امکان بینایی مجدد با ریزتلسکوپهای درون چشمی

چه موقع ایده طراحی و ساخت چنین تلسکوپ درون چشمی‌ به ذهنتان خطور کرد؟

همان‌طور که می‌دانید ناراحتی‌ها و به دنبال آن عوارض مختلف بینایی از جمله شایع‌ترین مشکلات جسمانی است که در دنیای پزشکی و به جهت حساسیت این عضو از بدن، تحقیقات درباره آن با کندی نسبی اما دقت بالایی به جلو حرکت کرده است. در چند دهه اخیر دانشمندان و محققان زیادی در گوشه و کنار جهان از جمله دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی آمریکا شجاعت به خرج داده و مقدمات بینایی مجدد را برای کم‌بینایان و نابینایان فراهم کرده‌اند، با این حال ابزار این گرایش چندان در دسترس نبوده است. چندی پیش من و تنی چند از همکارانم به فکر طراحی و ساخت نوعی ساختار تلسکوپی برای چشم این‌گونه بیماران افتادیم که با استفاده از مکانیسم خاصی که در آن وجود دارد امکان تشخیص دوباره و تقریبا واضح محیط برای این افراد مهیا می‌شود.

استفاده از این فناوری برای تمامی‌کم‌بینایان و نابینایان امکان‌پذیر است؟

در حال حاضر خیر. چون تحقیقات اولیه و تکمیلی ما فعلا روی نوعی اختلال بینایی موسوم به لکه و خال‌های چشمی‌ است که انحطاط چشمی‌ را به دنبال خود دارد. تحقیقات ما نشان داده است که استفاده از این فناوری نوین می‌تواند به عنوان یکی از معدود شانس‌های بیمارانی از این دست برای یافتن مجدد قدرت بینایی به شمار آید. البته من امیدوارم که در آینده سایر محققان با استفاده از نتایج این دستاورد، فازهای تکمیلی آن را نیز دنبال کرده تا بتوانیم آن را برای اکثر بیماران چشمی‌ به کار بگیریم.

کمی ‌درباره این بیماری صحبت کنید.

در این بیماری مرکز شبکیه چشم مورد هدف قرار می‌گیرد و تنها پس از چند هفته یا ماه (بسته به شرایط بیمار) لکه‌هایی در این نقطه ایجاد می‌شود که تقریبا امکان خواندن، دیدن و هرگونه استفاده روزمره‌ای از چشم را برای فرد غیرممکن می‌کند. این بیماری عمدتا با درد نیز همراه است.

آیا این فناوری نوین مورد تایید محافل رسمی ‌علمی ‌و پزشکی نیز قرار گرفته است؟

خوشبختانه پس از انجام طیف گسترده‌ای از آزمایش‌ها توانستیم نظر مثبت سازمان غذا و داروی آمریکا را نیز جلب کرده و به نوعی مهر تاییدی بر این فناوری نوین زده باشیم. تنها کافی است که به این نکته توجه داشته باشیم که این نوع اختلال چشمی‌ تنها در آمریکا به عنوان عامل اصلی نابینایی و کم‌بینایی در افراد بالای 65 سال است. آمارها نشان می‌دهند که بالغ بر 11 میلیون آمریکایی به این نوع اختلال بینایی مبتلا هستند و از این رو نیاز است تا هرچه سریع‌تر فناوری‌هایی از این دست برای کمک به این بیماران ارائه شود.

کمی ‌هم درباره ابعاد این دستگاه صحبت کنید.

ریزتلسکوپ درون چشمی‌ که در این پروژه طراحی شده است ابعاد بسیار کوچک اما قابلیت‌های بالایی دارد. این دستگاه تنها به اندازه پاک‌کن انتهای مداد ابعاد داشته و به راحتی و با استفاده از امکاناتی که در بسیاری از بیمارستان‌ها و کلینیک‌های چشم گوشه و کنار جهان وجود دارد قابل کاشت در چشم بیمار است. این ریزتلسکوپ ترکیبی از دو نوع لنز بسیار کوچک و حساس است. برای افزایش قابلیت‌های این دستگاه به این نتیجه رسیدیم که باید آنها را در داخل یک گذرگاه لوله‌ای‌شکل شفاف قرار دهیم. البته ساختار این دستگاه تقریبا هیچ تفاوتی با یک تلسکوپ معمولی ندارد اما به جهت مکان استفاده از آن و ابعاد اجزای سازنده، دقت بسیار زیادی در ساخت آن اعمال شده است. زمانی که این ریزتلسکوپ در چشم بیمار کاشته می‌شود، تصاویر بسیار واضح‌تر و نزدیک به واقعیت‌تری برای بیمار ترسیم می‌شود و در حقیقت می‌تواند همچون گذشته از زندگی خود لذت ببرد.

اگر بخواهیم آن را با سایر تلاش‌های تقریبا مشابهی که در حال حاضر در گوشه و کنار جهان در حال انجام است مقایسه کنیم، مزایای استفاده از این ریزتلسکوپ چه مواردی هستند؟

تحقیقات و آزمایشات چندین باره ما نشان داده‌اند که استفاده از این ریز تلسکوپ چشمی‌ هیچ‌گونه مشکلی را برای بیمار ایجاد نمی‌کند. در حقیقت این تلسکوپ به گونه‌ای ساخته شده که پس از کاشته شدن در چشم، بیمار وجود هرگونه شیء خارجی در چشم خود را احساس نمی‌کند. این مورد یکی از مهمترین مشخصه‌های این فناوری نوین است که آن را از هرگونه تلاش صورت گرفته یا در حال انجام مشابه ممتاز می‌کند. همچنین با توجه به قابلیت‌هایی که در زمینه تغییر رنگ این دستگاه و لنزهای آن وجود دارد عملا فرد می‌تواند همچون گذشته و بدون هیچ‌گونه تغییری به زندگی عادی خود ادامه دهد. البته من فکر نمی‌کنم تحقیقات قابل رقابتی با این دستاورد هم‌اکنون در گوشه و کنار جهان در حال انجام باشد.

فکر می‌کنید استقبال بیماران از این فناوری نوین تا چه حد باشد؟

اختلال انحطاط چشمی ‌از جمله ناراحت‌کننده‌ترین عوارض چشمی ‌است و تجربه ثابت کرده است که بیماران مبتلا به این بیماری به جهت محدودیت‌هایی که در زندگی عادی خود پیدا می‌کنند همواره به دنبال استفاده از تکنیک‌های درمانی ‌موثرتری هستند. ما فکر می‌کنیم این ریزتلسکوپ که در حال حاضر تمامی ‌مراحل تاییدیه خود را طی کرده است بزودی به گزینه اصلی و البته مطمئن این بیماران تبدیل شود. نکته مهم برای ما و ارائه‌کنندگان این فناوری نوین این است که تلاش‌ها و تحقیقات آزمایشگاهی ما اکنون رنگ و بوی تجاری به خود گرفته است.

دکتر کاترین کولبی در یک نگاه

دکتر کاترین کولبی از جمله محققان و جراحان چشم در ماساچوست آمریکا به حساب می‌آید که هم‌اکنون نیز به عنوان رئیس مرکز تحقیقات کلینیک پیوندی در این کشور مشغول به فعالیت است. وی تاکنون پروژه‌های تحقیقاتی انفرادی و مشترکی با دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقات برجسته و شناخته‌شده جهان در زمینه چشم داشته است. وی بیش از 15 سال است که وارد این عرصه شده و عمده تحقیقات خود را نیز روی بیماری‌ها و عوارض مرتبط با شبکیه معطوف کرده است.

این محقق در سال‌های اخیر روی تکنیک‌های مختلفی در زمینه کاهش عوارض و دردهای شبکیه و ارتقای سطح بینایی در نابینایان و کم‌بینایان کار کرده است.

مهدی پیرگزی