روابط ایران و آمریکا پس از بوش‌

سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در طول 30 ساله گذشته همواره متاثر از رابطه ایران -  آمریکا بوده است و در 8 دور انتخابات ریاست جمهوری که در طول بیش از 3 دهه در آمریکا برگزار شده، همواره سیاسیون ایرانی نتیجه این انتخابات و مواضع کاندیداها در قبال ایران را پیگیری کرده‌اند.

با این حال ایران و آمریکا هر دو در یک قاعده کلی در سیاست خارجی با یکدیگر اشتراک داشته‌اند؛ جمهوری اسلامی ایران انتخابات در آمریکا را شرط لازم برای بهبود مناسبات دو کشور تلقی نکرده است، بلکه تغییر عملی رفتار آمریکا در برابر ایران را مهم‌ترین شرط بهبود روابط می‌داند.

از سویی دو حزب جمهوریخواه و دموکرات همواره بر حفظ، گسترش و تقویت هیمنه سیاسی، نظامی و برخورد از موضع بالا به کشورهای در حال توسعه و از جمله ایران تاکید داشته‌اند.

نکته دیگر این که آمریکا روابط خود را با ایران همواره بر مبنای اسرائیل سنجیده و تنظیم کرده است و از آنجا که ایران از مواضع خود در برابر این رژیم عقب‌نشینی نکرده، کلیت روابط ایران آمریکا نیز تغییری نکرده است.

در این دوره از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا تفاوت قابل اعتنای دو کاندیدای دموکرات و جمهوریخواه در مواضع خود نسبت به ایران در خصوص نحوه مذاکره با تهران است.

باراک اوباما تاکید کرده است که «دیپلماسی سختگیرانه و مستقیمی را احیا می‌کند تا بتواند مانع دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای شود.» مک کین اما مذاکره با ایران در سطوح عالی را رد کرده است.
جوزف بایدن و سارا پیلین نامزدهای پست معاون رئیس‌جمهور از دو حزب دموکرات و جمهوریخواه نیز در مناظره اخیر خود، دیدگاه‌های متفاوتی را درباره ایران مطرح کرده‌اند.

پیلین به عنوان معاون مک کین مذاکره با ایران را خطرناک توصیف کرده و گفته است ضمن حمایت از اسرائیل در مقابل ایران، با تهران در سطوح عالی مذاکره نخواهند کرد.اما جوزف بایدن، معاون باراک اوباما تاکید کرده است ضمن حمایت از اسرائیل در مقابل ایران، با تهران در سطوح عالی مذاکره می‌کنند.

وی در این مناظره تلویزیونی تاکید کرد: 5 وزیر امور خارجه پیشین آمریکا، تصریح کرده‌اند: که باید با ایران گفتگو شود. آنها بارها و بارها این مطلب را گفته‌اند. اگر به دیپلماسی نپردازیم، چگونه می‌توان انتظار داشت متحدان ما بخواهند در این زمینه با ما همراه باشند.

اسرائیل بزرگ‌ترین مانع

اگرچه دو حزب جمهوریخواه و دموکرات در مقاطع مختلف به این نتیجه رسیده‌اند که باید روابط و رفتار خود با ایران را بهبود دهند، اما لابی صهیونیزم در آمریکا همواره با شیوه‌های مختلف بر این تصمیمات تاثیر گذاشته است.

در شرایط کنونی نیز که شانس پیروزی اوباما افزایش یافته، بر فعالیت‌های این لابی برای تاثیرگذاری بر مواضع اوباما افزوده شده است.

به نوشته یک روزنامه عبری، رژیم صهیونیستی فشار می‌آورد که در صورت پیروزی باراک اوباما در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا، واشنگتن وارد مذاکره مستقیم بدون شرط با تهران نشود.

به گزارش مهر، روزنامه هاآرتص نوشت: اگر آمریکا، راه مذاکرات مستقیم با ایران را در پیش بگیرد؛ در این صورت، منافع اسرائیل در این خواهد بود که این مذاکرات را به متوقف‌شدن غنی‌سازی اورانیوم از سوی تهران مشروط کند.

هاآرتص می‌نویسد: در همین خصوص از چند ماه پیش، بحث‌هایی میان وزارت امور خارجه، کمیسیون انرژی اتمی، شورای امنیت داخلی، موساد، وزارت جنگ و کارشناسان در جریان است تا بتوانند روش مناسبی را برای این شرط خود بیابند و نکته اساسی این که تمامی این نهادها هم‌اکنون با زیپی لیونی، رئیس جدید حزب کادیما هماهنگ شده‌اند.

براساس این گزارش، در بحث‌های مطرح شده تعدادی از سناریوهای موجود میان ایران و غرب بررسی شده است. براساس یکی از این سناریوها، به دنبال  پیروزی اوباما در انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا، رئیس جمهور جدید با هدف فشار وارد کردن بر تهران برای متوقف کردن برنامه هسته‌ای خود، مذاکره مستقیم با ایران را آغاز می‌کند. اسرائیل هنوز نمی‌داند که آیا اوباما برای این مذاکرات پیش‌شرط‌هایی خواهد داشت یا خیر و این موضوع نگرانی‌های زیادی را برای تل‌آویو پدید آورده است.

هاآرتص درادامه مطلب خود نوشت: سناریوی دیگر این که ممکن است ایران پس از انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا یا حتی پیش از آن، اعلام کند که با پیشنهاد ارائه شده از سوی کشورهای حاضردر مذاکرات شش جانبه که چند ماه قبل انجام شد، موافقت می‌کند. براساس پیشنهاد ارائه شده از سوی این کشورها، تحریم‌های موجود علیه ایران و غنی‌سازی اورانیوم در این کشور در یک زمان مشخص متوقف می‌شود، آن گاه مذاکرات در یک دوره 45 روزه آغاز می‌گردد.

برداشت اسرائیل از این دو سناریو آن است که ایران در 6 ماه آینده یکی از آنها را آغاز خواهد کرد. بنابراین وظیفه تل‌آویو در این میان، آن است که از آغاز این مذاکرات بدون متوقف شدن غنی‌سازی از سوی ایران جلوگیری کند و این نکته باید به اطلاع کشورهای حاضر در مذاکرات شش جانبه برسد.

از سوی دیگر، شبکه تلویزیونی صدای آمریکا نیز در گزارشی اعلام کرد، بنیاد آمریکای نو در واشنگتن طی نشستی به موضوع روابط ایران و آمریکا پرداخت و توصیه‌هایی برای بهبود این روابط در دوره آتی ریاست جمهوری ارائه کرد.

به گزارش ایرنا، در این جلسه طرح برقراری ارتباط میان آمریکا و دولت جمهوری اسلامی ایران با عنوان معامله سودمند با ایران با شرکت نماینده رسانه ها و دیگر شرکت کنندگان مطرح شد.

شرکت‌کنندگان در این نشست تاکید کردند: همان‌طور که نیکسون اوایل 1970 سیاست خود را درقبال چین تغییر داد، رئیس‌جمهور آینده نیز باید درسیاست خود در قبال دولت ایران تجدید نظر کند و آنچه ما فکر می کنیم که سیاست آمریکا طی 30 سال گذشته با ایران کار نکرده است و سیاست همه دولت‌های آمریکا از زمان ریگان تاکنون، بر مبنای نداشتن روابط و منزوی ساختن آن دولت و تحریم‌های اقتصادی یکجانبه یا همه جانبه و اخیرا با حمایت شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار داشته است.

در این نشست همچنین تاکید شد، این روش تا کنون درخصوص ایران موثر نبوده و به ضرر منافع آمریکا بوده است، زیرا تنش میان آمریکا و ایران نه تنها منشا عدم ثبات در منطقه خاورمیانه گردیده بلکه موجبات تهدید برای عرضه انرژی جهانی را نیز فراهم آورده است.

محمدرضا عزیزی