گروه سیاسی: روزنامه آمریکایی واشنگتن پست دیروز در گزارشی با اشاره به موضوعات مهم در گذار سیاست خارجی دولت بوش برای رئیسجمهور بعدی کاخ سفید، از اعلام گشایش «دفتر دیپلماتیک آمریکا در تهران» در اواسط ماه نوامبر (آبان ماه) خبر داده است.
براساس این گزارش، دولت بوش در نظر دارد از طریق اعلام گشایش دفتر حافظ منافع خود در تهران در اواسط آبان ماه امسال، گامی موثر و غافلگیرانه بردارد، اما نکته قابل تامل صرفا رسانهای بودن این موضوع است و هنوز درخواست رسمی از سوی مقامات آمریکایی ارائه نشده است.
کد خبر: ۲۰۸۸۶۲
تمایل دولت آمریکا به بررسی افتتاح دفتر حفاظت منافع در ایران اولین بار در ماه ژوئن (دوم تیر ماه امسال) در روزنامه واشنگتن پست منتشر شد، آنجا که فرد هایات نوشت، مقامهای دولت آمریکا اخیرا ایده گشایش دفتر حفاظت منافع در تهران را بررسی کردهاند و نتیجه تصمیمات خود را تا چند هفته دیگر اعلام خواهند کرد.منابع موثقی از دولت آمریکا طرح چنین بحثی را در داخل دولت آمریکا تایید کردند.روزنامه انگلیسی گاردین هم کمتر از یک ماه بعد در گزارشی نوشت که تصمیم برای گشایش دفتر حافظ منافع آمریکا در تهران تا اواخر ماه اوت اعلام میشود.طرح این خبر در رسانهها واکنشهایی را نیز میان مقامات عالیرتبه 2 کشور برانگیخت، چنان که 7 سناتور دموکرات آمریکا در مرداد ماه امسال با ارسال نامهای به جورج بوش رئیسجمهور این کشور، از طرح بازگشایی دفتر حافظ منافع آمریکا در ایران حمایت کردند.
آنها در متن این نامه طرح افتتاح دفتر حافظ منافع آمریکا در تهران را گامی درست توصیف و اعلام کرده بودند، اگر این طرح تصویب شود، ما بیصبرانه منتظر همکاری کنگره با دولت شما در این مورد هستیم.این ایده در میان رسانهها و تحلیلگران آمریکایی به فراهم کردن مقدمات برای بازگشایی سفارتخانه آمریکا در تهران تعبیر شد و در تحلیل اهداف آمریکا از این اقدام آنها متفقالقولند که هدف دولت واشنگتن از ایجاد دفتر حفاظت از منافع ایالات متحده در تهران، گسترش ارتباط با مردم ایران و آشنایی متقابل آنان با آمریکاست.گریسیک، مشاور امنیت ملی روسای جمهور اسبق آمریکا آن را روشنترین پیام واشنگتن به ایران برای برقراری روابط دیپلماتیک ارزیابی کرد و ایده گفتگوی مستقیم میان ایران و آمریکا که در همان مقطع زمانی از سوی رئیسجمهوری کشورمان طرح شده بود را نشان از جدی بودن ایران در تصمیمش برای ارتباط مستقیم با آمریکا دانست.محمود احمدینژاد، رئیسجمهور کشورمان ضمن استقبال از امکان گشایش دفتر حافظ منافع آمریکا در تهران اعلام کرد که جمهوری اسلامی از هر حرکتی برای گسترش روابط بین ملتها استقبال میکند.
وزارت خارجه ایران هم اعلام کرده که آمریکا درخواست رسمی به ایران ارائه نکرده است اما در صورت دریافت درخواست رسمی آمریکا برای گشایش دفتر حافظ منافع، آن را بررسی خواهد کرد.
منوچهر متکی در مصاحبه با ان.بی.سی برقراری ارتباط بین دو ملت ایران و آمریکا را گامی مفید در شناسایی بهتر یکدیگر توصیف کرده و با یادآوری پیشنهاد برقراری پرواز مستقیم بین 2 کشور در یک سال پیش، گفته است، این پیشنهاد و موضوع ایجاد دفتر حفاظت از منافع آمریکا در تهران میتواند مورد بررسی 2 کشور قرار گیرد.
از سوی دیگر برخی مقامات ما نسبت به این اخبار خوشبین نبودند و علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، طرح چنین موضوعی را اقدامی فریبکارانه از سوی آمریکاییان توصیف کرد و افزود: در صورتی که آمریکا درباره ارتباط مردم 2 کشور صداقت داشت، میبایست به پیشنهاد ایران برای برقراری پرواز مستقیم مسافران ایرانی به آن کشور پاسخ مثبت میداد.در کشاکش واکنش مقامات و رسانههای 2 کشور که خوشبینانه و بدبینانه آن را مورد بحث و تحلیل قرار میدادند، آسوشیتدپرس در گزارشی از انصراف دولت آمریکا از طرح گشایش دفتر حفاظت منافع در تهران خبر داد که البته کاخ سفید از تایید یا تکذیب این گزارش خودداری کرد.
آسوشیتدپرس به نقل از 2 مقام آمریکایی که نخواستند نامشان فاش شود علت انصراف را نگرانی از تاثیر این تصمیم بر انتخابات آمریکا عنوان کرد.
در همین مقطع نیز گوردون جاندرو، سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا در این باره گفت: من از اظهارنظر درباره تعاملات داخلی (دولت بوش) خودداری میکنم، اما آمریکا به گسترش تماس با مردم ایران علاقهمند است و ما این هدف را از طریق برنامههای متنوع فرهنگی و آموزشی دنبال میکنیم.
کاندولیزا رایس، وزیر خارجه آمریکا چندی پیش که از هند عازم پایتخت قزاقستان بود، در واکنش به برخی گزارشها مبنی بر انصراف آمریکا از گشایش دفتر حافظ منافع در ایران گفت: این طرح جالبی است و مقامات آمریکایی در حال بررسی این موضوع هستند.براساس گزارشها، وزیر خارجه آمریکا گفته است کشورش ایجاد دفتر دیپلماتیک در ایران را در چارچوب این که (این دفتر) چه کمکی به روابط (آمریکا) و ایرانیان خواهد کرد، بررسی میکند.
به نظر میرسد طراح اصلی گشایش دفتر مذکور رایس باشد، زیرا جیمز روبین، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در دولت بیل کلینتون، چندی پیش در مقالهای در ستون آزاد نیویورکتایمز نوشته بود: یک مقام بلندپایه (آمریکایی) به من گفته است کاندولیزا رایس، وزیر خارجه سعی دارد برای ایجاد دفتر حفاظت منافع آمریکا در پایتخت ایران، از جورج بوش مهر تایید بگیرد.
روزنامه گاردین نیز اعلام کرد؛ رایس اخیرا پس از آن که ایده حضور دیپلماتیک آمریکا در ایران مکررا در مباحثات موسسات مطالعاتی واشنگتن مطرح شد، گروهی را برای مطالعه عملی شدن موضوع ایجاد کرد. خبر تشکیل این گروه تاکنون از سوی هیچیک از مقامات رسمی آمریکایی رد نشده است.
روابط دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران و آمریکا از آوریل سال 1980 قطع و از آوریل سال 1981، ارتباط رسمی دیپلماتیک بین 2 کشور از طریق بخش حفاظت از منافع آمریکا در سفارت سوئیس در تهران و بخش حفاظت از منافع ایران در سفارت پاکستان در واشنگتن صورت میگیرد.
هر چند گشایش دفتر حفاظت منافع آمریکا در ایران تعبیر به برقراری روابط رسمی سیاسی نمیشود، اما میتواند رخدادهای مثبتی را در روابط آتی 2 کشور رقم بزند و با توجه به سیاستهای خصمانه آمریکا نسبت به جمهوری اسلامی ایران، این چرخش میتواند تحول چشمگیری ایجاد کند.
طرح مبحث از سوی کانالهای رسمی 2 کشور میتواند موضوع ایجاد روابط را به طور مستقیم در دستور کار جدی دولتها قرار دهد.