تایید ‌عارضه‌ سندرم ‌خلیج‌فارس‌

کارگروه علمی تشکیل شده به دستور کنگره برای بررسی گزارش‌های موجود پیرامون علل ابتلای سربازان عامل در جنگ اول خلیج‌فارس در اوایل دهه 1990 میلادی به عارضه سندرم جنگ خلیج‌فارس اواسط این هفته با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد این بیماری واقعی است.

براساس یافته‌های این کارگروه دو عامل شیمیایی عامل بروز سندرم جنگ خلیج‌فارس است که نزدیک به یک‌چهارم 700 هزار سربازی که در آن جنگ حضور داشتند را مبتلا ساخته است. در این گزارش تصریح شده قرص‌های پریدوستیگماین‌برومید که سربازان آمریکایی برای مقابله با تاثیر گازهای اعصاب مصرف می‌کردند و استفاده گسترده از حشره‌کش‌های قوی برای نابود کردن مگس‌‌های صحرایی و دیگر حشرات مزاحم در جریان جنگ علل اصلی بروز بیماری‌ سندرم جنگ خلیج‌فارس هستند.

این گزارش در حالی منتشر شد که دولت‌های پیاپی ایالات‌متحده طی 2 دهه گذشته ادعاهای سربازان آمریکایی پیرامون ابتلا به عارضه سندرم جنگ خلیج‌فارس را خیالی و غیرواقعی توصیف می‌کردند. جیمز پیک، مدیر اداره امور کهنه سربازان آمریکایی روز سه‌شنبه گزارش مبسوطی را تقدیم کمیته خدمات نیروهای صلح سنا کرد که در آن تاثیر پایه‌ای عارضه سندرم خلیج‌فارس بر مبتلایان مورد تاکید قرار گرفته است.

در حالی که وزارت دفاع ایالات‌متحده (پنتاگون)‌ در تمامی سال‌های پس از جنگ اول خلیج‌فارس اصرار داشت عوارضی که سربازان آمریکایی و نیروهای دیگر کشورهایی که در آن جنگ علیه ارتش صدام جنگیدند  از فشارهای روحی و علل ناشناخته دیگری است،  در گزارش اخیر نسخه‌ کاملا متفاوتی برای عارضه جنگ خلیج‌فارس پیچیده شده است.

لرد دیوید کارلیگ، فرمانده نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا که در ضمن جنگ اول خلیج‌فارس فرماندهی نیروهای بریتانیایی عامل در آن جنگ را بر عهده داشت، با انتشار این گزارش ، خواستار به رسمیت شناخته شدن تمامی مشکلات و عوارضی شد که از بابت بیماری سندرم جنگ خلیج‌فارس متوجه کهنه سربازان این جنگ شده است.

کارگروه بررسی این عارضه هم در گزارش خود به سنا پیشنهاد داده سالانه 60 میلیون دلار برای انجام تحقیقات در مورد این بیماری، راه‌های درمان آن و تامین بودجه لازم برای کمک به کاهش مشکلات مبتلایان به آن اختصاص داده شود.

خاستگاه عارضه

اولین گزارش‌ها پیرامون عارضه سندرم جنگ خلیج‌فارس به‌فاصله کوتاهی پس از پایان این جنگ منتشر شد. بسیاری از بازماندگان جنگ مدعی از دست‌دادن مقطعی حافظه و ناتوانی در متمرکز کردن ذهن خود، سردردهای مزمن، ضعف و بی‌حالی بی‌دلیل و وجود دردهای پراکنده جسمی بودند. برخی ‌مشکلات گوارشی ،‌ناراحتی‌های پوستی و عوارض تنفسی هم در آن گزارش شده بود.

کمیته مشورتی تحقیق در مورد بیماری بازماندگان جنگ خلیج‌فارس در سال 1998 توسط کنگره ایجاد شد، چرا که خیلی‌ها بر این باور بودند که دولت نسبت به مشکلات سربازانی که در جنگ اول خلیج‌فارس حضور داشتند بی توجه است، اما اعضای این کمیته تا ژانویه سال 2002 میلادی یعنی یک دهه پس از پایان جنگ خلیج‌فارس منصوب نشدند.

منتقدان بر این باور بودند که کنگره و اداره امور کهنه سربازان آمریکایی علاقه‌ای به پیگیری شکایت‌های پیاپی بازماندگان جنگ اول خلیج‌فارس و اختصاص بودجه‌ای به حل مشکلات آنان ندارد.

انستیتو طب آکادمی علوم ایالات‌متحده که در زمره معتبرترین مراجع علمی این کشور است پیش‌تر در چند گزارش، وجود شواهد و ادله‌هایی که ارتباط بین مشکلات کهنه سربازان جنگ اول خلیج‌فارس و آنچه در عین جنگ به وقوع پیوست را تایید کند، رد کرده بود.

درست یا غلط؟

درگزارش اخیر تصریح شده تحقیقات قبلی در ارتباط با عارضه سندرم جنگ خلیج‌فارس در مسیر درستی هدایت نشده بوده و از این رهگذر سعی کرده از مسوولیت نهادها و افرادی که وجود این عارضه را از بیخ‌وبن منکر شده بودند، بکاهد.

بخش اعظم شواهدی که موید صحت عارضه سندرم خلیج‌فارس است با انجام آزمایش‌هایی بر روی نمونه‌های حیوانی بدست آمده است. کار گروه علمی منصوب شده توسط کنگره پس از انجام تحقیقاتی گسترده به این استنتاج رسید که هیچ شکی در مورد صحت ادعاهای کسانی که می‌گویند به این عارضه دچار شده‌اند ،‌ وجود ندارد.

قرص‌های ‌ پریدوستیگماین‌برومید در روزهای آغازین جنگ اول خلیج‌فارس از ترس استفاده ارتش عراق از سلاح‌های شیمیایی برای صد‌ها هزار تن از سربازان عامل در این جنگ تجویز شد. حشره‌کش‌های قوی هم نه تنها در اطراف اماکن اقامتی سربازان به کار گرفته می‌شد که حتی روی لباس‌ها و داخل چادر‌ها هم پاشیده می‌شد. به ظاهر یکی از پروژه‌های تحقیقات پنتاگون در حدود یک دهه قبل هم به نتایج مشابهی در مورد علل بروز عارضه سندرم خلیج‌فارس رسیده بود اما مقامات ارشد این وزارتخانه در آن مقطع ترجیح داده بودند از انتشار آن اجتناب ورزند.

انتشار گزارش اخیر با اعتراض گروه‌های مدنی در آمریکا روبه‌رو شد. منتقدان پنتاگون اهمال در تایید عارضه سندرم خلیج‌فارس که تاکنون قربانیان زیادی گرفته و تعداد قابل توجهی از بازماندگان جنگ اول خلیج‌فارس را زمین‌گیر کرده است را نکوهیده و آن را اقدامی غیرانسانی توصیف کرده‌‌اند.

ترجمه: رضا سادات