درخت‌،‌عامل توازن اکسیژن زمین‌

فضای سبز شهرها ریه‌های تنفسی شهرنشینان به شمار می‌آیند، به همین دلیل فقدان آن به معنای نبود سلامت و تندرستی در شهرها محسوب می‌شود. در شهرها گذران اوقات فراغت برای کسب تعادل روحی واجب است که فقدان آن حتی روی توانایی‌های کاری افراد نیز موثر است. اوقات فراغت و گذران آن یعنی استراحت، رفع خستگی، رشد و شکوفایی شخصیت و تفریح که اگر از برنامه زندگی حذف شود، کسالت، فرسودگی و کوتاهی عمر را برای شهرنشینان به بار می‌آورد. بوستان‌های شهری و فضای سبز حومه از جمله منابع گذران اوقات فراغت برای بسیاری از شهرنشینان است.

 فضای سبز جدا از ارزش‌های تفرجگاهی، اثرات زیست محیطی مهمی نیز دارد و از طریق کاشت درختان بسادگی می‌توان یکنواختی خسته‌کننده برخی چشم‌اندازها را اصلاح یا چشم‌اندازهای نازیبا را از معرض دید خارج کرد.

کاهش آلودگی‌های گازی  هوا برای کاهش سرعت باد و در نتیجه جلوگیری از انتشار آلودگی می‌توان ترکیبی از اشکال مختلف گیاهان استفاده کرد.درختان از طرق مختلف به پالایش هوا کمک می‌کنند و حتی از طریق رقیق کردن، یعنی مخلوط کردن هوای تازه و پاک با هوای آلوده، میزان آلودگی را قابل تحمل می‌کند. گیاهان از طریق تبخیر به تلطیف و پالایش هوا از برخی آلاینده‌ها کمک می‌کنند. همچنین گیاهان با ایجاد رایحه می‌توانند مستقیما بخارات بد بوی هوا را خنثی کنند.

کاهش آلودگی صدا

افزایش صداهای ناهنجار و شدید موضوع مهم مناطق شهری است و امروزه نیز به سطحی رسیده که زندگی عادی مردم را مختل کرده است. صدا 2 تاثیر فیزیکی و روانی بر افراد دارد. تاثیر فیزیکی آن مربوط به انتشار و انتقال صدا و تاثیر روانی آن در رابطه با انسان است. شدت صدا، نسبت به مسافت کاهش پیدا می‌کند و درختان در ایجاد بعد مسافت می‌توانند موثر باشند.

درختان به عنوان عامل تقلیل صدا در شهرها نقش بسیار با اهمیتی دارند که به صورت مختلف از شدت صوت می‌کاهند.

بررسی‌ها نشان داده است ارتعاش امواج صوتی به وسیله برگ‌ها و شاخه‌های درختان جذب می‌شود و حتی درختان در پخش و درهم شکستن صداها نیز موثرند. گیاهان همچنین باعث انکسار و انحراف صدا می‌شوند که این خاصیت به علت قابلیت انعطاف و نرمش و صاف بودن شاخ و برگ آنهاست. با کاشت کمربندهای سبز بین منابع صدا و مناطق مسکونی می‌توان از انتشار صداهای آلوده جلوگیری کرد.

تشعشعات خورشید و درختان

تاج درختان از جمله سطوحی است که دارای کم‌ترین مقدار اشعه انعکاسی بود و بعد از محیط‌های آبی بیشترین مقدار اشعه تابشی را جذب می‌کند. تشعشعات خورشیدی چه به طور تابش مستقیم یا اشعه منعکس شده، به وسیله ایجاد حائل (درختان) ‌یا تقلیل میزان انعکاس قابل کنترل هستند. درختان به عنوان عوامل حائل به طور موثر می‌توانند در ایجاد فضای مطلوب زیستی به کار گرفته شوند و کنترل اشعه خورشیدی یکی از مهم‌ترین ویژگی‌ها و کارکردهای درختان محسوب می‌شود.

تقلیل درجه حرارت

گیاهان می‌توانند درجه حرارت هوا را از طریق پخش نور خورشید و جذب اشعه تابشی و همچنین فرآیند تعریق و تبخیر، کاهش دهند. درون سطوح داخلی یک توده جنگلی 2 تا 3 درجه از بیرون خنک‌تر است. در شب درختان مقدار زیادی از حرارت را باز پس داده و به فضا منتقل می‌کنند و باعث گرم شدن هوا می‌شوند. به این ترتیب کمربند سبز بدون تردید در شهرها، در مناطق بادخیز و در مناطق صنعتی از نظر پالایش ذرات معلق در هوا بسیار موثرند و نسبت به سایر روش‌های تصفیه فنی ذرات معلق در هوا که توسط کارخانجات یا به طور طبیعی در اثر گرد و غبار هوا و باد به وجود می‌آیند، کاملا برتری دارند.

تاثیر پدیده گلخانه‌ای‌

دی‌اکسید کربن که در اثر احتراق سوخت‌های فسیلی هر ساله به مقدار زیادی به اتمسفر رها می‌شود، عامل عمده ایجاد لایه‌ای به نام دام حرارتی زمین محسوب می‌شود. این لایه همانند سپری عمل می‌کند که تشعشعات حرارت‌زای خورشید را از خود عبور می‌دهد، ولی از برگشت آن به فضا جلوگیری می‌کند و در نتیجه گرمای متوسط زمین را بالا می‌برد. این پدیده را اثر گلخانه‌ای گویند که می‌تواند اثر ناگواری در آینده زمین داشته باشد. درختان با جذب دی‌اکسید کربن در تعدیل این اثر نقش مهمی دارند.

محصور کردن ساختمان‌ها به وسیله درختان، مشابه ایجاد فضای عایقی است که در دیواره ساختمان‌ها اغلب ایجاد می‌کنند. به این ترتیب این فضا از تغییرات درجه حرارت داخل ساختمان‌ها جلوگیری می‌کند و به عبارت دیگر مانع از تبادل گرمایی می‌شود. به همین دلیل دیوارها و حفاظت‌های درختی می‌توانند در تابستان از نفوذ حرارت و در زمستان از نفوذ سرما به داخل ساختمان‌ها تا حدودی جلوگیری کنند. از این‌رو درختان با تولید اکسیژن، نقش موثری در بهبود شرایط زیست محیطی ایفا می‌کنند  و  توازن اکسیژنی زمین که شرایط زیست را برای انسان مهیا کرده است، از طریق تولید اکسیژن گیاهان و بویژه درختان فراهم شده است.

کاهش پوشش سبز زمین و جنگل‌ها نه‌تنها توازن اکسیژنی زمین را برهم می‌زند، بلکه موجب انباشته شدن دی‌اکسیدکربن شده و خطر تغییرات وسیع آب و هوایی را تشدید می‌کند.

کاهش گرد و غبار هوا

درختان از عوامل مهم کاهش آلودگی هوا بویژه گرد و غبار به شمار می‌آیند. گرد و غبار روی میدان دید انسان تاثیر می‌گذارد و آن را تقلیل می‌دهد. تاثیر این جنبه از گرد و غبار در ایجاد تصادفات غیرقابل تردید است. گیاهان در بهبود آب و هوای یک شهر و پالایش گرد و غبار نقش بسیار موثری دارند، به طوری که توده گرد و غباری که به وسیله باد حمل می‌شود، در اثر برخورد با درختان به دلیل تقلیل سرعت باد و کاهش نیروی حمل و جابجایی ذرات توسط درختان رسوب داده می‌شود. تاثیر فضای سبز در تقابل گرد و غبار در حدی است که می‌توان آن را ریه‌های تنفسی شهرها نامید.

حمیده سادات هاشمی‌