هفته دفاع مقدس که مقارن با تهدیدات مختلف علیه جمهوری اسلامی ایران در حال حاضر شده ما را به دفتر امیر سرتیپ حیدری کشاند تا ببینیم تجربیات هشت سال جنگ چگونه تهدیدات اخیر دشمنان را خنثی خواهد کرد. این گفتگو را میخوانید.
هفته دفاع مقدس را سپری میکنیم. در هشت سال جنگ ارتش ما عملیاتهای متعددی را برای مقابله با دشمن به انجام رساند. نیروی زمینی ارتش چه عملیاتهایی را طی این هشت سال با موفقیت انجام داد؟
دوران دفاع مقدس دورانی فراموش نشدنی و سرشار از تجارب تابناک و درخشنده در تاریخ نظام مقدس جمهوری اسلامی و در دوران گذشته است. برای یک رزمنده بالاتر از این لذتی نیست که دستاورد و ماحصل کارش این باشد که در طول هشت سال جنگ وجبی از خاک کشورش در دست بیگانه نباشد.
ارتش جمهوری اسلامی و بویژه نیروی زمینی تنها یگان منحصر به فرد سازمان یافتهای است که در روزهای آغازین دفاع مقدس نقش بسیار ارزندهای را ایفا کرد که من مختصرا به این نقش ارزنده اشاره میکنم.
برای وارد شدن به این فضا، بد نیست نگاهی به اوضاع و احوال آن زمان و نیروی زمینی داشته باشیم و در 22 بهمن 1357 انقلاب پیروز و در 31 شهریور 1359 جنگ آغاز شد. در بیش از این یک سال و نیم که از انقلاب ما گذشته بود استکبار جهانی، آمریکای جهانخوار، لحظهای از توطئه علیه نظام نوپای جمهوری اسلامی متوقف نبوده و درنگ نکرده است.
ابتدا جریانات خلقی و قومی را در اکثر استانهای ما به راه انداخت و قبل از به راه انداختن این جریان ادعای این را داشت که ارتش باید از بین برود. سپس کودتاهایی را بر علیه نظام تعریف کردند و در ادامه گروهکهای مزدوری را که در دامن خود پرورش داده بودند مانند مار زخمی به جان نظام جمهوری اسلامی انداختند.
در تمام این عرصهها ارتش و نیروی زمینی حضور داشت. در استانهای مرزی در بحثهای خلقی و قومی لاجرم ارتش حضور یافت. اگر توطئه گروهکهای منافقین بود، ارتش از پادگانها بیرون میریخت و در شهرهای گنبد و خوزستان و... پایه کار بود.
دشمن با وجود اینها شعار انحلال ارتش را سر میداد و این در روحیه ارتشی که جانفشانی میکرد و از حیثیت نظامی که کمتر از 18 ماه از عمرش گذشته دفاع میکرد، تاثیر گذاشته بود.
با تمامی این اوصاف بدنه ارتش که متعهد، مومن و به معنای واقعی کلمه حزباللهی بود، به آن قوام بخشید و بدنه به مثابه فوندانسیونی محکم ارتش را حفظ کرد.
البته این بدنهای نبود که در مقطع کوتاهی خود را با انقلاب تطبیق داده باشد. این ارتش ریشه در قبل از انقلاب داشت. هستههای مقاومتی که در یگانهای ارتش بود و تعداد آنها بیش از تعداد هستههایی بود که در سازمانها و نهادهای مختلف فعال بودند، گروههای مسلمان، متعهد، افسران و فرماندهان متعهدی ارتش را در بر میگرفت که با جریان انقلاب ، راه نورانی حضرت امام و ملت ارتباط برقرار کرده بود.
مقاومت و استقامت خوب بدنه ارتش بعد از انقلاب ریشه در توانمندیای بود که قبل از انقلاب کسب کرده بود و توانست به حیات خود ادامه دهد. در این حال و هوا بود که دشمن با بهانههای واقعا واهی جنگ را بر ما تحمیل کرد.
این استکبار جهانی بود که جنگ را اداره و اهداف خود را تعقیب میکرد. آنها در مقطعی با ضد انقلاب، در مقطعی با کودتاچیان و در مقطعی نیز با جنگ این اهدافش را پیگیری میکرد.
در این وانفسایی که هیچ یگان منظم و آموزش دیده و سازماندهی شدهای وجود نداشت که در مقابل آن بایستد، به جرات میگویم که نیروی زمینی در دفاع مقدس خوش درخشید.
دشمن شعار داده بود ظرف 48 ساعت مناطق مختلف کشورمان را تصرف و نظام جمهوری اسلامی ایران را در فرصت کوتاهی دگرگون خواهد کرد. این شعار دشمن در آغاز جنگ بود که ریشه در طراحیها و پیش بینیهای از قبل برنامهریزی شده داشت و با این شعار به ما حمله کرد.
اگر واقعا نیروی زمینی ارتش نبود، ما بایستی قطعا منتظر این میبودیم که دشمن گستره بیشتری از کشور ما را به تصرف خود در می آورد.
نیروی زمینی ارتش در این هشت سال چند عملیات را ساماندهی و انجام داد؟
نیروی زمینی در این شرایط بود که پای کار آمد. نیروی زمینی مسلما سه وظیفه ممتاز و به یاد ماندنی در دوران دفاع مقدس انجام داده است. اولین کار تاکتیکی و اصولی ــ با توجه به آمایش سرزمینی و یگانهای مختلفی که در اقصی نقاط کشور داشتیم ــ این بود که نزدیکترین یگانها به مرز را پای کار آورد که با دشمن درگیر شوند.
اولین وظیفه ارتش تثبیت متجاوز بود. یعنی متجاوز را در منطقه تجاوز به طور ثابتی نگه داشت و اجازه نداد گستره تجاوز به ایران گسترش پیدا کند.
کار زیبای دیگر ارتش ، سازماندهی یگانهای خود و یگانهای مردمی دیگری بود که آمادگی برای دفاع را داشتند اما آموزش، انسجام ، سازماندهی و تجهیزات لازم را نداشتند.
ارتش همین نیروهای پراکنده مردمی را سازماندهی و آموزش داد و تجهیزات در اختیارشان قرار داد و در کنار آن نیروهای خود را سر و سامان داد.
کار سومی آغاز بلافاصله عملیاتهای آفندی و تعرضی علیه دشمن بود. این کار که به طور گستردهای آغاز شده بود، اوج خود را در عملیات «ثامن الائمه» که در سال 60 انجام شد، نشان داد.
این عملیات اولین عملیاتی است که ارتش اسلام بر علیه دشمن انجام و فرمان مبارک حضرت امام اتصال امر شد. یعنی فرمان امام تحقق پیدا کرد.
حضرت امام فرمودند که حصر آبادان باید شکسته شود و این قید باید را که امام فرمودند ارتش دستور را به خود گرفت و دست به کار شد و عملیات ثامن الائمه را ساماندهی کرد و بخشهایی از خاک پاک میهن اسلامی را آزاد کرد و طعم تلخ شکست را به دشمن چشاند.
بعد از این، عملیاتهای دیگری آغاز شد. عملیاتهای کوچک و بزرگی را که ارتش انجام داد کمتر در دوران دفاع مقدس آمده است.
ارتش در مناطق مرزی به صورت سینه به سینه در مقابل دشمن ایستاده بود و عملیاتهای بسیار خوبی را طراحی و اجرا کرد به گونهای که دشمن نتوانست به اهدافش دست یابد.
در شهرهای مرزی ما دشمن نتوانست یک گام بردارد. در خرمشهر 43 روز مقاومت کردند. تا پایان جنگ دشمن تا خرمشهر بیشتر نتوانست پیش بیاید و آن را هم رزمندگان ما سریع پس گرفتند.
به طور کلی چند عملیات انجام شد؟
نیروی زمینی در طول هشت سال دفاع مقدس در تمامی عملیاتهایی که صورت گرفته حضوری فعال داشتند.
تعداد عملیاتها مشخص است؟
تعداد بسیار زیادی عملیات انجام شده اما تعدادی هستند که شناسنامهدار شده و معروف شدهاند.
بزرگترین و موثرترین عملیاتهای نیروی زمینی در دوران هشت سال جنگ کدامها هستند؟
ارتش عملیاتهای آفندی و تعرضی بر علیه دشمن را انجام داده که مطلع این عملیاتها، عملیات ثامن الائمه است که آبادان را از محاصره نجات داد و بخشهایی از جنوب کشور را آزاد کرد.
این عملیات یک مطلع نورانی برای عملیاتهای بعدی شد و از همه مهمتر فرمان مبارک امام را تحقق بخشید.
بعد از آن عملیات فتحالمبین شروع شد، بعد طریق القدس، بیتالمقدس و یک سلسله عملیاتهای دیگر صورت گرفت به طوری که امروز منجر به این شده که با افتخار میگوییم که یک وجب از سرزمینمان در دست دشمن نیست.
در مورد نشان دادن زوایای مختلف جنگ برنامههای مختلفی پخش و انجام شده است، آیا این برنامهها توانسته واقعیت جنگ و زوایای مختلف آن را نشان دهد؟
قطعا خیر. آن چیزی که تا اکنون در روزنامهها، تلویزیون و... مطرح شده نتوانسته تمامی زوایا را نشان دهد. جنگ زوایای پنهان زیادی دارد.
امروزه نگاه کنید در حمله آمریکا به عراق برخی از زوایا توسط خود آنها افشا میشود. اینکه آنها و سایر کشورها در پشت پرده تا چه اندازه عراق را تقویت کردند.
هر جریان سیاسی که در منطقه رخ میدهد، بخشی از زوایای پنهان پشت پرده جنگ را که علیه ما طراحی کردهاند، نشان میدهد. در حمله آمریکا به عراق که به بهانه بمبهای شیمیایی صورت گرفت، به این نتیجه رسیدند که تمامی بمبهای شیمیایی که در زمان جنگ علیه ایران استفاده شد از کشورهای غربی تهیه شده بود.
در حمله آمریکا به عراق اطلاعاتی افشا شد و یا به دست نیروهای ایرانی افتاد. آیا جزئیاتی از این کمکها را که به عراق در دوران جنگ علیه ایران شده است به دست آوردهاید؟
هر حادثه سیاسی که در منطقه رخ میدهد بخشی از این نکات سیاه در دوران دفاع مقدس و آن چیزی که در پشت پرده دشمنان طراحی کرده بودند را نشان میدهد. در خاطرات سیاسی دولتمردان ساقط شده عراق نیز میتوانید ملاحظه میکنید که چند میلیارد دلار از سوی چه کشورهایی به عراق کمک شده است تا بتواند جنگ را خوب مدیریت کند. تجهیزات نظامی متعددی را به صورت رایگان در اختیار صدام قرار دادهاند.
چه کشورهایی بیشترین نقش را داشتند؟
به لحاظ روابطی که اکنون با این کشورها وجود دارد شایسته نیست که نام آنها را ببرم. اگر ضرورتی ایجاد کند اسامی آنها توسط سایر مسئولین ارائه خواهد شد. مسلما کشورهای غربی و به طور قطع و یقین آمریکاییها نقش اساسی داشتند.
آمریکاییها در سال آخر جنگ عملا وارد جنگ با ایران شدند. هواپیمای مسافربری ما را در خلیج فارس سرنگون کردند و در عملیات شبه جزیره فاو نقش مستقیم داشتند.
در آن مقطع ما تواناییهایی داشتیم و امروز که سالها از جنگ می گذرد در قیاس با گذشته به چه توانمندیهایی دست یافتهایم؟
نیروی زمینی و کلا ارتش با ارتشی که بعد از انقلاب به دست ما رسید، به هیچ عنوان قابل مقایسه نیست. ارتش کنونی در یک کوره هشت ساله دفاع مقدس گداخته و آب دیده شده است.
این جنگ بزرگترین سرمایه بود. دوم اینکه ما چون در شرایط هشت سال جنگ تحریم بودیم ، بنابر امر مطاع حضرت امام و رهبر معظم انقلاب موظف به نهضت خودکفایی و تداوم آن شدیم.
ما به این خودکفایی در ارتش به عنوان امری واجب نگاه کردیم. همین ما را سوق داده به مسیری که به فضل خدا میتوانم ادعا کنم که امروز قدرتمندترین، تواناترین و بهترین و پا در رکابترین ارتش دنیا هستیم. این را با استدلال و دلیل میگویم.
استدلالها و دلایلتان را تا جایی که از خط قرمز عبور نکنیم می فرمایید؟
اولین مورد در بعد تجهیزات و تسلیحات است که یکی از مولفههای ادعای ارتش میباشد. یک ارتش باید به تجهیزات روز و پیشرفتهای مجهز باشد. به فضل و عنایت خداوند در این بعد چه در بعد پیشرفته بودن و چه به روز بودن غنی هستیم.
در مجموع تجهیزات و تسلیحاتی را که داریم، به لحاظ غنی بودن، به روز و پیشرفته بودن و خودکفا بودن میتوان به سه دسته تقسیم کرد.
ما فکر، طراحی و برنامه ریزی کردیم و اتاقهای فکر در اقصی نقاط ایران به راه انداختهایم که با توجه به تهدیداتی که پیش رو داریم با چه نوع تسلیحاتی میتوانیم پاسخ دهیم.
با نگاه به تهدیداتی که علیه ما وجود دارد، تجهیزات و تاکتیکها و تکنیکها را طراحی کردیم. بررسی کردیم که در به کار بردن تاکتیکها به چه تجهیزاتی نیاز داریم و آن تجهیزات را نیز برای آن طراحی کردیم. تمامی این کارها با فکر خلاق نیروی مسلمان و حزباللهی کشورمان انجام شده است.
تجهیزاتی که داریم منحصربه فرد و سری است که از نام بردن آن معذورم. اما اگر دشمن بخواهد امتحان کند میتواند مشاهده کند که ما جواب میدهیم یا خیر.
با توجه به تجهیزات و سلاحهای پیشرفته کشورهای غربی که عمدتا نیز هستهای و میکروبی و... در ابعاد بزرگ تا کوچک است، آیا تجهیزات ما توانایی مقابله با آنها را دارد؟
ما این توانایی را داریم بدون تکیه به سلاحهای کشتار جمعی و هستهای وارد مقابله با سلاحهای آنها شویم.
سلاحهایی را که ما ساخته و میسازیم از آن چارچوب سیاسی و برنامههای راهبردی نظام که هرگونه تهیه و توزیع و تولید سلاحهای کشتار جمعی ممنوع است، خارج نشده است.
هیچ وقت در عرصه سلاحهای کشتار جمعی و هستهای وارد نشدهایم زیرا با دکترین اسلامی ما منافات دارد. در جریان دفاع مقدس به رغم بمباران شیمیایی هرگز این سلاح را خریداری نکردیم که تلافی کنیم.
ما در دوران جنگ میتوانستیم سدی را در یکی از شهرهای عراق هدف قرار دهیم که منجر به ایجاد سیل و ویرانی شود ولی هرگز این کار را نکردیم. امام بزرگوار ما فرمود ما با مردم دشمنی نداریم زیرا اگر فلان سد را بشکنیم مردم بیگناه زیر آب میروند و منابع اقتصادی کشورشان از بین میرود. نقطه عطف و نورانی جمهوری اسلامی ایران رعایت موازین اسلامی است.
برگردیم به بحثمان استدلالهایتان در مورد توانایی تجهیزاتی ارتش که به سه دسته تقسیم کردید که قرار بود وارد بحث در مورد دسته دوم شوید.
بخش اول تجهیزات عرض کردم که بینظیر و منحصر به فرد است و در کشورهای دنیا نظیرش وجود ندارد و خودمان فکر کرده و با دستان خودمان ساخته و تولید کردیم.
دسته دوم تجهیزاتی است که نمونه آن در برخی کشورها وجود دارد. اما این تجهیزات و تسلیحات را تا آنجا که امکان داشته ارتقاء وضعیت داده، بهینه کرده و کلاس آنها را بالا بردهایم.
با کارهای مذکوری که بر روی آنها انجام دادهایم ماموریت آنها را تغییر دادهایم. برای هر سلاحی ماموریتی تعریف شده است و ما با تغییر در کلاس این تسلیحات و تجهیزات ماموریت آنها را تغییر دادهایم و بهرهبرداری دیگری از آن میکنیم که شاید فعلا در معرفت دشمن وجود ندارد. این موفقیت بسیار خوبی است.
دسته سوم تجهیزات پر مصرفی است که در تمامی ارتشهای دنیا وجود دارد. مثل تجهیزات انفرادی، سبک و نیمه فنی که محل سازمانی زیادی دارد. گرچه همه کشورها به اندازه کافی آن را دارند اما ما خودمان فکر و طراحی کرده و فناوری تولید را بومی کردهایم.
این مژده و پیام را به ملت ایران می دهیم که با بومی کردن این فناوری از خروج ارز بسیار زیاد کشور به خارج جلوگیری کردهایم.
به لحاظ اینکه بخشی از تجهیزات ما منحصر به فرد است تاکتیکهای بهکارگیری آنها نیز منحصر به فرد است که بازگو نکردن آن به نفع جمهوری اسلامی ایران است.
ما قبل از انقلاب ارتشی بودیم که هم از نظر تجهیزات و هم از نظر تاکتیک کاملا وابسته بودیم، اما امروز از این تاکتیکها عبور کردهایم و در وادی نوآوری قدم و ابداعات ارزندهای داشتهایم.
تهدیدهایی که علیه کشور ما انجام میشود تا چه اندازه با واقعیت منطبق است. آیا صرفا جنبه تبلیغاتی و اعمال فشار دارد یا خیر؟
صد در صد واقعی است. دشمن علیه ما بیکار نمینشیند و ننشسته است. بهترین راهبرد در مقابل این تهدیدات استراتژی بازدارندگی است. تمامی سطوح نظام ما چه در سطح راهبردی، چه در سطح عملیاتی و چه از نظر تاکتیکی تهدید می شود.
بازدارندگی فقط ساخت سلاح و تجهیزات نیست، بخشهای مختلفی دارد. بخشی از این بازدارندگی در سیاست اقتصادی ما نمود پیدا میکند. بخشی در سیاست خارجی ما و بخشی هم در بخش نظامی ما معنا پیدا میکند.
بازدارندگی راهبردی اساسی است. نظام ما در مقابل این تهدیدات قرار گرفته و این شیوه نظامی هم در راستای بازدارندگی که به عنوان ارتقاء توان نظامی محسوب میشود حرکتهای خوبی صورت گرفته است و همین باعث شده که دشمن تهدیداتش را تعدیل کند یا نتواند تهدیداتش را عملی کند.
هر اندازه قدرت بازدارندگی ما افزایش یابد دشمن در عملی کردن تهدیداتش بیشتر دچار تردید میشود.
با توجه به قدرت بازدارندگی کشورمان و نیز نقش و نفوذ کشورمان در منطقه و تاثیرگذاریاش برمسائل، این تحلیل و گمانهزنی بسیار مطرح است که عدم اجرایی شدن تهدیدات و حمله به ایران صرفا به دلیل عدم اطلاع آنها از دامنه واکنش کشورمان است. ارزیابی شما از این تحلیل چیست؟ و در صورت حمله دامنه واکنش ایران چه خواهد بود و چه تبعاتی را خواهد داشت؟
ابتدا باید وضعیت کشورمان را در جغرافیای منطقهای و جغرافیای جهانی ملاحظه کنیم. ایران در قلب جهان اسلامی واقع است و از لحاظ ژئوپلیتیکی در منطقهای واقع است که نقش کلیدی و منحصر به فردی را میان سه قاره اوراسیا، آفریقا و اروپا دارد.
همان قدرت جهانی که میخواهد علیه ما وارد عمل شود بخشی از منافع خود را در خلیج فارس تعریف کرده است. 65 درصد از انرژی دنیا از خلیج فارس تولید و توزیع میشود.
نفت و انرژی شریان حیاتی دنیای غرب است. ترس آنها از حمله نظامی به ایران نگرانیای است که نسبت به در خطر افتادن منابع حیاتیشان دارند.
شک نکنند که اگر حملهای علیه ایران صورت بگیرد این منافع و منابع حیاتیشان قطعا دگرگون میشود و مورد تعرض قرار میگیرد و جمهوری اسلامی در به خطر انداختن و حتی در انهدام بخشی از منافع آنها کوتاه نخواهد آمد.
از لحاظ سیاسی نیز جمهوری اسلامی نقش منحصربه فردی در منطقه دارد. آنها نمیتوانند جمهوری اسلامی ایران را در معادلات منطقهای نادیده بگیرند. ایران ضمن رعایت حس همجواری با کشورهای همسایه و مراعات قوانین بینالمللی، منافع آنها را در اقصی نقاط دنیا به خطر خواهد انداخت.
فاطمه تیمورزاده
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم