که سنین میانسالی را پشت سر گذاشته‌اند چقدر در نشان دادن پیری خود عجله دارند. آدم‌هایی که دیگر جوان نیستند فکر می‌کنند که دنیا برای آنها تمام شده برای همین نه باید آرزویی داشته باشند و نه دست به کاری جالب بزنند پس بیشترشان در کنج تنهایی فرو می‌روند و خود را آماده رفتن به جهانی دیگر می‌کنند در حالی که هنوز زندگی برای آنها در جریان است و زیبایی‌ها هنوز می‌توانند به خانه آنها بیایند.

اما خیلی از آدم‌هایی که پا به مرز 60 سالگی می‌گذارند اینطور فکر نمی‌کنند آنها برای خود دنیایی پر از رنج و بیهودگی را تصور می‌کنند که حالا به پایانش رسیده‌اند در حالی که هیچ از زندگی نفهمیده‌اند. پس برای همین بیشتر خواهان گوشه‌نشینی و ترک دنیا می‌شوند و از رفت و آمد پرهیز می‌کنند. این افراد در این سن و سال قید زیبایی را هم می‌زنند به طوری که شاید ماهی یکبار هم به چهره خود در آیینه نگاه نکنند. ولی آنان سخت در اشتباهند چون ما چه بخواهیم و چه نخواهیم زندگی ادامه دارد.

سالمندی دورانی متفاوت

سالمندی مصیبتی جانکاه نیست که به آن با دیدی منفی نگاه کنیم و برایش متاسف باشیم. واقعیت این است که سالمندی نیز مرحله‌ای از مراحل عمر است که زیبایی‌های خاص خودش را دارد ولی به دلیل ناآگاهی یا نداشتن زمینه مناسب، افراد به آن به دیده تاسف نگاه می‌کنند و نسبت به آن حساسیت نشان می‌دهند. البته کمتر کسی را می‌توان را سراغ گرفت که از دیدن تارهای سپید مویش ناراحت نشود و با دیدن چروک‌های چهره‌اش آهی از ته دل نکشد ولی اگر برای این روز‌های زندگی هم تدبیر داشته باشیم می‌توانیم براحتی با آن کنار بیاییم.

پس کسی که این‌گونه می‌اندیشد بی‌گمان می‌داند که از همان روزی که متولد شده است شمارش معکوس زندگی او برای رسیدن به پیری آغاز شده است. پس با این تفکر، فرد می‌داند که پیری و سالمندی نه ترسناک است و نه مبهم بلکه راهی است که همه ما از ابتدای زندگی خود در آن گام نهاده و با طی کردن آن آزموده‌تر و باتجربه‌تر می‌شویم.

اما برای این‌که از این دوران هم بخوبی استفاده کنیم باید دستورالعمل‌هایی را به کار ببندیم که برخی از آنها به سلامت جسم و برخی دیگر به سلامت تصمیم‌های ما بازمی‌گردد. آنچه که ما را با دیگران متفاوت می‌کند این است که چگونه زندگی می‌کنیم و تا چه حد به تندرستی خود اهمیت می‌دهیم.

در دوران سالمندی به دلایل گوناگون از جمله ضعف و تحلیل قوای جسمی، طبیعی است که مصونیت در برابر تهاجم بیماری‌ها و عوارض آن کاهش یابد، اما آنچه مهم است رویارویی با این تهاجم است. برخی سالمندان تصور می‌کنند که با هر ناخوشی، سلامت آنان در معرض خطر جدی قرار می‌گیرد و باید بی‌درنگ پزشک دستور بستری شدن آنان را در بیمارستان صادر کند.

اما این طرز تفکر درست نیست و ما می‌توانیم با رعایت دستورات ساده در محل زندگی خود بدون آن‌که متحمل هزینه‌های زیاد شویم سلامت خود را حفظ کنیم. بیشتر پزشکان بر این باورند که رمز سلامت افراد سالمند فعالیت‌های جسمانی و تمرین‌های ورزشی متناسب با سن و سال سالمندان است که هم باعث سلامتی جسم و نیز موجب شادابی و احساس خوشبینی می‌شود.

به همین منظور از انجایی که سالمندان جسم ضعیفی دارند پزشکان به آنان توصیه می‌کنند که بدن خود را همواره گرم نگه داشته و دستورات پزشک معالج خود را رعایت کنند. البته به یاد داشته باشید که مراقبت‌های درمانی در محل سکونت به معنای مراجعه نکردن به پزشک نیست بلکه افراد سالمند بیش از دیگران نیاز به کنترل کردن وضعیت سلامت خود دارند.

مراقب اضافه وزن خود باشید

یکی از نکات مهم در مراقبت‌های در مانی در محل زندگی این است که سالمند تا آنجا که در توان دارد باید از چاق شدن و داشتن وزن اضافی دوری کنند. به گفته پزشکان افراد چاق بویژه در دوران پیری بیش از دیگران در معرض بیماری‌ها و آسیب‌های جدی قرار می‌گیرند، اما این نکته را نیز نباید فراموش کرد که در پیش گرفتن رژیم‌های سخت غذایی در هر سن و سال و لاغر شدن بیش از حد به اندازه داشتن وزن زیاد برای افراد خطرناک است. بی‌اشتهایی و نداشتن میل به غذا از علائم بیماری به شمار میرود و ممکن است سلامت فرد را به خطر بیندازد به همین دلیل باید بلافاصله به پزشک مراجعه شود.

وقتی بی‌خواب یا کم‌خواب می‌شویم

هرگاه دچار بی‌خوابی یا کم‌خوابی شدید نباید وحشت و اضطراب را به خود راه بدهید چون این عارضه را می‌توان از راه‌های گوناگون معالجه کرد. به توصیه پزشکان افراد سالمند هرگاه دچار بی‌خوابی یا کم‌خوابی شدند می‌توانند این توصیه‌ها را به کار ببندند.

مثلا از خواب‌های کوتاه در طول روز چشم پوشی کنند، به فعالیت‌ها ی جسمی خود ادامه داده و از هر نوع بی‌تحرکی و تنبلی دوری کنند، از خوردن چای و قهوه به میزان زیاد در طول روز اجتناب کنند، ساعت خواب خود را هنگام شب منظم کنند، فشار روحی و استرس را به هر نحو ممکن از خود دور کنند، در بستر و موقع خواب به هیچ چیز بد و ناراحت‌کننده‌ای که در گذشته رخ داده است فکر نکنند و هر زمان که بی‌خوابی دست داد برای به خواب رفتن تلاش نکنند بلکه با خواندن کتاب و تماشای تلویزیون سرگرم شوند و هنگام خواب آلودگی دوباره به بستر بروند.

سرگرمی‌هایی برای تندرستی

به گفته پزشکان یکی از علل عمده در بیمار شدن سالمندان احساس بی‌حوصلگی و نداشتن تحرک است سرگرمی‌هایی مانند قدم زدن، فعالیت‌هایی مانند باغبانی و سرگرم شدن با کشت و کار گل و گیاه می‌تواند نقش زیادی در مصون نگاه داشتن جسم و روح سالمندان از بیماری داشته باشد. سالمندی با تغییراتی در توان فرد و حواس او همراه است. کاهش قدرت و توانایی، اختلال در سیستم ایمنی بدن و اختلال در عملکرد ارگان‌ها از تغییرات دوران سالمندی است. یکی از عوارض مهم این دوران کاهش حواس است مثل حس چشایی و بویایی.

حتما شنیده‌اید که افراد پیر می‌گویند غذاها دیگر مزه قدیم را نمی‌دهد این امر نشانگر این است که فرد حدود نیمی از حس خود را از دست داده است. از این رو دقت در تغذیه سالمندان برای حفظ سلامت بدنی آنها و برای جلوگیری از بروز بیماری‌های مزمن و عوارض سوءتغذیه در آنها بسیار اهمیت دارد.

بسیاری از سالمندان دچار سوءتغذیه هستند بدین ترتیب که یا مصرف بیش از حد مواد غذایی موجب بروز چاقی در آنها شده یا بیماری‌های مزمن ناشی از آن مثل دیابت، فشار خون یا عوارض قلبی عروقی آنها را رنج می‌دهد که این امر مراقبت‌های خاص تغذیه‌ای را می‌طلبد.

از جمله نیاز‌هایی که در دوران سالمندی تغییر می‌کند میزان انرژی مورد نیاز است. با افزایش سن، میزان سوخت و ساز بدن کاهش می‌یابد و از این رو میزان کمتری انرژی مورد نیاز است. انرژی مورد نیاز یک مرد سالمند متوسط 2300 کیلو کالری و برای یک زن سالمند 1900 کیلو کالری است.

به دلیل این‌که در دوران سالمندی میزان تخریب یا کاتابولیسم در بدن بالا می‌رود میزان پروتئین مورد نیاز سالمندان افزایش می‌یابد زیرا پروتئین بیشتر از منابع حیوانی با کیفیت بالا و کم‌چربی تامین می‌شود. مصرف سبزیجات تازه نیز برای سالمندان بسیار ضروری است زیرا از یک سو با مصرف سبزیجات بویژه سبزیجات سبز تیره مانند سبزی خوردن و اسفناج ویتامین‌ها و املاح مورد نیاز بدن تامین می‌شود.

فیبر موجود در سبزیجات نیز مانع از بروز یبوست می‌شود همچنین سبزیجات اثر کاهنده چربی دارند پس مصرف این مواد در کسانی که چربی خون دارند ضروری است. سبزیجات نشاسته‌ای مانند سیب زمینی یکی از منابع خوب تامین‌کننده انرژی برای سالمندان است به صورتی که از دریافت انرژی بیش از حد نیز جلوگیری می‌کند.

مراقب دارایی‌های خود باشید

اما یک سالمند تنها با رعایت این موارد می‌تواند جسم خود را از بروز خطرات احتمالی مصون نگه دارد ولی مهم‌تر از این مساله حفظ سلامت روانی سالمندان است. فردی که در دوران پیری ذهن آشفته‌ای داشته باشد بدون شک سلامت جسم او نیز به خطر می‌افتد پس رعایت برخی نکات مهم و کلیدی می‌تواند روح یک سالمند را نیز سالم نگه دارد. یکی از مسائل اساسی در دوران سالمندی پرهیز از گوشه‌نشینی است. در این دوران نقش دوستان برای سالمند بیش از هر موقع دیگر خود را نشان می‌دهد چرا که گوشه‌گیری تنها تحمل زندگی را برای او دشوارتر می‌کند. پس قرار گرفتن در جمع دوستان بویژه گرم گرفتن با اعضای خانواده یکی از راه‌هایی است که می‌تواند بسیاری از ناراحتی‌های این دوران را برطرف سازد. البته بعضی از سالمندان به خاطر برخی تفکرات اشتباه در دوران پیرس از اموال خود دست می‌شویند و آن را میان اطرافیان خود تقسیم می‌کنند. بویژه این کار میان سالمندانی که فرزند پسر دارند رایج است به طوری که آنان اموال خود را در زمان حیات خود میان آنان تقسیم می‌کنند و از این طریق استقلال مادی خود را از بین می‌برند.

حمید بروغنی