کلیه‌ هایی به شکل نعل اسب‌

دکتر محسن طاهری، جراح و متخصص کلیه دراین‌باره به جام‌جم می‌گوید: کلیه نعل اسبی یک بیماری مادرزادی است، به این معنی که وقتی نوزاد به دنیا می‌آید دو کلیه در قسمت تحتانی به یکدیگر چسبندگی دارند.

هر فردی در حالت کلی دو کلیه دارد که این دو کلیه در دو طرف ستون فقرات به صورت عمودی قرار دارد که محور عمودی دو کلیه در قسمت بالاتر از کلیه‌ها همدیگر را قطع می‌کنند. به صورت طبیعی دو کلیه به صورت مایل در بدن در دو طرف ستون فقرات قرار گرفته‌اند.

وی ادامه می‌دهد: کلیه‌ها در دوران جنینی در داخل لگن هستند و در طول 9 ماه دوران جنینی کلیه‌ها به سمت بالا حرکت می‌کنند. همان‌ طور که به سمت بالا می‌آیند، چرخش هم پیدا می‌کنند و شکل طبیعی خودشان را می‌یابند، اما در کلیه نعل اسبی طی دوران تکاملی کلیه‌ها به هم چسبندگی پیدا می‌کنند. به گفته وی برای این می‌گویند نعل اسبی چون زمانی که به هم چسبندگی پیدا می‌کنند از پایین شکل U انگلیسی می‌شود.این بیماری در مردان شایع‌تر است.

این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران اظهار می‌دارد: زمانی که کودکی متولد می‌شود نشانه‌ای منوط به این که کلیه نعل اسبی دارد، دیده نمی‌شود. مطلع شدن از این موضوع هم اهمیتی ندارد.

مشکل در صورتی در دوران نوزادی تشخیص داده می‌شود که با ناهنجاری دیگری همراه باشد، مثل ناهنجاری قلبی، اما در حالت کلی کلیه نعل اسبی به خودی خود مشکلی ایجاد نمی‌کند. مثلا شخصی 40 سال دارد، به خاطر درد شکم به دکتر مراجعه می‌کند، بعد از سونوگرافی متوجه می‌شود که کلیه‌اش حالت عادی ندارد و نعل اسبی است و در صورتی که مشکل کلیوی‌اش حاد نباشد برایش مشکلی به وجود نمی‌آید.

احتمال بیشتر سنگ‌سازی‌

وی می‌افزاید: احتمال ایجاد سنگ کلیه در کلیه نعل اسبی نسبت به کلیه‌های طبیعی بیشتر است. در واقع به خاطر شرایط آناتومی که این کلیه‌ها دارد، شاید سنگ کلیه را سخت‌تر از دیگر افراد دفع کنند. معمولا این بیماری بین 4 تا 6 هفته حاملگی رخ می‌دهد. یعنی در همان ماه اول بارداری کلیه چرخش پیدا نمی‌کند.

در این مرحله کلیه‌ها باید بچرخند و به سمت بالا بروند.  به دلیل این که اینها به هم می‌چسبند و چرخش پیدا نمی‌کنند زمانی که می‌خواهند به سمت بالا بروند به شریان مزانتریک تحتانی، گیر می‌کنند که از خط وسط از آئورت جدا می‌شود بنابراین کلیه‌های نعل اسبی پایین‌تر از حد طبیعی قرار گرفته‌اند. چون قسمت پایین آنها به هم چسبیده است.

دکتر طاهری می‌گوید: نکته‌ای که وجود دارد این است که اینها از پایین به هم چسبیده هستند و آن قسمتی که به هم چسبیده ممکن است بافت خود کلیه یا بافت فیبروز باشد، بافتی که از کلیه نیست بلکه یک بافت هم‌بندی است که 2 کلیه را به هم چسبانده است.

دکتر طاهری تاکید می‌کند به دلیل طرز قرار گرفتن حالب و لگنچه زمینه، برای سنگ‌سازی در کلیه‌های نعل اسبی فراهم‌تر است و رگ‌هایی که به کلیه می‌آید رگ‌های متعددی است، به خاطر همین ناهنجاری مادرزادی این افراد اگر برایشان عمل جراحی پیش آید عمل جراحی‌شان سخت‌تر است و احتمال تشکیل سنگ بیشتر است. اگر یک نفر با کلیه نعل اسبی به پزشک مراجعه کرد باید از نظر عفونت ادراری و سنگ‌سازی بیشتر از افراد دیگر کنترل ‌شود.
در مواردی اگر سنگ بزرگ باشد، ممکن است سنگ‌شکنی جواب ندهد. گاهی آنچه در کلیه نعل اسبی مشهود است این است که رگ‌های متعددی به این کلیه می‌آید گاهی این رگها ممکن است از جلو کلیه رد شوند و روی حالب یعنی همان لوله‌ای که از لگنچه کلیه را به مثانه وصل می‌کند فشار بیاورند و باعث تنگی آن شود، در این حالت خطر احتمال تخریب کلیه بیشتر است و می‌شود با عمل جراحی آن تنگی را اصلاح کرد.

وی در خصوص نوع ورزش کردن افرادی که کلیه‌های نعل اسبی دارند، می‌گوید: به دلیل این که کلیه نعل اسبی کمی پایین‌تر از کلیه‌های طبیعی است و کلیه‌های طبیعی در پهلو قرار دارند، ممکن است کلیه در قسمت جلو شکم باشد به همین دلیل بهتر است از ورزش‌هایی که ضربات محکم به شکم وارد می‌کنند مثل تکواندو بپرهیزند.

نکته‌ای که وجود دارد این است که کلیه‌های نعل اسبی به دلیل بالا نرفتن کمتر محافظت می‌شوند. از نظر تشخیصی معمولا با سونوگرافی، روی عدم چرخشی که کلیه‌ها دارند و شکل قرار گرفتن کلیه تشخیص داده می‌شود اما بهترین روش تشخیص بیماری سیتی‌اسکن شکم و لگن است.

دکتر طاهری درخصوص اهدای اعضاء در خصوص این افراد گفت: این افراد نمی‌توانند کلیه اهدا کنند، فقط در صورتی می‌توانند که مرگ مغزی شده باشند که در این صورت 2 کلیه را به یک فرد پیوند می‌زنند یا این که می‌توان 2 کلیه را از هم جدا کرد و بعد پیوند زد. اگر فردی کلیه نعل اسبی داشت، باید مایعات بیشتر بخورد و سالی یک تا 3 بار نیز وضعیت کلیه‌های خود را چکاپ کند.