ظاهر نامناسب ناخنها میتواند حاکی از بیماریهای مهم جسمی باشد که البته در این میان بدفهمیهای مختلفی در مورد ناخنها وجود دارد.
آیا مصرف ژلاتین، ناخنها را سالم نگه میدارد؟
ژلاتین از فرآیندهایی که روی کلاژن (کلاژن پروتئین مهمی است که قدرت و انعطافپذیری پوست را تامین میکند) غضروف، تاندونها و... صورت میگیرد به دست میآید. ناخنهای دست و پا از کراتین ساخته میشوند. هرچند کراتین یک پروتئین ساختاری است، ولی با ژلاتین هیچ ارتباطی ندارد، بنابراین خوردن ژلاتین یا مالیدن آن روی ناخنها هیچ تاثیری بر آنها ندارد.
آیا ظاهر ناخنها نشان از سلامتی میدهد؟
این مطلب در بعضی موارد صحیح است. ظاهر ناخنها نشاندهنده بعضی بیماریهای شایع و مهم است؛ اما بسیاری از بیماریهای مهم، تغییری در ظاهر ناخنها ایجاد نمیکنند.
آیا رشد ناخنها بعد از مرگ ادامه مییابد؟
طی چند روز اول بعد از مرگ، ناخنها بیشتر به چشم میآیند؛ ولی علت آن رشد ناخنها نیست؛ بلکه علت آن این است که به علت از دست رفتن آب بدن، نوک انگشتان به سمت عقب پسرفت میکنند و ناخنها بظاهر بلند به نظر میرسند. همچنین تخریب ناخنها نسبت به سایر بافتهای بدن کندتر است. همین اتفاق در مورد موها پس از مرگ نیز صادق است.
آیا قارچ ناخن را باید همیشه درمان کرد؟
عفونتهای قارچی ناخنها حدود 5 درصد انسانها را مبتلا میکنند. بیشتر مردم به علت زیبایی، خواستار درمان قارچ ناخن هستند. در عفونت قارچی ناخنها ضخیم شده و ممکن است رنگپریده یا شکننده شوند. ظاهر ناخنها ممکن بسیار نامناسب باشد؛ ولی این بیماری بندرت جدی میشود. در صورتی که بیماری دردناک باشد یا فرد مبتلا دیابتی باشد، باید عفونت قارچی وی حتما درمان شود؛ زیرا در غیر این صورت ممکن است عفونت قارچی منجر به زخمهای عمیقتر شود.
ظاهر ناخنهای سالم چگونه است؟
انسانهای سالم معمولا ناخنهایی با ظاهر سالم دارند. البته بسیاری از بیماران نیز ناخنهایی سالم دارند. ناخنهای سالم از نظر ظاهری صاف، یکشکل و یکرنگ هستند و در سمت پایین آنها ماهک دیده میشود. البته ظاهر ناخن افراد مختلف میتواند با هم متفاوت باشد. شیارهای عمودی، نوارهای تیره و صاف یا برآمده بودن مختصر ناخن در افراد سالم دیده میشود.
رشد ناخنها باید تا چه اندازه سریع باشد؟
رشد ناخن در افراد مختلف متفاوت است. اگر ناخن دست بیفتد، حدود 6 ماه طول میکشد تا ناخن جدید به اندازه ناخن اول برسد. این زمان برای ناخنهای پا 12 تا 18 ماه است.
رشد ناخنها در کودکان و خانمهای حامله سریعتر و در بعد از 20 سالگی و در طول دوره شیردهی کندتر است.
چه بیماریهایی شکل و ظاهر ناخنها را تغییر میدهند؟
وضعیتهایی چون سرطان ریه، فیبروز ریه و فیبروز کیستیک میتوانند باعث قاشقیشکل شدن ناخنها شوند. در این حالت ناخن کمی از بستر خود بلند میشود و شکل مدور به خود میگیرد. افرادی که به بیماری پزوریازیس مبتلا هستند، دچار فرورفتگی و ضخیمشدگی ناخنها میشوند. این افراد شانس بیشتری برای ابتلا به آرتریت پزوریاتیک دارند.
عفونت دریچه قلب وضعیت جدی است که تشخیص آن بسیار دشوار است. ظاهر شدن خطوط قرمزرنگ در زیر ناخنها میتواند نشاندهنده آندوکاردیت باشد.
رنگپریده بودن بستر ناخنها نشاندهنده کمخونی است. بعضی وقتها با مشاهده شیارهای عرضی یا کنگرهدار شدن ناخنها میتوان گفت که شخص چند ماه قبل بیمار بوده است. هرچه خطوط به ریشه ناخن نزدیکتر باشد، بیماری در زمان نزدیکتری نسبت به حال اتفاق افتاده است (مثلا یک تا 2 ماه) و اگر شیار به نوک ناخن نزدیکتر باشد، فرد در 5 یا 6 ماه قبل بیمار بوده است.
البته باید دانست که ظاهر ناخنها راه مناسبی برای تشخیص بیماری نیست، زیرا مواردی که گفته شد فقط در بعضی از افراد دیده میشود. همچنین برای تشخیص بیماریها راههای خیلی بهتری نسبت به مشاهده ناخنها وجود دارد.
روشهای اصولی و درست حفظ سلامت ناخنها کدامند؟
ناخن از اجزای مهم بدن است و از آنجایی که از نظر زیبایی نیز مورد توجه است باید در حفظ سلامت آن بکوشیم. بنابراین سعی کنید همواره آنها را تمیز نگه دارید و بموقع آنها را کوتاه کنید. در صورتی که شغل شما طوری است که امکان آسیب رسیدن به ناخنها حین کار وجود دارد از دستکش استفاده کنید. از لاکپاککن بیش از 2 بار در ماه استفاده نکنید زیرا باعث خشکی ناخن شده و آنها را شکننده میکند. در صورتی که میخواهید ناخنهای خود را آرایش کنید به آرایشگاهی مراجعه کنید که از وسایل استریل استفاده میکند یا در صورت امکان وسایل شخصی خود را به همراه ببرید.
شکننده شدن ناخن کمتر به علت پروتئین غذای ناکافی یا کمبود مواد مغذی اتفاق میافتد (یک بدفهمی دیگر!) و معمولا علت آن خشک شدن ناخن به علت زندگی در محیط خشک یا استفاده مکرر از لاکپاککن است. در این مواقع استفاده از مرطوبکنندهها موثر است.
بدفهمیها و همچنین روشهای مختلف مراقبت از ناخن که موجب صرف وقت و هزینه اضافی میشوند بسیارند. باید بدانید که شما نمیتوانید تغییر زیادی در ظاهر ناخنهای خود ایجاد کنید. اگر نگرانید که ظاهر ناخنهای شما مربوط به بیماری خاصی است حتما با پزشک مشورت کنید و هیچ وقت ناخنهای خود را نجوید!
دکتر آزاده شیروانی
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم