عراق در آستانه بحرانی تازه‌

این گزارش که توسط گروه بحران بین‌المللی (ICG) تهیه و روزنامه انگلیسی تایم آن را منتشر کرده است، تاکید دارد اختلافات ارضی مانع پیشرفت سیاسی در عراق و عامل اصلی عدم تصویب نهایی قانون نفت جدید این کشور است که در آن توزیع درآمدهای حاصل از نفت به نسبت جمعیت هر استان پیش‌بینی شده است. به‌علاوه این منازعه می‌رود تا مانع از اجرایی شدن قانون جدید انتخابات استانی در این کشور شده و به اختلافات جاری بین اقلیت‌های قومی در این کشور دامن بزند.

خاستگاه اختلافات اعراب و کردها به زمان تشکیل عراق مدرن در پایان جنگ اول جهانی بازمی‌گردد. درگیری‌های قومی موجب شده تلاش‌ها برای ایجاد وحدت ملی در جامعه دچار افتراق و چنددستگی عراق بیش از پیش مشکل شود و دامنه اختلافات فراتر از خصومت‌های شیعی  - سنی باشد که پس از آغاز اشغال عراق در این کشور سربرآورد.

کرکوک، شهری که مامن و اقامتگاه 900 هزار کرد، عرب و ترکمن است در بطن این منازعه قرار دارد. این شهر بر روی بزرگترین میدان نفتی شناخته شده عراق و در منطقه تحت کنترل دولت خودمختار شمال این کشور قرار دارد. این شهر در عمل تحت کنترل پیشمرگ‌های کرد و نهاد اطلاعاتی اقلیم کردستان موسوم به آسایش است که روابط نزدیکی با سازمان اطلاعاتی مرکزی آمریکا (CIA) دارد.

ساکنان ترکمن و عرب کرکوک می‌گویند همیشه در ترس و نگرانی در این شهر زندگی می‌کنند و به ویژه از مزاحمت‌های آسایش در امان نیستند. تنش‌ها در این شهر از اواخر ماه ژوئیه   - مردادماه - و وقتی عاملی انتحاری خود را در میان کردهای شرکت‌کننده در تظاهراتی آرام منفجر کرد رو به افزایش گذاشت. این حمله موجب شد گروهی از کردهای خشمگین به دفتر مرکزی حزب ترکمن‌ها هجوم ببرند که بر اثر شلیک محافظان این دفتر حداقل 25 نفر کشته شده و نزدیک به 200 تن زخمی شدند.

به فاصله کوتاهی پس از این حوادث بود که دولت نوری مالکی، نخست‌وزیر عراق اقدام به اعزام نیرو به سه منطقه در شمال عراق کرد که تا پیش از آن به طور غیررسمی تحت کنترل کردها قرار داشت. این اقدام به تنش‌های موجود بین کردها و دولت مرکزی دامن زد و احتمال وقوع درگیری بین ارتش ملی عراق و پیشمرگ‌های کرد را قوت بخشید.

منازعه بر سر کرکوک موجب شده است روند اجرای قانون برگزاری انتخابات استانی از مسیر اصلی خود خارج شود. ترکمن‌ها و اعراب خواستار تضمین دستیابی به کرسی‌های پارلمان کردستان متناسب با سهم آنان از کل جمعیت منطقه هستند اما احزاب کرد با این خواسته مخالفت می‌ورزند.

به اعتقاد گروه بحران بین‌المللی، تنها راه‌حل این بحران معامله زمین با نفت است. بدین معنا که کردها در مقابل چشم‌پوشی از کنترل اختصاصی‌شان بر نفت کرکوک به مدت 10 سال از حق بهره‌برداری از منابع معدنی کردستان برخوردار شده و از بغداد تضمین‌های امنیتی دریافت می‌کنند.