بخشنامه ممنوعیت تنبیه بدنی در بایگانی مدارس

از زمانی که با ضربات شلاق بر پای دانش آموز خوزستانی که منجر به فلج شدن او شد، یا کوبیدن کتاب به سر دانش‌آموز دختر که حتی مرگ او را به همراه داشت یا ده‌ها نمونه از پیچاندن گوش و سیلی و ... زمان زیادی نمی‌گذرد و به نظر می‌رسد وزارت آموزش و پرورش برای کاهش تنبیهات بدنی موظف است فراتر از صدور بخشنامه عمل کند.

ماجرا از چه قرار است؟

25 آبان 1387 جلسه دوم کلاس عربی در یکی از دبیرستان‌های منطقه 2 شهرستان کرج، دبیری که ادعا می‌شود کرسی استادیاری یکی از دانشگاه‌های تهران را دارد، وقتی با 14 دانش‌آموز کلاس که تکالیفشان را انجام نمی‌دهند روبه‌رو می‌شود، آنها را از کلاس بیرون می‌کند و دو به دو از آنها می‌خواهد به گوش هم سیلی بزنند. در این میان دو بچه محل که روبه‌روی هم بودند از این کار امتناع می‌کنند و استاد خود دست به کار می‌شود که نتیجه آن پارگی و آسیب پرده گوش دو دانش‌آموز بود. فردای آن روز، مرکز پزشکی قانونی شهرستان کرج این گونه گزارش داد: «معاینه انجام شد، مشاوره کارشناسی انجام و نوار شنوایی‌سنجی رویت شد. نامبرده دچار پارگی پرده گوش راست بر اثر برخورد جسم سخت شده که با تاریخ مورد ادعا (25/8/87)‌ مطابقت دارد.»

پرونده‌ات را بگیر و برو

هرچند تنبیه بدنی در مدارس امری غیرعادی است که غالبا با واکنش تند اولیا روبه‌رو می‌شود، اما غیرعادی‌تر از آن واکنش نامناسب معلم خاطی و مدیر مدرسه است که در گفته‌های بسیاری از اولیای دانش‌آموزان منجر به کشدار شدن قضیه و رسانه‌ای شدن آن می‌شود.

در برابر چنین تخلفی، مدیر مدرسه وقتی از شکایت خانواده دانش‌آموز به اداره آموزش و پرورش کرج مطلع می‌شود، بر اخراج دانش‌آموز از مدرسه و حتی گرفتن تعهد کتبی از او اصرار می‌ورزد و در این بین مسوول بازرسی منطقه 2 کرج هم با او همنوا می‌شود و به جای دلجویی از اولیای دانش‌آموز، احساسات خانواده را جریحه‌دار می‌کنند. در همین باره مادر یکی از دانش‌آموزان دبستان پسرانه در تهران می‌گوید: وقتی به خاطر سیلی معلم به پسر 9 ساله‌ام به مدیر مدرسه شکایت بردم او نه تنها از من حمایتی نکرد که وقتی معلم با جسارت گفت: «من او را زدم، باز هم می‌زنم» سکوت کرد.

این موارد فشارها در حالی صورت می‌گیرد که محمدرضا امیری، مدیر روابط عمومی آموزش و پرورش منطقه 2 کرج به دلیل پیگیری‌های مکرر گفت: موضوع را بررسی کرده‌ایم، هیچ‌کس حق گرفتن تعهد یا محروم کردن دانش‌آموز از تحصیل را ندارد. ما با مدیر مدرسه هم صحبت کرده‌ایم، هیچ مشکلی وجود ندارد.

بنابراین معلوم نیست که چرا در برابر یک رویداد غیرطبیعی به نام تنبیه بدنی در مدرسه، هنوز اولیای مدرسه آموزش ندیده‌اند چه واکنشی از خود نشان دهند تا قضیه کشدار نشود .

اما بخشنامه‌ها چیز دیگری می‌گوید...

براساس شرایط و ضوابط تشویق و تنبیه دانش‌آموزان که از سوی وزارت آموزش و پرورش تدوین شده است، اعمال هر گونه تنبیه بدنی، اهانت و تعیین تکالیف درسی به منظور تنبیه دانش‌آموزان، ممنوع است و مسوولان مدارس موظف شده‌اند، رعایت این ممنوعیت‌ها را به همکاران خود گوشزد کنند. شورای عالی آموزش و پرورش نیز ضمن ممنوع کردن هر گونه تنبیه بدنی تصریح کرده است: مسوولان مدرسه باید در جستجوی انگیزه و علت تخلف دانش‌آموز باشند و نسبت به رفع آن اقدام کنند.

همچنین براساس مقررات و ضوابط انضباطی موجود در آموزش و پرورش، تنبیه دانش‌آموزان باید توجه آنان را به اشتباه خود جلب و زمینه را برای ایجاد رفتار مطلوب فراهم کند تا موجب اصرار دانش‌آموزان بر تکرار اشتباه نشود.

طبق همین ضوابط روش‌‌های تنبیه مورد تایید آموزش و پرورش، تذکر و اخطار شفاهی، تغییر کلاس، اطلاع والدین، اخراج موقت با اطلاع ولی دانش‌آموز به مدت حداکثر 3 روز و در نهایت انتقال به مدرسه دیگر عنوان شده؛ بنابراین در صورت اعمال تنبیه بدنی، مدیر مدرسه موظف است همکاران خود را آگاه کند و در صورت مشاهده تخلف، مراتب را به اطلاع ادارات آموزش و پرورش مناطق گزارش دهد.

روی دیگر سکه را هم ببینید...

رسانه‌ها همیشه از دانش‌آموز حمایت می‌کنند اما از سختی کار ما خبر ندارند. این مطلب را یکی از معلمان ابتدایی در دبستان پسرانه تهران می‌گوید که «باور کنید گاهی اوقات دانش‌آموز به هیچ‌ روشی آگاه نمی‌شود، من با تنبیه بدنی مخالفم ولی دانش‌آموزان ابتدایی آنقدر حرف نشنو شده‌اند که گاه مجبوریم آنها را سر به راه کنیم.»

یکی دیگر از دبیران دبیرستان پسرانه می‌گوید: «متاسفانه خانواده‌ها با حمایت بیجا از اشتباهات دانش‌آموزان، این رفتارها را در آنان تثبیت می‌کنند. من بارها دیده‌ام پدر دانش‌آموزم او را کتک می‌زند اما اگر من برخوردی داشته باشم، سریع واکنش تند نشان می‌دهد و به من فحاشی می‌کند.»

در یک دبیرستان دخترانه هم معلم ریاضیات می‌گوید: «در گذشته دانش‌آموزان احترام معلم را نگه می‌داشتند، الان من از ترس دانش‌آموزان مجبورم اتومبیلم را چند کوچه دورتر از مدرسه پارک کنم؛ چون یا پنجر می‌شود یا خط می‌کشند یا...» او اضافه می‌کند: «من با تنبیه مخالفم ولی برخی دانش‌آموزان آنقدر گستاخ شده‌اند که حتی حاضرند به روی معلمشان دست بلند کنند!»

کتک چاره‌ساز نیست

به هر حال اعمال تنبیه فیزیکی در مدارس ممنوع است و اگر کتک چاره‌ساز باشد، دور از تبعات منفی نخواهد بود. کارشناسان مسائل تربیتی تصریح می‌کنند که تنبیه بدنی علاوه بر آسیب‌های جسمی برای دانش‌آموز، منجر به تحقیر و شکسته شدن شخصیت او نزد همکلاسی‌هایش می‌شود و اگر این عمل تکرار شود، نتیجه عکس خواهد داشت.

براساس این گزارش، هرچند اظهارات متفاوت مسوولان اداره آموزش و پرورش منطقه 2 کرج ادامه دارد، ولی خانواده دانش‌آموزی که پرده گوشش آسیب دیده، در انتظار برخورد با متخلفان هستند. بر اساس اظهارات خانواده دانش‌آموز آسیب دیده کسی از مسئولا‌ن مربوطه با آنها همراه نشده‌اند.

کتایون مصری