ابهام در روابط روسیه و ناتو

ناتو دو روز پیش وابسته نظامی و مشاور ارشد دفتر نمایندگی روسیه در این سازمان را به اتهام جاسوسی علیه این سازمان و دریافت اطلاعات محرمانه از یک مقام ارشد وزارت دفاع استونی از بروکسل اخراج کرد که این مساله باعث خشم و ناراحتی مقام‌های مسکو شده است.

وزارت امور خارجه روسیه پنجشنبه گذشته دربیانیه‌ای اخراج دو دیپلمات ارشد خود را اقدامی تحریک‌آمیز  دانست و با واهی خواندن اتهام‌های ناتو اعلام کرد این اقدام انزجارانگیز کاملا با اظهارات مقامات ناتو مبنی بر آمادگی برای عادی‌سازی روابط مغایرت دارد و روسیه نتیجه‌گیری‌های لازم را از این اقدام به عمل خواهد آورد.‌

دمیتری روگوزین، نماینده روسیه در ناتو اتهام جاسوسی دو دیپلمات اخراجی را بی اساس خواند و تاکید کرد این اقدام با هدف ناکام کردن تلاش‌ها برای از سرگیری فعالیت شورای مسکو  ‌  ناتو و اجلاس آتی وزیران امور خارجه این پیمان و روسیه صورت گرفته است.

تصمیم ناتو برای برگزاری رزمایش مشترک با گرجستان نیز عامل دیگری برای بروز موج جدید تنش‌ها بود.

روسیه و ناتو طی 6ماه اخیر و در پی مناقشه گرجستان و اوستیای‌جنوبی در تابستان گذشته روابط پرتنشی داشتند که به دلیل ورود نیروهای روسیه به گرجستان برای دفع تهاجم نیروهای این کشور به منطقه جدایی‌طلب اوستیای جنوبی بوجود آمد.

روسیه به دنبال این مناقشه استقلال جمهوری‌های خودخوانده اوستیای‌جنوبی و آبخازیا را به رسمیت شناخت و با آنها روابط دیپلماتیک برقرار کرد که ناتو نیز در پاسخ همکاری‌های خود با مسکو را به حال تعلیق درآورد.

این وضعیت تا اواخر مارس گذشته ادامه داشت اما با توجه به نیازها برای همکاری با یکدیگر بویژه در مساله افغانستان برای مبارزه با تروریسم، تماس‌های دو طرف برای ازسرگیری همکاری‌ها به ثمر نشست و روسیه به محموله‌های غیرنظامی نیروهای آمریکایی مستقر در افغانستان اجازه ترانزیت از خاک خود داد.

روسیه وناتو در اوایل آوریل تصمیم به ازسرگیری همکاری‌های خود در چارچوب شورای روسیه و ناتو گرفتند و قرار شد اجلاس رئیس ستاد کل نیروهای مسلح این کشور و همتایان دیگر عضو ناتو 17 اردیبهشت ماه در بروکسل برگزار شود اما تصمیم ناتو برای برگزاری رزمایش مشترک با گرجستان در روز ششم ماه جاری میلادی باعث خشم و ناراحتی روسیه شد و در اعتراض به این تصمیم، این اجلاس را به تعویق انداخت.

در رزمایش ناتو با گرجستان موسوم به «کوپراتیو لانگ‌بو» که از 16 اردیبهشت تا 11 خرداد برگزار خواهد شد 1300نظامی از 19 کشور شرکت خواهند کرد. مدودف از تصمیم ناتو برای برگزاری این رزمایش انتقاد کرده و آن را اقدامی آشکارا تحریک‌آمیز دانسته است.

مدودف در این رابطه گفته بود: «نباید در منطقه‌ای که اخیرا شاهد جنگ و مناقشه بوده است، رزمایش برگزار کرد و مسوولیت پیامدهای احتمالی این رزمایش برعهده تصمیم گیرندگان و مجریان آن خواهد بود.» سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه نیز تصمیم سازمان پیمان آتلانتیک شمالی برای برگزاری رزمایش مشترک با گرجستان را کوته بینانه دانست و مورد انتقاد قرار داد.

ناراحتی روسیه از شرکت برخی شرکای این کشور از جمله ارمنستان در رزمایش ناتو در گرجستان باعث انصراف تدریجی شماری از کشورها از شرکت در این رزمایش شده است. در یک هفته اخیر مولداوی، قزاقستان و صربستان انصراف خود را از شرکت در این رزمایش اعلام کردند.

گسترش ناتو به شرق عامل دیگر تنش آفرین در روابط روسیه و پیمان آتلانتیک شمالی بوده است. مسکو با تلاش برخی اعضای ناتو از جمله آمریکا و لهستان برای عضویت اوکراین و گرجستان در این پیمان بشدت مخالف است و آن را تهدیدی برای امنیت مرزهای خود می‌داند.

سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه گسترش ناتو بسوی شرق را برای روسیه تهدیدآمیز دانسته و اعلام کرد مسکو نمی‌تواند این مساله و ایجاد تاسیسات نظامی پیمان ناتو در نزدیکی مرزهای خود را نادیده بگیرد. لاوروف تصریح کرد گسترش ناتو با پروازهای منظم هواپیماهای نظامی این پیمان، نوسازی پایگاه‌های هوایی و ایجاد پایگاه‌های جدید نظامی در قلمرو اعضای جدید ناتو همراه بوده است.

به عقیده کارشناسان، روسیه در سالهای اخیر تلاش زیادی را برای جلوگیری از افزایش نفوذ ناتو و خیزش این پیمان بسوی مرزهای روسیه به عمل آورده است. آنها معتقدند روسیه تصمیم دارد با افزایش توانمندی پیمان امنیت جمعی از آن به عنوان وزنه‌ای در برابر پیمان ناتو که بسوی شرق درحال پیشروی است، استفاده کند.

روسیه، بلاروس، قزاقستان، قرقیزستان، ازبکستان، تاجیکستان و ارمنستان اعضای پیمان امنیت جمعی را که در سال 1992 تاسیس شده، تشکیل‌ می‌دهند. این پیمان از سازمان‌های منطقه‌ای دست اندرکار تامین امنیت منطقه آسیای مرکزی، قفقاز و اوراسیا است که روسیه در آن نقش مرکزی و محوری دارد.

مسکو همچنین درصدد گسترش همکاری‌ها در چارچوب سازمان همکاری شانگهای است و هر چند که کرملین اعلام کرده قصد ایجاد بلوک نظامی در این سازمان را ندارد اما با افزایش همکاری‌ها امنیتی میان کشورهای عضو و ناظر این سازمان تلاش می‌شود کشورهای عضو سازمان عهده دار تامین امنیت منطقه خود باشند و از توسل به ناتو برای تامین امنیت و همکاری با این پیمان خودداری کنند.

به اعتقاد تحلیلگران منطقه‌ای، دیدگاه منفی طرف‌های قدرت (روسیه - ناتو ) نسبت به اهداف یکدیگر در سطوح منطقه‌ای و بین‌المللی و نیز بروز تنش‌های جدید در آغاز از سرگیری و احیای روابط میان طرفین، اجازه نخواهد داد امید برای شروع همکاری تازه بارور شود.

هرچند مسکو در گذشته بارها اعلام کرده واشنگتن عامل تنش و بحران آفرینی در جهان است و ناتو ابزاری برای اجرای اهداف خصمانه امریکا علیه کشورها است.

منبع: ایرنا