هزاران تن از ساکنان خارطوم، پایتخت سودان روز یکشنبه به خیابانهای این شهر ریختند تا به حکم دادگاه جنایی بینالمللی (ICC) که یک روز بعد صادر شد و عمرالبشیر، رئیسجمهور این کشور را به اولین رئیس دولتی تبدیل کزد که در دوره زمامداریاش تحت تعقیب قرار میگیرد، اعتراض کنند.
مردم در حالی که پلاکاردهایی در حمایت از دولت بشیر و مخالفت با سیاستهای غرب در دست داشتند در مقابل ساختمان ریاستجمهوری که میزبان اعضای کابینه برای نشستی اضطراری بود، تجمع کردند.
کد خبر: ۱۸۹۱۲۴
یک روز بعد دادستانهای ICC به ساختمان مرکزی این نهاد در لاهه رفتند و ادله و مدارک خود را در مورد ادعای دست داشتن بشیر در خشونتهای دارفور ارائه کردند. سودان جزو کشورهای امضاکننده معاهده تشکیل ICC نیست و این نهاد را به رسمیت نمیشناسد. از دیگر سو رهبران سودان هشدار دادهاند با تحت تعقیب قرار گرفتن بشیر توسط ICC روند مذاکرات صلح در سودان را با چالش مواجه میکند.
حزب حاکم کنگره ملی سودان به حکم ICC اعتراض کرده و آن را باجخواهی بیثمری خوانده است که در صورت صدور حکم بازداشت بشیر به خونریزیهای بیشتر در دارفور منجر خواهد شد. محجوب فدول بدری، سخنگوی دولت سودان روز دوشنبه در واکنش به برگزاری نشست ICC برای صدور حکم مجرمیت بشیر اعلام کرد این اقدام مغایر با حق حاکمیت سودانیها است. بدری گفت: اگر نهادی بینالمللی یا نهادی که دستاندرکار امور بشردوستانه است رئیس دولت را که نهاد استقلال کشور است مورد هجمه قرار دهد با آن مقابله میکنیم. وی افزود: این به منزله نقض حاکمیت ملی سودان است و امری نیست که بتوانیم در مقابل آن کوتاه بیاییم.
حاضران در تظاهرات روز یکشنبه با حرکت به سوی مقر سازمان ملل در خارطوم در حمایت از بشیر و علیه ایالاتمتحده شعارهایی را سر دادند. این تظاهرات که توسط دستگاههای دولتی ترتیب داده شده بود در حالی برگزار شد که حاکمان سودان معمولا هیچ تجمع اعتراضآمیزی را برنمیتابند و برخوردی توام با خشونت با مخالفان دارند.
در بیانیه پایانی تظاهرات که تحویل نمایندگی سازمان ملل شدICC به پیروی از مطالبات اتحادیهاروپایی، ایالاتمتحده و اسرائیل متهم شده است. به اعتقاد دولت سودان تحرکات اخیر ICC علیه بشیر تا حدودی برگرفته از سیاستهای سازمان ملل است که از دیرباز در حال تلاش برای اعاده آرامش به منطقه بحرانزده دارفور در جنوب سودان بوده است.
عبدالبسیط سبدرات، وزیر دادگستری سودان ادعا دارد ICC با صدور حکم بازداشت برای بشیر با آتش، بازی میکند. او اعتقاد دارد حکم ICC علیه بشیر تنها اقدامی علیه او نیست بلکه ثبات و امنیت سودان را به مخاطره میافکند.
دیپلماتهای چین و روسیه در سازمان ملل متحد اعلام کردهاند در مقابل هر گونه تلاش برای بازداشت البشیر خواهند ایستاد و با اتکا به حق وتوی خود در شورای امنیت سازمان ملل متحد مانع از صدور قطعنامه در حمایت از تلاشهای ICC برای بازداشت احتمالی بشیر خواهند شد.
بحران جدید دارفور از حدود 10 روز قبل و پس از آن لویس مورنو اوکامپو، از دادستانهای ICC اعلام کرد این دادگاه به شواهد و ادلهای دست یافته که میتواند سنگ بنای اعلام جرم علیه بشیر و صدور حکم بازداشت او باشد، خبر داد.
اندکی پس از اظهارات اوکامپو بود که واشنگتنپست به نقل از دیپلماتهای سازمان ملل اعلام کرد در چارچوب پرونده سودان در ICC ممکن است بشیر به نقض حقوق بشر، مشارکت در نسلکشی و جنایت علیه بشریت متهم شود.
اگرچه ایالاتمتحده و سازمان ملل متحد پیش از این نیز به دفعات دولت بشیر را به حمایت از شورشیان عرب جانجاوید در جنوب سودان که عامل اصلی بروز خشونتهای خونبار این منطقه هستند، متهم کرده بودند اما این اولین بار است که نهادی بینالمللی به طور رسمی و آشکارا تمامی دستگاه حاکمه سودان را به دست داشتن در ناآرامیهای دارفور متهم میکند.
ICC در سال 2002 میلادی به عنوان نهادی فراملیتی برای رسیدگی به پروندههای جنایی بینالمللی ایجاد شد. این دادگاه علاوه بر دارفور تحقیقاتی در مورد اوگاندا، جمهوری آفریقای مرکزی و جمهوری دموکراتیک کنگو انجام داده است. این نهاد فاقد قدرت اجرایی است و در حال حاضر تنها 4 مظنون را در بازداشت دارد.
پرونده ناآرامیهای سودان یکی از دشوارترین پروندههایی بوده که تاکنون در این دادگاه مورد بررسی قرار گرفته است. این نهاد سال گذشته برای احمد هارون، از وزرای کابینه سودان و علی خشیب، از رهبران شورشیان دارفور حکم بازداشت صادر کرده بود، اما دولت خارطوم با رد اتهامات وارده به این 2 نفر از استرداد آنها اجتناب ورزید.