یزد، سالمترین بافت تاریخی ایران است

به گزارش ایسنا ، دکتر سید علی کوششگران ، استادیار دانشکده معماری دانشگاه یزد و رئیس پژوهشکده گلین و مهندس «مجتبی گلوردی» دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد معماری دانشگاه یزد به بررسی تحت عنوان «بررسی تحلیلی رویکردهای قابل شناسایی در طرح شبکه معابر بافت تاریخی یزد» پرداخته‌اند.

در چکیده این مقاله آمده است:

یکی از دلایل مواجه و مداخله در بافت‌های قدیمی شهرهای تاریخی را می‌توان تصمیم متولیان شهر به احیای مجدد و یا ارتقای تحرک اجتماعی دانست. هر زمان که به هر دلیلی تضمین و تامین حرکت مردمان متناسب با تحرک و امکانات زندگی امروزی فرضی برای حفظ و پایداری سکونت در بافت تاریخ دانسته شود، آنگاه طرحهای تجدید نظر در شبکه معابر ساز و کاری برای نیل به این هدف شناخته خواهد شد.

بافت تاریخی شهر یزد با مساحتی در حدود 800 هکتار را می‌توان سالمترین،‌گسترده‌ترین و اصولی‌ترین بافت تاریخ ایران دانست، که تجربه‌هایی متفاوت در زمینه مداخله متوالیان امر در شبکه معابر را به همین منظور در خود جای داده است.

روشهای مداخله در معابر بافت تاریخی یزد را می‌توان با بازخوانی مجدد تجربه‌های انجام یافته در طیفی مشخص و قابل شناسایی معرفی کرد.

در تجربه‌های نخستین، تعریض معابر با تکیه بر ضوابطی منتج شده از طرح‌های تفصیلی صورت گرفته است. در این حالت ضابط تعریض و طراحی بدنه و حتی در مرتبه بعدی احداث معابر جدید براساس اطلاعات حاصل از مطالعه ساختار هندسی بافت با تکیه بر نقشه‌هایی با مقیاس شهری، تهیه شده است.

در رویکردهای بعدی، دستاوردهای این گونه از مواجهه و مداخله در معابر بافت تاریخی به مثابه اثری میراثی، زمینه تجدید نظر در نحوه نگرش به این موضوع را فراهم آورد.

تجربه‌های بعدی که با رویکردی متمایز و روشهای متفاوت نسبت به مداخله‌های پیشین شکل گرفته‌اند پیش از آنکه دید کلان و نگاه شهری به بافت و مقتضیات نداشته باشند، نگاهی کمابیش پدیدار شناسانه به اجزای کالبدی معابر دارند که این مهم محصول نوع مواجه طراح و دیگر متولیان روانسازی معابر با مکان طرح است.

این نوع مداخله اتودهایی در مکان طرح است که وجوه پدیداری و تجسمی منظره ها و جداره‌ها را مورد توجه قرار داده است.

در تجربه‌های نماینده سوی دیگر طیف مذکور، طرح های کاملا مبتنی بر استعداد مکان جای می گیرد. طرح و ایجاد معابر در این تجربه به گونه ای شکل گرته است که بیشترین توجه به ارزش‌های فضایی و استعداهای بالقوه محیطی در آن دیده می‌شود.

اگر چه تاکنون میزان توفیق در تجدید زندگی و حفظ تحریک اجتماعی، که هدف غایی تمام این مداخله ها است به گونه های علمی و آماری سنجیده و مورد پژوهش قرار نگرفته است، اما مطالعه این تجربه‌ها در قالب تحلیل و بررسی مصداق‌ها و با هدف شناسایی و تبیین اندیشه‌ها و مبانی نظری نهان و آشکار رویکردهای قابل شناسایی در طرح معابر بافت تاریخ یزد می‌تواند نظامی قابل بیان و استنتاج از روند مداخله‌های صورت گرفته را در دسترس قرار دهد.

تبیین، تشریح و نقد نگرشها و مبانی نظری این مداخله‌ها را می‌توان در حکم ضمانتی جهت تدوین گونه‌ای دیگر از رویکرد و مواجه در معابر بافت قدیم برای طرح‌های تجدید نظر در شبکه معابر دانست.

گفتنی است، واژگان کلیدی این مقاله شامل؛ بافت تاریخی، تعریض ، عمومی سازی،‌نظام ساز، مولفه های سازنده معابر، تداوم و توالی فضایی است.