پاموک برخلاف هدایت و چوبک سنت ایرانی را ستایش می‌کند

در ابتدای مراسم اهدای دومین دوره‌ جایزه‌ مهتاب میرزایی، علی میرزایی  مدیرمسوول و سردبیر فصلنامه‌ نگاه نو، از برخی کم‌لطفی‌‌های مسوولان از جمله شهرداری در زمینه‌ اختصاص مکانی برای برگزاری این مراسم  اظهار تاسف کرد.

در ادامه، علی‌محمد حق‌شناس، استاد دانشگاه و زبان‌شناس به ارائه‌ سخنرانی خود با عنوان چرا ما جایزه‌ نوبل را نمی‌بریم؟ پرداخت و گفت: نکته مورد توجه در آثار بزرگ ادبی که موفق به کسب جایزه نوبل شده‌اند، درک عمیق از وضعیت تراژیک انسان است که جماعتی از نویسندگان را به منتهای همدردی، شفقت و بخشش نسبت به انسان‌ها سوق می‌دهد. این نویسندگان هرچه بی‌طرفانه‌تر واقع‌بین‌اند و از آن رهگذر نشان می‌دهند که ریشه‌ همه بدی‌ها بیش از هرجا در تلاش مذبوحانه‌ آدمی برای گریز از همان وضعیت تراژیک و واقعگرایانه است.

او در ادامه افزود: این ویژگی را مثلا در آثاری از پاموک یا نجیب محفوظ براحتی می‌توان دید و متاسفانه در آثار نویسندگان ما نشانه‌‌هایی است که ما را در جهت عکس ویژگی‌‌های یادشده پیش می‌راند و به جای واقع‌بینی بی‌طرفانه می‌کوشد واقعیت را به این سو یا آن ‌سوی این جهان‌بینی یا آن جهان‌بینی جهت ببخشد و درصدد تحقیر و تردید آن چیزی برمی‌آیند که با آن گرایش جور درنمی‌آید.

حق‌شناس در این زمینه گفت: پیشنهاد من این است که در این باره، بوف کور صادق هدایت یا سنگ صبور صادق چوبک را با برخی آثار پاموک‌ مقایسه کنید. هر دو طرف با فرهنگ اینجا درگیرند؛ ولی آنچه پاموک درباره‌ سنت عظیم ایرانی دارد، ستایش است؛ ستایش قهرمان‌‌هایی که بسیار مغرورند، خصوصا قهرمانان دوره‌ صفویه و آنچه به فرهنگ آن مربوط می‌شود؛ اما در بوف کور و سنگ صبور آنچه نشانه‌ همدلی و دلسوزی به فرهنگ ما باشد، کمتر دیده ‌می‌شود. من در پاسخ به این سوال که چاره چیست، جوابی ندارم؛ فقط خاطر‌ه‌ای به ذهنم می‌رسد که در دوران دانشجویی، گزارشی از وضعیت جهان سوم و این‌که چگونه می‌تواند به جهان اول و دوم برسد، به دستم رسید. نتیجه‌ آن این بود که جهان سوم سال‌ها کوشید به جهان اول و دوم بقبولاند که در عقل و شعور چیزی کم ندارد؛ اما جهان اول و دوم آن را جدی نگرفتند و جهان سوم هم نهایتا راه خود را در پیش گرفت و حاصل آن، نویسندگانی شد که قصه‌پرداز فرهنگ خود بودند و در این زمان، جهان اول و دوم متوجه جهان سوم شدند و سیل جوایز به سوی نویسندگان جهان سوم روانه شد.

گفتنی است جایزه‌ مهتاب میرزایی، تیرماه هر سال به پدید‌آورنده یا پدید‌آورندگانی تقدیم می‌شود که اثری از آنها در فصلنامه‌ نگاه نو به چاپ‌ رسیده و خوانندگان، آن اثر را با رای خود به عنوان اثر برتر انتخاب کرده‌اند.