نگاهی به معضل موتورسواران حادثهساز
جولان حوادث دوچرخ در سطح معابر
راننده پایش را روی ترمز میکوبد و با صدای بلند به موتورسواری که بهناگاه مقابلش پیچید و لحظهای بعد در ازدحام ماشین و موتورهای دیگر ناپدید شد، بد و بیراه میگوید. مسافری که در صندلی جلو نشسته زیرلب میگوید: «امان از دست این موتوریها» زن میانسالی که در صندلی عقب، پشت راننده جای گرفته نیز غر میزند: « آسایش را از همه گرفتهاند. پیاهرو، ورودممنوع و...فرقی برایشان نمیکند.»
این ماجرا، صحنهای تکراری برای همه ماست و شاید روزانه بارها این مکالمات را شنیده و خود در بحث بر سر موتورسواران شرکت کرده باشیم. علیرغم این که نیروی انتظامی اقدامات گستردهای را برای جلوگیری از انواع تخلفات موتورسواران به مرحله اجرا درآورده، اما این معضل هنوز کلانشهرها را آزار میدهد. راکبان متخلف موتورسیکلت علاوه بر این که به انحاء گوناگون موجب سلب آسایش مسافران درون و برونشهری میشوند، با بیتوجهی به مقررات و اصول ایمنی خود را نیز در مرز حادثه نگه میدارند. این خطرات و حوادث هرساله در تابستان رنگ جدیتری به خود میگیرد؛ چرا که استفاده از موتورسیکلت در این فصل به خاطر شرایط مساعد جوی برای رانندگی، بیشتر از فصلهای سرد و توام با بارش است.
بنا به آمار موجود 34 درصد از کشتهشدگان تصادفات رانندگی در سال گذشته موتورسوار بودهاند و آمار و بررسیها نشان داده است تلفات و جراحات موتورسواران در سطح جادهها بیشتر از داخل شهرهاست.
مطالعات صورت گرفته مشخص کرده در 50 درصد از تصادفات فوتی و جرحی راکبان موتورسیکلت مقصر بودهاند. همچنین 95 درصد تصادفات موتوری از ساعت 7 صبح تا 24 به وقوع میپیوندد و 51 درصد این سوانح در 30 کیلومتری شهرها رخ میدهد. این بررسیها عدم رعایت حقتقدم و تغییر مسیر ناگهانی را عامل
3/32 درصد تصادفات، انحراف به چپ را مسبب 7/28 درصد سوانح، عدم توجه به جلو و رعایت نکردن فاصله طولی را باعث 8/23 درصد رخدادهای رانندگی و تخطی از سرعت مطمئن و ناتوانی در کنترل وسیله نقلیه را علت 3/18 درصد تصادفات موتورسیکلتها نشان داده است. ضمن این که به ترتیب جادههای استانهای گیلان، اصفهان، مازندران، گلستان، کرمان و فارس پرخطرترین مسیرهای تردد برای موتورسواران شناخته شده است. سردار محمد رویانیان، رئیس پلیس راهور کشور نیز در آماری اشاره میکند به طور متوسط 20 درصد کشتههای کشور موتورسواران هستند که سالانه 6 هزار نفر را تشکیل میدهند.
در این میان کارشناسان علل تصادف موتورسیکلتها را در چند دسته، تقسیمبندی میکنند و خطای انسانی و استاندارد نبودن وسیله نقلیه را از جمله عوامل اصلی این وقایع میدانند. بیاحتیاطی، عاملی است که بسیاری از این حوادث را رقم میزند. سردار مهدی توکلی فرمانده انتظامی استان مازندران با بیان این که عامل انسانی عمدهترین دلیل حوادث رانندگی محسوب میشود، بنا به آمار 60 درصد از تلفات ناشی از تصادف موتورسیکلتها را به خاطر نداشتن کلاه ایمنی میداند و بر خطرات بیاحتیاطی موتورسواران تاکید میکند. او میگوید: «رعایت مقررات راهنمایی و رانندگی، استفاده بهینه از کلاه ایمنی در حین رانندگی با موتورسیکلت و فرهنگسازی در امر استفاده از وسایط نقلیه تاثیر بسزایی در کاهش تصادفات خواهد داشت.»
در همین حال فرمانده انتظامی استان اردبیل نیز معتقد است: «خوابآلودگی رانندگان، نقص فنی وسیله نقلیه. انحراف از جاده و استفاده نکردن از کلاه ایمنی تلفات راکبان موتورسیکلت را افزایش میدهد.» سردار رویانیان نیز تصریح میکند: «70 درصد مرگ موتورسواران به خاطر ضربه مغزی است که استفاده از کلاه ایمنی میتواند این آمار را کاهش دهد، اما متاسفانه میانگین استفاده از کلاه ایمنی در کشور 20 درصد و در مرکز تهران 70 درصد است.»
باتوجه به این که بیاحتیاطی و علل انسانی درصد بالایی از حوادث فوتی یا جرحی را سبب میشود نیروی انتظامی از مدتها قبل قوانین ویژهای را برای استفادهکنندگان از موتورسیکلت وضع کرده است که از جمله آن میتوان به قانون استفاده اجباری از کلاه ایمنی اشاره کرد. طبق مادهواحدهای که بر این امر نظارت دارد، استفاده از کلاه ایمنی برای رانندگان و سرنشینان هرنوع موتورسیکلت اجباری و دولت مکلف است کلاه ایمنی استاندارد را به مقدار نیاز کشور تهیه و توزیع کند. در تبصره دوم این مادهواحده نیز جریمهای نقدی برای عدم استفاده از کلاه ایمنی در نظر گرفته شده است. علاوه بر این ماده، قانون تشدید مجازات موتورسیکلتسواران متخلف نیز امکان برخورد با این افراد را به منظور پیشگیری از حوادث و تصادفات فراهم کرده است. طبق این قانون علاوه بر جزای نقدی، موتورسیکلت افرادی که در پیادهرو یا در جهت خلاف مسیر مجاز رانندگی میکنند به مدت سه ماه توقیف خواهد شد. تاکید نیروی انتظامی بر استفاده از کلاه ایمنی و سوار نکردن بیش از حد مجاز ترکنشین از سوی راکبان موتورسیکلت به دلیل نوع صدمات وارده به موتورسواران است. دکتر ناصر مطیع پزشک در این خصوص میگوید: «ترومای شدید در ناحیه پا و بویژه زانو از جمله صدمات رایج بین موتورسواران است که آنان را دچار آسیبهای جدی و پایدار میکند و حتی ممکن است آنها را فلج کند. علاوه بر این، در حوادث منجر به مرگ، شاهد وارد شدن ضربه به سر هستیم. این نوع ضربدیدگی، آسیبهای گوناگونی را در پی دارد که شایعترین آن پارگی عروق مغز است. شکستن استخوان سر و وارد شدن آن به بافت مغز علت دیگر برخی مرگ و میرها در میان موتورسواران است. در بعضی موارد نیز ممکن است ضربه مستقیم به بافت مغز وارد شود در این حالت حتی امکان دارد سر به اصطلاح نشکند اما ضربه به گونهای وارد گردد که مرگ مصدوم را در پی داشته باشد. آسیب دیگری که موتورسواران را تهدید میکند تشکیل هماتوم به معنی جمع شدن آب بین بافتی در نقطهای از مغز است که در پارهای موارد کشنده است.»
وی میافزاید: «با توجه به شایعبودن ترومای سر در بین موتورسواران استفاده از کلاه ایمنی میتواند تا حد زیادی از آسیب جدی جلوگیری کند. ترومای پا نیز معمولا به خاطر حرکت در لابهلای خودروها صورت میگیرد و گاه یک برخورد کوچک، صدمهای سخت را در پی دارد. به همین دلیل موتورسواران باید از حرکات مارپیچ بین اتومبیلها جدا خودداری کنند.»
علیرغم وجود قوانین لازم برای برخورد با موتورسواران متخلف، همچنان شاهد جولان دادن برخی رانندگان بیمبالات در سطح شهرها و جادهها هستیم و به نظر میرسد، اقدامات صورت گرفته در کنترل و نظارت بر این گروه کافی نیست. سردار محمد رویانیان رئیس پلیس راهور کشور دراینخصوص میگوید: «یکی از برنامههای جدی پلیس در سالجاری، ساماندهی و کنترل موتورسیکلتسواران است. از نیمه اردیبهشتماه در شهر تهران و سایر کلانشهرها با موتورسواران متخلف که از پیادهروها، چراغ قرمز و خیابان یکطرفه عبور میکنند، برخورد میشود».
این مقام انتظامی تعداد زیاد موتورسیکلتها را دلیل اصلی افزایش تخلفات میداند و تصریح میکند؛ «روزانه حدود 2500 موتورسیکلت جدید وارد خیابانها میشود. همچنین استفاده از موتور در ایام تابستان افزایش مییابد. در این شرایط هر چند ماموران ما نسبت به رعایت قانون از سوی موتورسیکلتسواران کمتوجه نیستند، اما لازم است این افراد خود نسبت به رعایت قانون اقدام کنند.» تاکید مسوولان بر لزوم خود کنترلی در صورتی شکل عملی و واقعی به خود میگیرد که فرهنگسازی مناسب صورت گیرد. هر چند برنامههای آموزشی متنوعی در قالب تصاویر متحرک ساخته و لزوم رعایت قانون و احتیاط به موتورسیکلتسواران گوشزد شده است،اما با توجه به وضع موجود بهنظر میرسد باید تلاش بیشتری در این راستا صورت بگیرد. سردار رویانیان دراینباره توضیح میدهد: «وضعیت موتورسیکلتها در ایران بههیچوجه شایسته مردم ایران نیست و یکی از معضلات پیش روی پلیس، وضعیت ناهنجار موتورسیکلتسواری است که به نظر من این موضوع فقط با برخورد پلیس حل نخواهد شد. به این دلیل باید با ارائه آموزش به جوانان، چگونگی استفاده صحیح از موتورسیکلت را آموزش داد.»
نقص فنی موتورسیکلتها عامل مهم دیگری در حوادث رانندگی است. استاندارد نبودن سیستم روشنایی و ترمز از جمله نواقص اصلی این وسایط نقلیه است که باعث میشود سوانح مرگبار به وقوع پیوندد. رئیس پلیس راهور ناجا با تاکید بر این که کارخانههای زیادی موتورسیکلت تولید میکنند از تلاش برای ایجاد الزام برای این کارخانهها درخصوص بالا بردن ایمنی در محصولاتشان خبرمیدهد.
با توجه به تمامی عوامل ذکر شده به نظر میرسد بهترین راه برای پیشگیری از حوادث مرگبار، رعایت قوانین از سوی خود موتورسواران است و هیچ راهکار دیگری نمیتواند تا این حد موثر باشد.
علیرضا رحیمی نژاد
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
