آشنایی با زلزله

توجه به گسل‌های‌ منطقه‌ای‌

در نواحی فعال لرزه خیز معمولا بسیاری از ساختمان‌ها و تاسیسات حیاتی در مجاورت یا روی گسل‌ها ساخته شده‌اند. این مساله باعث می‌شود در اثر حرکت گسل در حین وقوع زلزله خسارات مضاعفی به این ابنیه وارد شود. لازم است در حین بررسی‌های ساختگاهی برای ساخت و ساز توجه خاصی به وجود گسل‌ها داشت.
کد خبر: ۱۸۸۷۲۵
به این منظور علاوه بر محل قرارگیری گسل و موقعیت آن نسبت به سازه لازم است نوع گسل و نحوه حرکت آن، تاریخچه حرکت‌های گسل در گذشته با استفاده از شواهد زمین‌شناسی و اهمیت جابه‌جایی گسل در کاربری طرح دقیقا بررسی شود. بررسی نوع گسل امکان حرکت آن در جهات افقی یا قائم یا هر دو را مشخص می‌کند.

جابه‌جایی آن میزان حرکت گسل را در جهات مختلف نشان می‌دهد. همچنین اهمیت میزان جابه‌جایی در کاربری طرح بسیار مهم است.

به عنوان مثال، خطوط راه‌آهن حساسیت زیادی در برابر جابه‌جایی دارند و در اثر جابه‌جایی ناشی از گسل امکان قطع شدن یا مختل شدن سیستم ریل‌ها وجود دارد که می‌تواند سبب ایجاد صدمات جبران‌ناپذیر شود.

در مقابل در تونل‌های انتقال آب حتی اگر گسلش با جابه‌جایی زیادی همراه باشد، خطرات جانی به وجود نخواهد آمد و سیستم انتقال آب نیز با مقداری تغییر در بازدهی می‌تواند به عملکرد خود ادامه دهد.

معمولا میزان جابه‌جایی گسل‌ها بیشتر مواقع هنگام زلزله در حد چند ده سانتی متر است، ولی در رویدادهای بزرگ لرزه‌ای این جابه‌جایی می‌تواند به چند متر نیز برسد.

به عنوان مثال در زلزله 1906 سانفرانسیسکو جابه‌جایی ناشی از حرکت گسل سان آندریاس از 5/2 متر تا 5/4 متر متغیر بود که در بعضی نقاط به 5/6 متر هم می‌رسید. در زلزله 1971 سان فرناندو نیز حداکثر جابه‌جایی گسل به صورت چپ گرد 9/1 متر و به صورت شیب لغز معکوس 5/1 متر بوده است. 

همچنین در زلزله کوبه ژاپن (1995) با بزرگی 2/7 (ریشتر)‌ گسل نوجیما در جهت قائم 3/1 متر و در جهت افقی 8/1 متر جابه‌جا شده است. در زلزله‌های ایران نیز جابه‌جایی‌های قابل توجهی در گسل‌ها در برخی زلزله‌های بزرگ دیده شده است.

البته باید توجه داشت میزان جابه‌جایی در امتداد یک گسل یکسان نیست و تغییرات زیادی در میزان جابه‌جایی امتداد گسل‌ها دیده شده است. این رفتار می تواند به دلایل مختلفی از جمله خصوصیات منشا، خصوصیات مهندسی مسیر، جهت گسل و یا دیگر اثرات ثانویه ایجاد شود.

آنچه امروزه برای تحلیل جابه‌جایی گسل‌ها در اثر وقوع زلزله‌های مختلف محاسبه می‌شود، بیشتر بر مبنای مقادیر حداکثر جابه‌جایی است که شاید تنها در کمتر از 5 درصد کل طول گسل اتفاق افتد لذا برای جلوگیری از اتلاف سرمایه لازم است احتمال ایجاد جابه‌جایی‌های مختلف تحت رویدادهای مختلف لرزه‌ای نیز ارزیابی شود.

دکتر کامبد امینی حسینی‌

newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها