حاشیه ای بر برنامه مستند «عراق نگاهی از درون»

همزمان با تحولات اخیر در عراق ، برنامه ای مستند از شبکه اول سیما پخش می شود به نام «عراق نگاهی از درون» که از زبان چند شخصیت برجسته نظامی و سیاسی عراق اتفاقات و مسائل این کشور تحلیل می شود.

کد خبر: ۲۳۱۴۷

«عراق نگاهی از درون» به همان اندازه که «افشاگرانه» است ، «غافلگیرانه» نیز هست . این برنامه مستند محصول «شم» درست سازندگان آن و مسوولان پخش تلویزیونی است که توانستند این برنامه را در زمان و موقعیت مناسب روی آنتن بفرستند. علاوه بر اینها ، این برنامه به لحاظ ساخت از پارامترهایی چند بهره مند است که آن را در میان سایر آثار اینچنینی ، ویژه کرده است .به عنوان مثال استفاده از تصاویر نمایش داده نشده (در تلویزیون ما) از هشت سال دفاع مقدس و جنگ خلیج فارس که عمدتا از منابع خارجی و بالاخص آرشیو تلویزیون های اروپایی تهیه شده بود ، فرصتی را پدید آورد که ماهیت جنگها و عامل اصلی پدیدآورنده آن را از نگاه گروهی از افراد برجسته عراقی مثل فرمانده سابق نیروی دریایی ، ریاست کمیته مرکزی حزب کمونیست ، نماینده احزاب کرد عراق در اروپا، دبیرکل حزب دمکراتیک عراق ، عضو سابق شورای رهبری حزب بعث عراق و... مورد بررسی و مداقه قرار گیرد و البته توانست در همین برنامه کم حجم به لحاظ زمانی ابعاد گوناگون عملکرد سرکردگان رژیم عراقی و عمق فاجعه را به ما نشان دهد. اما به نظر نگارنده حتی این نیز تنها ویژگی این برنامه مستند گزارشی نیست و استفاده نکردن هوشمندانه از «راوی ایرانی» و بالطبع نتیجه گیری نهایی آن ، چنان که در برنامه های اینچنینی معمول و بسیار معمول است و اکتفائ کردن به زیرنویس گفته های مصاحبه شوندگان ، به این اثر، مرتبتی درخور توجه بخشیده است گو این که به خاطر ندارم در برنامه مستند تلویزیونی تنها به زیرنویس شدن بسنده شده باشد و بغیر این در زمان پرمخاطب یک شبکه گسترده پخش شود. (برنامه های شبکه چهارم را بعمد نیاوردم) بجز اینها «چینش» خوب موضوعات مورد بحث و دیدگاه های افراد مختلف به همراه تدوین خوب تصاویر دیده نشده از دو جنگ ، و نیز «مکث»های حساب شده که با میان تیترهای جذاب ، مخاطب را برای پیگیری و درگیری با موضوع آماده می کند ، این اثر را به یک «مستند ناب» نزدیک کرده است . «عراق نگاهی از درون» تجربه ای نسبتا جدید درباره جنگ است که توانسته بدون «شعارزدگی» و «طرح مکررات» مخاطب را رهیافتی نو از یک موضوع بارها طرح شده برساند و در اندازه یک «اتفاق خوب» در زمینه مستند، در «حافظه عمیق» مخاطب رسوب کند و این در میان فیلمها و برنامه های کلیشه شده ای که بی کمترین خلاقیتی در اجرا ، به صفحه تلویزیونی و یا پرده سینما راه پیدا کرده اند ، به هر حال اتفاق فرخنده ای است .