بخت بسته بافت‌های فرسوده

 در واقع اگرچه درخصوص بافت‌های فرسوده، حرف‌های بسیاری گفته شده و طرح‌های مختلفی به تصویب رسیده است، اما حتی مسوولان نیز اذعان دارند که در بحث معضل نوسازی بافت‌های فرسوده کشور از حرف تا عمل فاصله بسیاری وجود دارد و اگر هم گامی در این مسیر برداشته شده نه تنها از اثر‌بخشی لازم برخوردار نبوده بلکه به دلیل کندی پیشرفت پروژه و عدم تحقق وعده‌های مسوولان ذی‌ربط، تنها نتیجه به دست آمده بی اعتمادی مردم و گریزان شدن آنها از مشارکت در اجرای چنین پروژه‌هایی است.

پروژه نوسازی محله «خوب بخت» به عنوان اولین نمونه اجرای طرح نوسازی بافت‌های فرسوده محله‌ای شهر تهران نمونه‌ای از این موارد است  که با گذشت بیش از 2 سال از آغاز اجرا، توفیقی در این زمینه به دست نیاورده است. 

2 سال پیش که کلنگ نوسازی اولین محله فرسوده پایتخت در محله شهید خوب بخت واقع در منطقه 15 به زمین خورد قرار بود براساس وعده شهردار تهران این محله ظرف 3 سال آینده نوسازی شود، اما امروز هنگامی‌ که پس از گذشت حدود 2 سال از اجرای این پروژه به این محله سری می‌زنیم ، تنها تصویری که خودنمایی می‌کند ؛ محله‌ای آشفته و نابسامان است که هر طرف آن را چشم می‌گردانی، پر از خانه‌های کلنگی تخریب شده، انبوهی از خاک و نخاله ریخته در کوچه پس کوچه‌ها به همراه ترک‌های کوچک و بزرگ روی دیوارهای منازل مسکونی است که ساختمان‌های اطرافشان فروریخته اما صاحبان این خانه‌ها هنوز حاضر به فروش و شرکت در پروژه مسکن نوسازان شهرداری نشده‌اند. 

سرگردانی 500 خانوار محله خوب بخت

بنا به گفته ساکنان این محل، وضعیت امنیت و پاکیزگی محله نسبت به 2 سال پیش به مراتب بدتر و نگران کننده تر شده است. اما در کنار این شرایط، مشکل عمده‌ای که مدتهاست موجب نارضایتی ساکنان محله خوب بخت شده گرفتاری و سرگردانی است که بیش از 500  خانوار با فروش و تخلیه منازل مسکونی خود در قبال شرکت در پروژه نوسازی محله خود در قالب طرح خانه به جای خانه به آن دچار شده‌اند. 

وقتی به دلایل نارضایتی اهالی محله خوب بخت گوش می‌دهیم، یکی از مشکلات عمده‌ای که همواره مسوولان بحث نوسازی بافت‌های فرسوده را با چالش‌های جدی مواجه کرده و از سوی دیگر، موج بی‌اعتمادی را به وضوح می‌بینیم، کندی پیشرفت پروژه و عدم تحقق وعده‌های شهرداری و سازمان نوسازی به عنوان متولی اجرای پروژه نوسازی بافت‌های فرسوده پایتخت است.

از سوی دیگر، مسوولان سازمان نوسازی در جهت اعتماد سازی میان خانوارهایی که حاضر به فروش منزل مسکونی خود شده بودند اعلام کرد که به ازای هر روز دیرکرد به هر خانوار 10 هزار تومان پرداخت شود، اما در عمل با وجود سپری شدن بیش از 5 ماه  از زمانی که باید خانه‌های نو تحویل داده می‌شد، نه تنها از خانه‌های نوساز خبری نیست بلکه تنها جوابی که پیمانکار پروژه و مسوولان سازمان نوسازی به اهالی این محل داده‌اند، این است که این خانه‌ها کمتر از 15 ماه آینده تحویل صاحبانشان نخواهد شد ضمن این‌که به اهالی محل گفته شده در صورتی مبلغ ودیعه افزایش می‌یابد که خانوارها به صورت کتبی اعلام کنند از حق خود نسبت به دریافت مبلغ ماهانه 300 هزار تومان دیرکرد می‌گذرند!

خانه شما ؛ همه جا و هیچ جا !

احمدپور یکی از اهالی این محل با بیان این‌که به ‌رغم گذشت بیش از یک سال اما هر روز یک جا را به عنوان محل جدیدی که قرار است خانه‌های مردم آنجا ساخته شود، معرفی می‌کنند، یک بار گفته می‌شود محله آذری و یک بار می‌گویند یافت‌آباد، یکبار هم می‌گویند همین جا در محله خوب بخت ! اما اگر به تعدادی از همین ساختمان‌ها که در حال احداث هستند، سری بزنید، کاملا متوجه می‌شوید که با این روند کند کار نه تنها یک سال دیگر بلکه تا 2 سال دیگر هم احتمال تکمیل شدن این خانه‌ها بعید است ضمن این‌که اهالی این محل حتی یک برگه پیش سند که نشان دهنده مالکیت خانه‌های جدید است هم ندارند و تنها مدرکی که شهرداری به مردم داده، یک برگه قرارداد خالی بدون مهر است که فقط یک آرم شهرداری روی آن نقش بسته است.

سیدهادی ایازی، سخنگوی شهرداری تهران،‌ اگرچه در خصوص دلیل تاخیر در پروژه تحویل واحدهای مسکونی، توضیح روشنی ارائه نکرده اما توضیح می‌دهد: بر اساس این طرح، منزل مسکونی 190 خانوار با توافق آنها خریداری شد که در قرارداد منعقد شده میان مالکان و سازمان نوسازی عنوان شده بود که خرداد امسال اولین مرحله واگذاری منازل جدید آغاز می‌شود اما نتوانستیم به این وعده عمل کنیم البته در قرارداد منعقد شده تاکید شده بود که به ازای هر روز تاخیر در تحویل به طور متوسط روزانه 15 هزار تومان جریمه دیرکرد که ماهانه حدود 450 هزار تومان می‌شود به مالکان پرداخت شود ضمن این‌که به تمام این خانوارها به طور متوسط10 تا 15 میلیون تومان ودیعه اجاره مسکن پرداخت شده بود. 

تحویل خانه‌های جدید با تاخیر یکساله

وی در پاسخ به این پرسش که چرا تا کنون مبلغ جریمه دیرکرد به این مالکان پرداخت نشده است، با اشاره به این‌که این مبلغ به شیوه‌های مختلفی به مالکان پرداخت می‌شود و شهرداری به تعهدات خود پایبند است، می‌گوید: بر این اساس یا مالکان طلبکار می‌شوند و مبلغ جریمه تاخیر در روز تحویل خانه به آنها پرداخت می‌شود، یا در قالب مترا ژ اضافی در واحد مسکونی‌اشان لحاظ می‌شود یا در صورتی‌که تعدادی از مالکان بخواهند مبلغ ودیعه اجاره مسکن خود را بیشتر کنند، این جریمه به صورت پول اضافی برای رهن خانه به آنها پرداخت می‌شود.

ایازی با تاکید بر این‌که  تحویل پروژه به طور متوسط 8 ماه تا یک سال با تاخیر مواجه خواهد بود و قرار است  از اردیبهشت سال آینده این منازل به مالکان تحویل داده شود ، به گروه دوم مالکان تحت عنوان گروه تجمیعی‌ها در این پروژه اشاره می‌کند و می‌گوید: در طرح تجمیعی چند نفر از مالکان با یکدیگر جمع شده و پس از تخلیه منازل مسکونی‌اشان، زمینی به دست می‌آید که پس از ساخت در قالب طرح خانه به جای خانه به هر خانوار بسته به مترا ژ منزلشان، خانه‌ای نوساز تحویل داده می‌شود.

ایازی با تاکید بر این‌که شهرداری به هیچ وجه از مسوولیت شانه خالی نکرده و اگر چنین موضوعی نیز مطرح شده مربوط به آن دسته از مالکانی است که در طرح تجمیع شرکت کرده‌اند، چراکه در این بخش از پروژه سازمان نوسازی، نقش وکالتی بین مالکان و پیمانکاربخش خصوصی که مسوولیت اجرایی را به عهده دارد، عمل کرده و مردم باید پیمانکار را درخصوص دلیل تاخیر بازخواست کنند، معتقد است:  مالکانی که در طرح تجمیع شرکت کرده‌اند اطمینان داشته باشند ظرف 2 ماه آینده، اولین بلوک احداث شده بدون تاخیر به آنها پرداخت می‌شود.

زخم عمیق بافت‌های فرسوده

 شنیدن مشکلات اهالی محله خوب بخت به عنوان یکی از محلاتی که در پروژه نوسازی بافت‌های فرسوده شرکت کرده‌اند، کافی است تا برایمان روشن شود چرا بافت‌های فرسوده کشور سال‌هاست همچنان به صورت معضل حل نشدنی باقی‌مانده و بیشتر پروژه‌هایی از این دست که به صورت هر چند محدود در نقاط مختلف کشور در دست اجراست چنان کند پیش می‌رود که بتدریج در نظر مسوولان به فراموشی سپرده می‌شود.

به هر حال، وجود 60 هکتار بافت فرسوده در نقاط مختلف کشور و روند کند بازسازی و نوسازی بافت‌های فرسوده، زنگ خطری است برای مسوولان که با توجه به زلزله خیز بودن کشور همواره احتمال وقوع یک حادثه شوم در آینده‌ای که هر لحظه دور از انتظار نیست را داشته باشند، اما معلوم نیست چرا گوش‌های مسوولان صدای زنگ خطر را نمی‌شنوند !

پوران محمدی