سوت سرنوشت‌ساز یک دندانپزشک

گرچه خبر خداحافظی مارک شیلد، داور 35 ساله استرالیایی و سرشناس جهان بسیاری از فوتبالدوستان دنیا را متعجب کرد، اما در پایان فصل گذشته رقابت‌های بوندس‌لیگا و زمانی که خبر بازنشستگی مارکوس مرک 46ساله به همگان رسید، خیلی غیرمنتظره نبود. بی‌شک قضاوت، یکی از مشکل‌ترین حرفه‌ها در دنیاست. قاضی چه پشت میز دادگاه یا در میدان مسابقه، حکمی را صادر می‌کند و سرنوشتی را رقم می‌زند و گاه قضاوتی اشتباه، ممکن است عواقب جبران‌ناپذیری را به دنبال داشته باشد. مارکوس مرک و مارک شیلد بموقع سوت خود را آویزان کردند تا دلبستگی‌های آنان به میدان مسابقه، صدمه جبران‌ناپذیری به بار نیاورد. در اینجا بخش کوتاهی از عملکرد قاضی میانه میدان و داور سرشناس فوتبال جهان مارکوس مرک را که در اوج از حرفه خود کناره‌گیری کرد، از نظر می‌گذرانیم.

کد خبر: ۲۱۱۲۰۵

مارکوس مرک، متولد 15 مارس 1962 کایزرسلاترن آلمان، یکی از بزرگ‌ترین داوران سطح بالا و باهوش فوتبال جهان بود. او در کارنامه خود 3 دوره بهترین داوری سال‌های 2004، 2005 و 2007 فیفا و 6 دوره بهترین داوری لیگ فوتبال آلمان که رکورد بی‌سابقه‌ای است، دارد. همچنین سال 2005 به پاس فعالیت‌های خیریه در هندوستان جایزه شایستگی کمیته صلیب سرخ آلمان فدرال به او اهدا شد.

اولین قضاوت مرک سال 1988 در 25 سالگی در لیگ جوانان آلمان انجام شد. او 4 سال بعد به جمع داوران بین‌المللی پیوست و در تابستان همین سال در رقابت‌های المپیک بارسلونا سوت زد و خودش را به عنوان داوری قابل اعتماد و محکم معرفی کرد. انتخاب بی‌سابقه 6 دوره به عنوان داور سال لیگ فوتبال آلمان از افتخارات مرک به شمار می‌رود؛ اما همیشه روزگار روی خوشی ندارد. او در دیدار پایانی یورو 2004 بین 2 تیم پرتغال و یونان مورد اعتراض هواداران یونانی قرار گرفت؛ تیمی که رهبری او در دستان مراجعه‌کننده مطب دندانپزشکی مرک یعنی اتورهاگل بود. در مسابقه‌های جام‌‌جهانی 2006 آلمان و در دیدار بین 2 تیم استرالیا و برزیل، هری کیول او را متهم به سوت‌زنی به نفع برزیل کرد و در بازی بین تیم‌های ملی آ‌مریکا و غنا، از سوی بوروس آرنا، سرمربی تیم ملی آمریکا و برخی بازیکنان این تیم بشدت مورد حمله قرار گرفت و این آخرین مسابقه‌ای بود که مرک در جام‌جهانی سوت زد. پس از این دیدارها، او از سوی جامعه داوران فیفا مورد انتقاد قرار گرفت. او باز هم به اردوی داوران دعوت شد، اما رقابت‌های غیرحرفه‌ای را به عنوان کمکی همراه کرد یا فقط در اردوی داوران حضور داشت.

مرک، همچنین گل کاملا آفساید تیم وردربرمن را پذیرفته شده اعلام کرد و به ضرر تیم حریف عمل کرد؛ اما خیلی زود به اشتباه خود پی برد و به آن اعتراف کرد، هرچند خیلی دیر شده بود. مارکوس مرک این حادثه را تلخ‌ترین لحظه حرفه داوری‌اش می‌داند، اما این حوادث باعث نشد عملکرد مثبت او نادیده گرفته شود.

مارکوس مرک دندانپزشک قابل و داور حرفه‌ای و سختگیر که یکی از خوش‌قامت‌ترین داوران بین‌المللی نیز بود، در امور مذهبی و اجتماعی نیز فعالیت دارد؛ به طوری که از سال 1991 خدمات دندانپزشکی خود را به محله فقیرنشین هندوستان برده و به بخش امور خیریه کایزرسلاترن که در کارهای مدرسه و خانه‌سازی و خدمات پزشکی و بهداشتی برای بی‌خانمان‌ها فعالیت دارد، کمک می‌کند.

مارکوس مرک هنگام اعلام بازنشستگی خود گفت: اکنون بهترین موقعیت برای خداحافظی است. بدون خاطراتی منفی که تمامی نقاط مثبت را تحت تاثیر قرار می‌دهد. او از سال 1998 تا زمان بازنشستگی خود داوری 333 بازی لیگ و 50بازی بین‌المللی را در کارنامه افتخاراتش داشت و معتقد بود درستکاری مهم‌ترین عامل در زندگی شخصی و حرفه داوری است. این اعتقاد، نشان از زندگی شرافتمندانه او دارد. مرک خودش را مسوول جامعه نیز می‌دانست.
او در رقابت‌های یورو 2004 همراه پیر لوییجی کولینا، آندره فریکس و تعدادی دیگر از داوران سرشناس جهان به عنوان سفیران کمیته جهانی صلیب سرخ انتخاب و از کودکان در جنگ حمایت کردند. «این وظیفه ماست که به کودکان کمک کنیم.» از دیگر ویژگی‌های او حمایت شدید از بازی جوانمردانه و هدایت بازیکنان در میدان بود. مارکوس مرک در دیدار پایانی مسابقه‌های باشگاه‌های اروپای 2003 به خاطر کنترل بازی و ایجاد فضایی به سوی بازی جوانمردانه، لوح تقدیر این رقابت‌ها را نصیب خود کرد. او اعتقاد دارد: «راهنمایی بهتر از تنبیه است.» مارکوس مرک در دیدار بین 2 تیم بایرن‌مونیخ و هرتابرلین و در واپسین روزهای فصل گذشته بوندس‌لیگا (2008 - 2007)‌ به حرفه داوری خود خاتمه داد.

گفته می‌شود پس از خداحافظی مرک، بابک رفعتی داور ایرانی‌الاصل متولد هانوفر آلمان حاضر در بوندس‌لیگا، جانشین او شد. انتخاب رفعتی شاید یکی از بهترین گزینه‌ها بود، چراکه بیشترین شباهت اخلاقی را به مرک دارد. این داور جوان همچون مارکوس مرک به برقراری ارتباط با دیگران، انتقادپذیری، عدالت، صداقت و درستی بسیار پایبند است.