ابزاری برای پاسخگویی به نیازها

می‌دانیم که دلفی یک زبان بصری یا ویژوال است که اجزای بسیاری در آن به‌صورت آماده وجود دارد و می‌توان به ساده‌ترین شکل و با سرعت زیاد آنها را درون فرم برنامه قرار داده و از قابلیت‌های آنها استفاده کرد. هر نسخه از دلفی در نگارش‌های مختلفی عرضه شده است که کاربر می‌تواند با توجه به قابلیت‌های آنها استفاده کند. هر نسخه از دلفی در نگارش‌های مختلفی عرضه شده است که کاربر می‌تواند با توجه به قابلیت‌های موجود و نیازهای خود،‌نگارش مورد نظر را تهیه کرده و با آن برنامه‌نویسی را آغاز کند.

هر کدام از این نگارش‌ها با قیمت‌های مختلفی عرضه می‌شوند که با دانستن نیازهای خود قابلیت‌های هر نگارش می‌توان در هزینه اضافه صرفه‌جویی کرد. در ادامه به نگارش‌های مختلف دلفی 7 می‌پردازیم.

نگارش‌های مختلف‌

فشرده‌ترین و کم‌حجم‌ترین نگارش، Personal است که برای تازه‌کاران و برنامه‌سازان غیرحرفه‌ای در نظر گرفته شده است. این نگارش از برنامه‌سازی پایگاه داده و همچنین از قابلیت‌های پیشرفته دلفی پشتیبانی نمی‌کند و بیشتر مناسب افرادی است که قصد دارند این زبان را تنها از جنبه آموزشی دنبال کنند.

نگارشprofessional  برای برنامه‌نویسان و توسعه‌دهندگان حرفه‌ای نرم‌افزار در نظر گرفته شده است. علاوه بر ویژگی‌های پایه و کلیه امکانات موجود در نسخه personal ، پشتیبانی از برنامه‌سازی پایگاه داده (از جمله فناوری ADO  مایکروسافت در توسعه بانک‌های اطلاعاتی)، پشتیبانی از سرویس‌دهنده وب و ابزارهای خارجی همچون Intra web  و... نیز در این نگارش گنجانده شده است. به کاربران حتی افرادی که قصد دارند تازه به دنیای برنامه‌نویسی وارد شوند توصیه می‌شود حداقل از این نگارش برای شروع استفاده کنند.

نگارش Enterprise  برای تولیدکنندگان و توسعه‌دهندگان نرم‌افزارهای کاربردی بزرگ در نظر گرفته شده است.
فناوری‌های پیشرفته خدمات وب و XML پشتیبانی از  ƒCORBA، پشتیبانی‌های بین‌المللی، معماری سه‌لایه‌ای و ابزارهای بیشمار دیگری علاوه بر تمامی امکانات نگارش professional  در این نگارش گنجانده شده است.

در نگارش Architect  که کامل‌ترین نگارش دلفی است، پشتیبانی از Bold  نیز به تمامی امکانات و ویژگی‌های نگارش Enterprise  افƒزوده شده استBold . محیطی برای آماده‌سازی برنامه‌های کاربردی‌ای است که در زمان اجرا توسط یک مدل UML هدایت شده و قادر به نگاشت اشیا خود به یک بانک اطلاعاتی و همچنین واسط کاربر هستند. این از امکانات پیشرفته‌ای است که تنها برای گروه‌ها و برنامه‌نویسان بسیار حرفه‌ای به کار می‌آید و برنامه‌نویسان عادل ممکن است به این امکانات نیاز پیدا نکنند.

Kylix

نگارش professional  و نگارش‌های بعد از آن در نسخه 7 دلفی یک نسخه کاری از 3 kylix را در زبان داخلی دارند. این نسخه امکان برنامه‌نویسی و کامپایل برنامه‌های دلفی را در سیستم عامل لینوکس امکان‌پذیر می‌سازد. در حقیقت نسخه تحت لینوکس دلفی، kylix  نام دارد که به همراه دلفی 7 عرضه شده است؛ اما متاسفانه kylix  در نسخه‌های بعدی دلفی از جمله دلفی 2009 دیگر عرضه نشد و این زبان را منحصر به سیستم عامل ویندوز کرد. این مسئله از جمله بزرگترین نقاط ضعف نسخه‌های جدید دلفی است؛ اما کسانی که با دلفی 7 برنامه می‌نویسند، می‌توانند نسخه معادل برنامه خود را در لینوکس نیز داشته باشند.

یک تغییر مهم که نخستین بار در دلفی 6 ظاهر شد، این بود کهIDE  دلفی با دو کتابخانه ویژوال به نام‌هایVCL (Visual Component library)  و CLX (Component library for Cross- platform)  عرضه شد. کتابخانه VCL  که مخصوص ویندوز است، امکانات و ابزارهای بیشتری نسبت به CLX  دارد و برنامه‌های نوشته شده با آن تنها در محیط ویندوز قابل کامپایل و اجرا هستند؛ اما برنامه‌هایی که با استفاده از کتابخانه‌ CLX  طراحی و نوشته می‌شوند، علاوه بر این که می‌توانند در محیط ویندوز کامپایل و اجرا شوند،‌ می‌توانند بدون کوچکترین تغییری در محیط لینوکس با استفاده ازkylix  مجددا کامپایل شده و بعد از تولید فایل اجرایی مخصوص لینوکس، در آن محیط اجرا شوند. البته باید به این نکته توجه داشت که برنامه کامپایل شده در ویندوز قابل اجرا در لینوکس نیست و باید متن اصلی برنامه مجددا در لینوکس کامپایل شود.

محیط کار دلفی‌

برنامه‌سازان می‌توانند IDE  دلفی را با روش‌های مختلفی متناسب با نیازهای شخصی خود تغییر دهند و ممکن است به هنگام کار با فرم‌ها، به نوعی آرایش و چیدمان و به هنگام نوشتن اجزای ساخت یا برنامه‌های سطح پایین، با استفاده از ویراستار، به نوعی کاملا متفاوت نیاز داشته باشید. آرایش مجدد IDE  برای هریک از این نیازها عمل خسته‌کننده‌ای است. به همین دلیل دلفی به شما امکان می‌دهد تا آرایش و چیدمان معینی از پنجره‌های مختلف IDE را با نام خاصی ذخیره کنید تا در زمان مورد نیاز بتوانید بسرعت به آن چیدمان دست یابید. همچنین می‌توانید یکی از این گروه‌بندی‌ها را به عنوان تنظیمات پیش‌فرض اشکال‌زدایی تعیین کنید تا در آغاز کار با ابزار اشکال‌زدایی، به طور خودکار احیا شوند.

ویراستار

ویراستار دلفی از نسخه 7 به بعد تغییرات اساسی داشته است و به بیانی به یک ابزار کاملا جدید تبدیل شده است. علاوه بر قابلیت کار روی فایل‌ها در زبان دلفی، می‌توانید از آن برای کار روی سایر فایل‌های مورد استفاده در زبان‌های دیگر از جمله SQL، XML، HTML،C++، C  و... استفاده کنید. تنظیمات ویراستار برای هر نوع فایل، به پسوند آن فایل بستگی دارد.

شما می‌توانید با چند لبه‌ (tab)  همزمان روی چند فایل کار کنید و در هر لحظه بین بخش‌هایی که با آنها کار می‌کنید، حرکت کنید. همچنین می‌توانید پنجره چند ویراستار را که هر یک چندین لبه دارند، باز کنید و به این ترتیب محتوای دو برنامه را با هم مقایسه کنید.

یکی دیگر از ویژگی‌های ویراستار tooltip symbol insight است. اگر ماوس را به زیر یکی از نمادهای موجود در ویراستار انتقال دهید، یک راهنمای کوتاه محل تعریف شناسه را نمایش می‌دهد. این ویژگی خصوصا برای ردیابی شناسه‌ها، کلاس‌ها و توابع یک برنامه کاربردی در دست تهیه و همچنین برای ارجاع به متن یک کتابخانه مهم است.
حسن واقعی این ویژگی آن است که می‌توانید آن را به یک امکان کمکی جهت پیمایش به نام code browsing تبدیل کنید. اگر کلیدctrl  را به هنگام حرکت دادن ماوس به زیر شناسه مورد نظر پایین نگه دارید، دلفی به جای نمایش راهنمای کوتاه، آن شناسه را به شکل یک لینک درمی‌آورد که با کلیک کردن روی آن به محل تعریف آن شناسه هدایت خواهید شد.

Autocomplete

این ویژگی ویراستار به شما امکان می‌دهد تا خصوصیت یا متدی از یک شی را صرفا از طریق جستجوی آن در یک فهرست یا تایپ کردن حروف نخست آن انتخاب کنید. برای این که این فهرست را فعال کنید، کافی است نام یک شی‌ء را تایپ کنید و سپس علامت نقطه‌ (dot)  را تایپ کرده و منتظر بمانید. فهرست مورد نظر پس از لحظه‌ای کوتاه ظاهر خواهد شد.

اگر بخواهید این فهرست را در هر زمان دیگر فراخوانی کنید، کافی است کلیدهای ctrl+space  را فشار دهید. این ویژگی به شما امکان می‌دهد که در یک عبارت، مقدار درستی را انتخاب کنید.

نکته قابل توجه آن است که اگر در تکمیل یک دستور از این ویژگی استفاده کنید، تنها گزینه‌هایی فهرست می‌شوند که با قرار گرفتن آنها در دستور، خطایی اعلام نشود. یعنی به هنگام احضار فهرست بررسی می‌شود که چه گزینه‌هایی قابلیت قرارگیری در محل مورد نظر را دارند و بقیه گزینه‌ها از این فهرست حذف خواهند شد. ضمنا با تایپ حروف این فهرست به گزینه‌هایی که با آن حروف آغاز می‌شوند، محدود شده و لیست کوتاه و کوتاه‌تر می‌شود تا انتخاب گزینه مناسب راحت‌تر شود.

مرورگر کد

مرور کد یاcode explorer  که معمولا در یک طرف ویراستار قرار دارد، فهرست تمام متغیرها، انواع داده‌ها و روتین‌های تعریف شده در یک برنامه را همراه با سایر بخش‌های مورد استفاده در برنامه نمایش می‌دهد.

 برای انواع داده‌های مرکبی چون کلاس‌ها، اطلاعات کاملی چون فهرست فیلدها، خصوصیات و متدها نمایش داده می‌شود. به محض این که تایپ کردن را در ویراستار آغاز می‌کنید، تمام اطلاعات به روزرسانی می‌شود.اگر بخواهیم تمامی امکانات موجود در دلفی را مورد بررسی قرار دهیم به فضایی برابر یک کتاب نیاز خواهیم داشت. به همین دلیل به ذکر نکات مهم و ویژگی‌های شاخص بسنده می‌کنیم و ذکر سایر نکات مهم را به زمان دیگر موکول می‌کنیم.