4 اشتباه رایج درباره افسردگی فصلی

اتفاقا ربط دارد! در روان‌شناسی، اصطلاحی هست به نام اختلال عاطفی فصلی. این اختلال که افسردگی فصلی نیز نامیده می‌شود، عموما بر دو نوع است: تابستانی و زمستانی. بیشتر مطالعات اروپایی و آمریکایی از نوع زمستانی این بیماری حکایت می‌کنند، اما برخی مطالعات آسیایی از نوع تابستانی آن خبر می‌دهند.

در کشوری مانند انگلستان، وقتی هوا بارانی شود؛ روحیه و رفتار خیلی‌ها به نارضایتی و غمگینی میل می‌کند، اما هوای بارانی، مثلا در روحیه و رفتار بیشتر شهروندان شهر تهران، اثر شادی‌آوری دارد. نزدیک‌‌ترین دلیلی که برای توضیح این نتیجه به ذهن می‌رسد، تفاوت‌های آب و هوایی بین دو شهر است: باران در لندن، زیادتر می‌بارد و در تهران، کمتر. شاید اگر تحقیق مشابهی در شهرهای شمالی کشورمان که پرباران‌‌ترند، انجام شود؛ نتایجش مشابه نتایج اروپایی باشد و باران چندان اثر شادی‌آوری در روحیه و رفتار شهروندان نداشته باشد. اما قدر مسلم این است که تغییرات آب و هوایی هر شهری در روحیه و رفتار شهروندان تاثیر می‌گذارد.

2ـ بعضی‌ها می‌گویند لامپ چه ربطی دارد به درمان افسردگی؟

افسردگی فصلی (نوع زمستانی) را عمدتا به کوتاهی روزهای زمستان (و کمبود آفتاب) و بلندی شب‌های این فصل (که با افزایش هورمون تاریکی یا ملاتونین همراه است) ربط می‌دهند و به همین دلیل، لایت‌تراپی (نوردرمانی) یکی از درمان‌های رایج این بیماری است. در این روش، بیمار باید صبح‌ها به مدت نیم ساعت در فاصله تقریبا یک‌متری لامپ مخصوصی قرار بگیرد که میزان روشنایی آن 10 تا 20 برابر بیشتر از لامپ‌های معمولی خانگی است. 

3ـ برخی تصور می‌کنند سفر کردن و آب و هوا عوض کردن، هیچ تاثیری در بهبود افسردگی فصلی ندارد

اتفاقا اقلیم‌درمانی (کلایمتوتراپی) یکی از درمان‌های این بیماری است که معنایش می‌شود درمان با ایجاد تغییرات آب و هوایی: کوچ کردن از منطقه‌ای که آب و هوایش برای فرد، افسرده‌کننده است به منطقه‌ای با خصوصیات آب و هوایی متضاد. البته با صلاحدید پزشکان، گاهی دارودرمانی و روان‌درمانی هم برای این بیماران تجویز می‌شود.

4ـ برخی تصور می‌کنند «تاثیر آب و هوا بر سلامت جسم و روان» پایه علمی ندارد

هواشناسی زیستی، شاخه‌ای از روان‌شناسی امروز است که مشخصا تاثیر رویدادهای هواشناسی را بر زندگی انسان بررسی می‌کند: همراهی شروع زمستان با شیوع افسردگی، همراهی اوج سرما با اوج‌ حملات آسم، همراهی شدت گرمای هوا با شدت پرخاشگری و...

هواشناسان زیستی بر این باورند که رفتار، خلقیات و بهداشت آدم‌ها با تغییرات آب و هوایی کاملا مرتبط است و توجیه‌شان هم این است که تغییرات آب و هوا، میزان رسیدن اکسیژن به سلول‌ها را تغییر می‌دهد و منجر به ایجاد تغییرات و واکنش‌هایی در ترکیبات خون و فشار خون می‌شود. به اعتقاد آنها، فراوانی بیش از اندازه‌ یون‌های مثبت می‌تواند باعث ضعف بدنی، تحریک‌پذیری، سردرد، اضـطـراب، بـی‌خـوابـی، کـابـوس‌هـای شـبـانه، بی‌تفاوتی، تهوع، افسردگی و بسیاری از علایم و نشانه‌های جسمانی و روانی دیگر شود، در حالی که یون‌های منفی اثرات ضعیف‌تری دارند و مشکلات خفیف‌تری ایجاد می‌کنند.