همکاری‌ مردان ‌در‌ کاهش‌ جمعیت‌

 از 40 سال قبل جمعیت به صورت فزاینده‌ای در حال افزایش است و 3 میلیارد نفر در آن زمان هم‌اکنون به حدود 7 میلیارد نفر رسیده (5/2 برابر در عرض 40 سال) بنابراین در حالی که جمعیت کره زمین در مدت زمان 1800 سال 4 برابر شده بود، ولی در عصر حاضر فقط در مدت 40 سال میزان آن 5/2 برابر افزایش یافته است.

مسلما این افزایش ناگهانی و سریع جمعیت طی این سال‌ها، مشکلات و کمبودهای فراوانی را در ابعاد مختلف اقتصادی، فرهنگی، مسکن، تربیتی و تغذیه به دنبال خواهد داشت؛ بنابراین موضوع تنظیم خانواده از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

روش‌های کنترل جمعیت‌

اصولا خدمات مربوط به تنظیم خانواده به 2 گروه اصلی تقسیم می‌شوند: خدمات پیشگیری‌کننده موقتی که معمولا زوجین ابتدای ازدواج یا برای فاصله‌گذاری بین فرزندان از آنها استفاده می‌کنند و خدمات پیشگیری‌کننده دائمی که مخصوص زوجینی است که به تعداد کافی فرزند دارند و مطمئن هستند در آینده نیز تمایلی به بچه‌دار شدن ندارند. این خدمات شامل بستن لوله در زنان (TL) ‌و بستن لوله در مردان‌(VL) است.

بستن لوله در زنان باید حتما در بیمارستان و در اتاق عمل و تحت بیهوشی عمومی انجام گیرد و مانند هر عمل جراحی دیگری عوارض مربوط به خود را خواهد داشت، اما بستن لوله در مردان به صورت سرپایی و با تزریق بی‌حسی موضعی در مراکزی که برای این کار اختصاص یافته‌اند، انجام می‌گیرد و البته هر دو اعمال بالا رایگان هستند.

با توجه به این که قدرت باروری زنان تا 45 سالگی و مردان تا حدود 70 سالگی باقی می‌ماند و معمولا زنان در سنین زیر 35 سالگی دارای تعداد فرزند دلخواه و موردنظر خود شده‌اند به نظر می‌رسد استفاده از روش‌های موقتی به علت احتمال خطا و درصد شکست بیشتر و نیز لزوم استفاده طولانی مدت و منظم چندان مفید فایده نباشد.
توصیه می‌شود در مواردی که تعداد فرزندان کافی است و زوجین مطمئنند که در آینده تمایلی به داشتن فرزند دیگری ندارند حتما از روش‌های پیشگیری دائمی (بستن لوله در زنان و مردان) استفاده کنند.

بهترین راه‌حل برای پیشگیری از بارداری‌

در حال حاضر، بستن لوله در مردان یا وازکتومی به عنوان سریع‌ترین، موثرترین و آسان‌ترین روش پیشگیری از بارداری به صورت دائمی در تمام دنیا مطرح است و از بسیاری جنبه‌ها نسبت به بستن لوله در زنان ارجحیت دارد.

عمل وازکتومی از حدود 120 سال پیش انجام می‌‌شده، اما از دهه 1960 میلادی یعنی حدود 50 سال پیش، سازمان بهداشت جهانی (WHO) وازکتومی را به عنوان بهترین، مطمئن‌ترین و راحت‌ترین روش برای جلوگیری دائمی از باروری تایید و توصیه کرده است.

در کشور ایران نیز از حدود 40 سال پیش این روش برای پیشگیری از بارداری به کار گرفته شده است. به طور کلی وازکتومی به 2 روش قابل انجام است.

روش سنتی‌ (TRADITIONAL) که به وسیله جراح انجام می‌گرفت و 2 برش به طول 5 سانتیمتر در دو طرف محل کشاله ران داده  و بعد از بستن لوله محل عمل بخیه می‌‌شد. با ابداع روش جدید تقریبا روش سنتی منسوخ شده و تنها در موارد خاص از آن استفاده می‌شود.

روشNSV یا وازکتومی بدون تیغ جراحی‌ (NO  SCAPEL VASECTOMY) که امروزه به صورت گسترده در تمام دنیا انجام می‌شود. در این روش بدون استفاده از تیغ جراحی و تنها با استفاده از پنس مخصوص، خراشی به قطر نیم سانتیمتر روی اسکروتوم (پوست بیضه) ایجاد شده و از محل آن لوله‌های سمت راست و چپ بسته می‌شوند. با توجه به سطحی بودن محل عمل و نیز کوچک بودن زخم احتیاجی به بخیه زدن محل جراحی نیز نیست.

مسلما انجام وازکتومی به روش NSV هم برای بیمار و هم برای پزشک راحت‌تر بوده و از نظر زمان نیز زمان کمتری نسبت به روش سنتی برای عمل احتیاج است، در ضمن بهبود زخم نیز در عرض 2 روز حاصل شده و نیاز به پانسمان یا کشیدن بخیه که در روش سنتی باید انجام گیرد، نیست.

خوشبختانه با سعی و تلاش برخی از آقایان در مرکز شهید جعفری و نیز کوشش آنان در حال حاضر حدود 400 نفر پزشک دوره انجام عمل وازکتومی را با موفقیت به پایان رسانده و در مراکز بهداشتی درمانی دولتی و خصوصی مشغول ارائه خدمت هستند.

آیا وازکتومی عارضه‌ای برای فرد ایجاد می‌کند؟

به ندرت پس از عمل، مختصری درد یا تورم ممکن است عارض شود که موقتی است و در عرض چند روز بهبود می‌یابد، اصولا در مقام مقایسه این عمل نسبت به کشیدن دندان راحت‌تر است.

درضمن گروهی بر این باورند که انجام عمل وازکتومی موجب کاهش میل جنسی یا از بین رفتن صفات ثانویه جنسی می‌شود. آیا این مطلب صحیح است؟ برای پاسخ به این پرسش بهتر است ابتدا کمی درباره عمل توضیح داده شود. بیضه در مردان 2 عمل متفاوت انجام می‌دهد. تولید نطفه و اسپرم، تولید هورمون مردانه یا تستوسترون که در عمل وازکتومی فقط لوله‌ای که نطفه‌ها یا اسپرم‌ها را به مایع منی منتقل می‌کند، قطع می‌شود و تولید هورمون مردانه به جای خود باقی می‌ماند. بنابراین متعاقب بستن لوله، میل جنسی کاهش نمی‌یابد و صفات ثانویه جنسی نظیر ریش، سبیل، صدای کلفت و... نیز از میان نمی‌رود.

این عمل هیچ اثری روی آمیزش جنسی نداشته و در ظاهر نیز نمی‌توان پی برد که فرد اقدام به انجام عمل وازکتومی کرده است و حتما باید با آزمایش معلوم شود که فاقد نطفه یا اسپرم است.

اما پرسش دیگر این است که اگر فردی در آینده از انجام عمل وازکتومی به هر علتی پشیمان شود، آیا احتمال بازگشت قدرت باروری وجود دارد؟ در این خصوص هم ابتدا ذکر این نکته ضروری است که انتخاب فرد و نیز مشاوره‌ای که با وی انجام می‌شود اگر صحیح باشد هیچ‌گاه چنین مساله‌‌ای اتفاق نمی‌افتد. درواقع هنر یک پزشک وازکتومیست تنها بستن لوله نیست، بلکه انجام مشاوره دقیق و اصولی با فرد و مطلع کردن وی از عملی است که انجام می‌گیرد، چه‌بسا در بسیاری از موارد مدت زمانی که برای انجام مشاوره صرف می‌شود به مراتب از مدت زمان انجام خود عمل بیشتر شود.

با تمام این اوصاف، اگر فرد به هر دلیلی تمایل به بازگشت قدرت باروری خود داشته باشد می‌تواند با مراجعه به پزشکان متخصص و انجام عمل جراحی در بیمارستان و پرداخت هزینه این کار را انجام دهد. البته نتیجه نسبی است و در تمام افراد عمل موفقیت‌آمیز نخواهد بود.

عمل جراحی وازکتومی به روش NSV در شرایط استاندارد حدود 20دقیقه به طول می‌انجامد، اما همان‌گونه که ذکر شد انجام مشاوره مطلوب و صحیح ممکن است زمانی بیشتر از خود عمل را به خود اختصاص دهد، ولی به طور کلی مشاوره و عمل جراحی مجموعا بیش از 45 دقیقه زمان نیاز دارد.

دکتر امید هویدا