اولین دیدار روسای جمهور ایران و روسیه

رئیس‌جمهور کشورمان قبل از ترک تهران برای حضور در تاجیکستان، در جمع خبرنگاران بر اهمیت رایزنی‌ها تاکید کرد و گفت: حضور ایران در اجلاس شانگهای معنای خاص خود را دارد و در آستانه تحولات مهمی که امروز در عرصه بین‌الملل شاهد هستیم، حضور و رایزنی ایران نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.

درگیری‌های اخیر گرجستان که آغازگر تغییراتی در منطقه خاورمیانه بوده و پیامدهای متعددی مانند امضای توافق‌نامه نهایی برای استقرار سپر دفاعی موشکی آمریکا در اروپای شرقی، استقلال آبخازیا و اوستیای جنوبی از سوی مسکو و تیرگی روابط میان کشورهای غربی و روسیه را در پی داشته، بیش از همه توجه تحلیلگران را به رویکرد تازه مسکو نسبت به تهران معطوف کرده است.

قریب به اتفاق تحلیل‌ها حکایت از تغییر رویکرد استراتژیک روسیه نسبت به پرونده هسته‌ای و نزدیکی با تهران دارد و همین موضوع دیدار امروز 2 رئیس‌جمهور را در وضعیت ویژه‌ای قرار داده است، چنانکه پیش‌بینی‌ها نیز حکایت از
مطرح شدن پرونده هسته‌ای کشورمان، مساله نیروگاه بوشهر، بحران اخیر قفقاز و اقدامات کشورهای غربی علیه مسکو در این دیدار دارد.

مدودف که در انتخابات اخیر ریاست جمهوری روسیه جانشین ولادیمیر پوتین شد رویکرد‌های وی را در سیاست خارجی روسیه نسبت به ایران که تکیه بر دیپلماسی و همکاری با تهران دارد، در پیش گرفته است.

تعاملات روسیه با ایران در پرونده هسته‌ای‌

روس‌ها در قبال بحث پرونده هسته‌ای کشورمان و پیگیری مسائل مرتبط به آن در مجموعه شورای امنیت سازمان ملل متحد به هر 3 قطعنامه مصوب شورای امنیت بر علیه ایران (قطعنامه‌های 1737، 1747 و 1803) رای مثبت داده‌اند، اما در عین حال نقش یک سرعت‌گیر را نیز در قبال پیشبرد سیاست‌ها و خواسته‌های کشورهای غربی بویژه آمریکا در این قطعنامه‌ها و دامنه تحریم‌ها ایفا کرده‌اند و همواره تاکید بر حل مساله در پشت میز مذاکرات داشته‌اند.

امروز نیز با بحران به وجود آمده مسکو در حال ارسال پیامی مبنی بر احتمال تغییر رویکرد در قبال پرونده هسته‌ای ایران در صورت تداوم فشارها از سوی واشنگتن و سایر کشورهای غربی است بویژه آن که مقامات روسیه پیشتر تلویحا استفاده از حق وتو را در خصوص قطعنامه شورای امنیت علیه ایران مطرح کرده بودند.

از نظر تحلیلگران اوضاع گرجستان و سایه انداختن اوضاع منطقه قفقاز بر تحولات بین‌المللی، رسیدگی به پرونده هسته‌ای کشورمان را سخت‌تر خواهد کرد و اختلافات میان گروه 1+5 را عمق خواهد بخشید.

اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل قرار است ماه آینده بحث درباره تحریم‌های جدید علیه کشورمان را برای ممانعت از تداوم برنامه‌های صلح‌آمیز هسته‌ای‌اش آغاز کنند و میزان تحت‌الشعاع قرار گرفتن این نشست بستگی به وسعت اقدامات روسیه در منطقه و واکنش کشورهای غربی خواهد داشت، زیرا با توجه به تهدیدات اخیر مسکو در قبال فشارهای وارده کشورهای غربی، ‌احتمال استفاده از حق وتو نیز وجود دارد.سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه معتقد است که هیچ‌کس نباید حق ایران را در استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای زیر سوال ببرد و زمانی که اعتماد به صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران احیا شود، برخورد نسبت به این برنامه همان‌گونه خواهد بود که با سایر اعضای غیرهسته‌ای عضو ان‌.پی.‌تی وجود دارد.

عملکرد روسیه در نیروگاه بوشهر

در بحبوحه کشمکش مسکو و واشنگتن اخبار حکایت از آغاز به کار مقدماتی نیروگاه بوشهر تا پایان سال‌جاری دارد و بر همین اساس قرار است سرگئی کرینکو، رئیس آژانس فدرال انرژی اتمی روسیه اواسط شهریور در راس هیاتی به تهران بیاید.

در ژانویه سال 1995 در تهران، شرکت‌ اتم استروی اکسپورت روسی قرارداد تکمیل کار احداث این نیروگاه را با مقامات کشورمان به امضا رساند و بر اساس توافقات به‌عمل آمده نیروگاه اتمی بوشهر باید در تاریخ هشتم جولای سال 1999 تکمیل می‌شد، اما تاریخ بهره‌برداری از آن تا به حال بارها به تعویق افتاده است.

براساس توافقات به‌عمل آمده در سپتامبر سال2006 میان تهران و مسکو، روسیه وعده داد که تحویل سوخت نیروگاهی را از ماه مارس 2007 آغاز کند و این نیروگاه در ماه سپتامبر راه‌اندازی شود، اما این تعهد نیز عملی نشد.تحلیلگران بر این اعتقادند که عزم به وجود آمده از سوی روس‌ها برای عمل به تعهداتش در شرایط کنونی در قبال نیروگاه بوشهر بیشتر حاصل از تقابل با آمریکا و در معرض فشارهای سیاسی قرار دادن آن است.

مسکو اکنون در کشاکش با آمریکا برای جلوگیری از ادامه هجمه‌ها از تمامی ابزارهای موجود برای اعمال فشار و در تنگنا قرار دادن آمریکا بهره می‌جوید، زیرا اکنون روس‌ها تبدیل به چالشی بزرگ برای دولتمردان آمریکایی شده‌اند.

بحران در قفقاز

آغاز اختلافات میان مسکو و روسیه ریشه در تاریخ گذشته هر 2 کشور دارد، اما آنچه در این سال‌ها به این اختلافات عمق بخشیده و بعضا زخمی عمیق را میان دو دولت ایجاد کرده است، اقدامات اخیر آمریکا برای کنترل روسیه و پاسخ مسکو به این اقدامات با دست زدن به تحرکاتی خلاف منافع آمریکاست.در حال حاضر هر 2 کشور کاملا نسبت به عملکرد یکدیگر بدبین بوده و در نتیجه تمامی تحرکات یکدیگر را زیر ذره‌بین گذاشته‌اند.

ساآکاشویلی، رئیس‌جمهور گرجستان با چراغ سبز آمریکا و امید به پشتیبانی آن به پایتخت اوستیای جنوبی که به نوعی حیاط خلوت روسیه محسوب می‌شود، حمله کرد که واکنش شدید روسیه و اقدامی متقابل را در پی داشت و اکنون پیامدهای آن به رسمیت شناخته شدن استقلال اوستیا و آبخازیا از سوی مسکو است که واکنش‌های شدید غرب ‌را برانگیخته به طوری که لندن خواستار ایجاد ائتلافی بین‌المللی علیه روس‌ها شده و آمریکا نیز نوید تجدید نظر در همکاری‌های خود با روسیه را داده است.روابط روسیه و آمریکا به‌رغم حفظ ظاهر و تداوم همپیمانی، شکلی غیرعادی و پیچیده به خود گرفته است؛ به طوری که اصلا نمی‌توان بر باثبات بودن آن اطمینان داشت. تشدید و عمق یافتن بحران در گام‌های بعدی مسکو و کشورهای غربی بویژه آمریکا مشخص‌تر خواهد شد.

استقرار سپر دفاع موشکی آمریکا در اروپای شرقی‌

تحرکات آمریکا در استقرار سپر دفاع موشکی در اروپای شرقی که با هدف کنترل روسیه انجام می‌شد، واکنش شدید روس‌ها را به دنبال داشت و بحران قفقاز بهانه لازم را برای واشنگتن برای نهایی کردن این برنامه ایجاد کرد.

با این اقدام روس‌ها هشدار داده‌اند که سکوت نخواهند کرد و حتما با اقدامات نظامی پاسخ آن را خواهند داد و با توجه به افزایش قدرت نظامی روسیه آنها این پیام را ارسال می‌کنند که برای هر نوع اقدام و تقابلی آماده‌اند.

جواد جهانگیرزاده در گفتگو با «جام‌جم» در خصوص مذاکرات احمدی‌نژاد و مدودف گفت: مطمئنا بخشی از صحبت‌ها در این دیدار در مورد پرونده هسته‌ای ایران، بخشی در مورد روابط دوطرفه و بخشی هم در مورد مسائل اخیر بین‌المللی و منطقه‌ای از جمله گرجستان است، اما مهمتر از مسائلی که در این دیدار مطرح می‌شوند نوع این دیدار است و دلیل اهمیت آن هم این است که این دیدار با وجود مخالفت آمریکا انجام می‌شود.این عضو کمیسیون امنیت ملی با اشاره به حوادث اخیر در اوستیای جنوبی گفت: روسیه در این حوادث برخلاف میل آمریکا وارد جنگ با گرجستان شد و نشان داد که حاضر نیست همیشه در مسیر خواسته‌های آمریکا حرکت کند و همه چیز خود را با این کشور گره بزند.

وی گفت: روس‌ها مایلند ایران را به عنوان برگ برنده‌ای در کنار خود داشته باشند و به نظر می‌رسد روس‌ها بر این باورند که گسترش  روابط سیاسی با ایران می‌تواند به مواضع اخیر آنها در شمال ایران کمک کند.

حشمت‌الله فلاحت‌پیشه، دیگر عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز در گفتگو با «جام‌جم» با بیان این که احتمالا محور مذاکرات در مورد عضویت ایران در اجلاس شانگهای است، گفت: مطالب حاشیه‌ای که در این دیدار مطرح می‌شود احتمالا کم اهمیت‌تر از متن نخواهد بود.

وی با اشاره به وضعیت اخیر در منطقه اوستیای جنوبی گفت: شرایط به گونه‌ای است که ایران می‌تواند توقعاتی را از روس‌ها داشته باشد.

وی افزود: الان غرب در آغاز جنگ سرد در مقابل روسیه است و مسکو در این شرایط نیازمند حمایت‌های راهبردی ایران است.فلاحت‌پیشه در ادامه گفت: ایران می‌تواند در مقابل همکاری با روسیه از آنها بخواهد در برخی مسائل مرتبط با کشورمان نقش راهبردی‌تری ایفا کنند و در بازگرداندن پرونده ایران به آژانس تلاش کنند و در تکمیل پروژه‌های خود در ایران سرعت بیشتری به خرج دهند.