تحول اقتصادی با احتیاط و تدریجی‌

آنچه از مجموعه اظهارات کارشناسان حاضر در جلسه و دیگر صاحب‌نظران اقتصادی استنباط می‌شود؛ آن است که عموم کارشناسان، ضرورت ایجاد تحول در بخش‌‌های مختلف اقتصاد کشور بویژه نظام حمایتی و یارانه‌ها، نظام بانکی و نظام مالیاتی را قبول دارند اما بسیاری از صاحب‌نظران درخصوص نحوه اجرا، شرایط زمانی و پیامدهای احتمالی اقتصادی و اجتماعی اجرای طرح تحول اقتصادی دغدغه دارند. شاید همین دغدغه‌ها بود که ایجاد تحول در اقتصاد را نزدیک به 2 دهه عقب انداخت و با تداوم این تاخیر، متحول کردن اقتصاد دشوار و دشوارتر شد.

از سوی دیگر، برخی اجزای تحول اقتصادی از جمله هدفمند کردن یارانه‌ها درواقع تکالیف بر‌‌‌زمین‌مانده‌ای است که از برنامه‌های دوم و سوم توسعه به برنامه چهارم ارث رسیده و دولت بر اجرای این کار درواقع یکی از تکالیف برنامه چهارم را جامه عمل پوشانیده است.

با این حال دکتر احمدی‌نژاد بر این عقیده است که برای انجام اصلاحات بنیادین در اقتصاد، زمان را نباید از دست داد.
رئیس‌جمهور در این گردهمایی در سخنانی با تاکید بر این که <انجام اصلاحات بنیادین در عرصه اقتصاد کشور، نیازمند عزم ملی، همراهی و همکاری عمومی است>، تصریح کرد:

به یقین استادان و صاحب‌نظران دانشگاهی در موفقیت طرح‌های اصلاحی نقش مهم و پیشتاز دارند.

احمدی‌نژاد با رد برخی ادعاها مبنی بر این که دولت به تئوری‌های اقتصادی، اعتقادی ندارد و اقدامات دولت غیرعلمی و غیرکارشناسی است، گفت: کسانی چنین ادعاهایی را مطرح می‌کنند که از پاسخ به ایرادات دولت درباره تئوری‌های مطرح شده از سوی خودشان عاجزند؛ والا بنده همان مفاهیم کلیدی علم اقتصاد را با زبان عامه مردم مطرح می‌کنم و به آن پایبندم.

وی همچنین در پاسخ به سخنان یکی از استادان دانشگاه مبنی بر این که دولت بهتر است به خاطر وسعت و گستردگی طرح تحول بزرگ اقتصادی تنها بخشی از آن را به مرحله اجرا درآورد، خاطرنشان کرد: دولت نگاه کوتاه‌مدت به این طرح ندارد؛ ضمن این که اگر یکی از اشکالات را اصلاح کنیم، بقیه ایرادات اقتصادی آثار تحول ابتدایی را نیز از بین خواهد برد و آن را بی‌نتیجه می‌کند.

وی با تاکید بر این که مردم ایران، مردمی تحول‌خواه هستند، گفت: اگر طرحی بدرستی و با در نظر گرفتن منافع مردم تدوین شود، مردم با آن همراهی خواهند کرد و ظرفیت تحولی مردم به لحاظ استعداد و هوشمندی در سطح بالایی قرار دارد که نمونه آن را در طرح عظیم سهمیه‌بندی بنزین شاهد بودیم.

احمدی‌نژاد با اشاره به اظهارات یکی از مدعوین مبنی بر این که زمان برای دولت به منظور اجرای اصلاحات ساختاری کم است، تصریح کرد: دولت معتقد است،‌ برای خدمت و رفع موانع رفاه و آسایش مردم حتی نباید یک روز تعلل کرد؛ چراکه هرچه زمان می‌گذرد، هزینه و تبعات اصلاح ساختارها افزایش می‌یابد. بنابراین حتی اگر یک روز از عمر دولت مانده باشد و احساس شود که اصلاحاتی به نفع مردم است، قطعا این اقدام را عملی خواهد کرد.

رئیس‌جمهور با تاکید بر این که دولت به هیچ عنوان به دنبال بهره‌برداری سیاسی از اقدامات خود نیست، گفت: دعوت من از شما برای تبادل نظر درباره طرح تحول بزرگ اقتصادی یک دعوت اعتقادی است و برای این است که چنانچه بعضا ایراداتی در طرح وجود دارد،‌ اصلاح و یک بار برای همیشه یک طرح جامع و ریشه‌ای برای اصلاح ساختارهای معیوب اقتصادی کشور تدوین شود. من با این دعوت، تکلیف و وظیفه خود را نزد خدای متعال و مردم انجام دادم.

تشکیل کارگروه‌های هفتگانه‌

دکتر احمد شعبانی، استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه امام صادق(ع)‌ درباره طرح ارائه شده و نتایج این جلسه گفت: در طرح تحولات اقتصادی دولت، به 7 محور اساسی همچون هدفمند کردن یارانه‌ها، اصلاح نظام بانکی، اصلاح نظام مالیاتی اصلاح نظام گمرک، ارزشگذاری پول، بهره‌وری و اصلاح نظام توزیع اشاره شده است که در این نشست از حاضران خواسته شد به ارائه دیدگاه‌های خود بپردازند و تعدادی از استادان نظرات خود را در این زمینه مطرح کردند.

وی موارد مطرح شده در این طرح را جزو دغدغه همه اقتصاددانان دانست و گفت: تردیدی در اصلاح 7 محور یاد شده از سوی کارشناسان و اقتصاددانان وجود ندارد، اما مهم این است که این موارد در سیستم منسجم و هدفمندی هدفگذاری شود و شکل بگیرد، چراکه خلاء تفکر برنامه‌ریزی و نگاه اصولی یکپارچه به مسائل اقتصادی باعث شده تا نگاه ما به مسائل اقتصادی به صورت پروژه و طرح به طرح باشد، در حالی که باید برنامه داشته باشیم.

وی با اشاره به مساله هدفمند کردن یارانه‌ها گفت: درخصوص هدفمند کردن یارانه‌ها نباید تعجیلی صورت بگیرد، چون این موضوع بسیار مهم و حساسیت‌‌برانگیز است و باید با احتیاط و به صورت تدریجی پیگیری شود و همان‌طور که رئیس‌جمهور نیز تاکید کردند قرار است هدفمند کردن یارانه‌ها به صورت تدریجی به اجرا درآید. این استاد دانشگاه گفت: همچنین یکی از نظراتی که از سوی حاضران مطرح شد، لزوم تشکیل یک کارگروه ثابت از صاحب‌نظران اقتصادی است تا به کمک رئیس‌جمهور بروند و با تمرکز بیشتر روی مسائل، طرح‌ها مورد بررسی دقیق‌تری قرار گیرد.
وی افزود: برای تعامل بیشتر با اقتصاد‌دانان، فرمی میان حاضران توزیع شد تا آقایان در کارگروه‌های تعیین شده در 7 محوری که در این طرح مورد توجه است، بتوانند به صورت منسجم‌تر به بررسی مسائل بپردازند.

ضرورت بهره‌گیری از برنامه‌های استراتژیک

دکتر حسین عیوضلو، عضو هیات مدیره بانک توسعه صادرات دیگر اقتصاددان شرکت‌کننده در این نشست نیز با مثبت ارزیابی کردن این جلسه گفت: بین حاضران در این جلسه، نوعی اجماع درخصوص صورت مساله وجود داشت و همه بر این باور بودند که ایران به چنین تحولات ساختاری نیازمند است.

وی افزود: اقتصاد ایران دارای مشکل ساختاری است که باید حل شود و این که این مشکلات با چه برنامه و راهبردی حل شود، مورد بحث و گفتگو قرار گرفت و در مجموع کلیات کار مورد توافق واقع شد. عیوضلو همچنین گفت: نظرات انتقادی و تکمیلی نیز درخصوص طرح مطرح شد که می‌تواند به پیشبرد این برنامه کمک کند. وی نبود یک برنامه استراتژیک را مانعی برای برون‌رفت از مشکلات و وضعیت کنونی دانست و گفت: اجرای این برنامه‌ها باید با برنامه‌ریزی دقیق و مرحله‌بندی و توجه به همه مسائل انجام شود و اگر به صورت ناپخته و عجله‌ای عمل شود، به نتیجه نخواهد رسید.

وی با اشاره به طرح سهمیه‌بندی بنزین و موفق بودن این طرح گفت: درخصوص یارانه‌ها هم همین وضعیت است و تصمیم‌گیری یکباره توصیه نمی‌شود و باید کارها با برنامه‌ریزی دقیق و زمان‌بندی مشخص و معین انجام شود.

طرح تحول در دانشگاه‌ها بررسی شود

رئیس دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران هم حرکت رئیس جمهور در دیدار با 100 اقتصاددان را بسیار پسندیده توصیف کرد و گفت: از رئیس جمهور درخواست کردم بررسی طرح تحول اقتصادی را به دانشکده اقتصاد بسپارد.

منصور خلیلی عراقی در گفتگو با فارس ضمن اشاره به این که وی در جلسه رئیس جمهور با 100 اقتصاددان سخنرانی کرده است، افزود: من در آنجا به عنوان رئیس دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران عنوان کردم که رئیس‌جمهور طرح تحول اقتصادی را به دانشکده اقتصاد حواله دهد و با توجه به این که کار اصلاح ساختار اقتصادی سنگین است، در یک جلسه سه ساعته نمی‌توان درباره مصادیق آن صحبت کرد.

رئیس دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران با اشاره به وجود استادان برجسته اقتصاد و 43 دانشجوی دوره دکتری و حدود 150دانشجوی دوره فوق‌ لیسانس اقتصاد در این دانشکده، گفت: پیشنهاد مشخص این بود که به جای طرح مصادیق طرح تحول اقتصادی در جلسه سه ساعته این طرح به عنوان یک پروژه تحقیقاتی به دانشگاه احاله شود تا در محافل علمی و آکادمیک مورد مداقه و اظهار نظر کارشناسی قرار گیرد.

خلیلی عراقی افزود: اصل این قضیه‌ که نظام علمی کشور درگیر تصمیم‌گیری‌ها شود، کار خوبی است، ولی باید بر اساس فرآیند پیشنهادی من که در دانشگاه‌ها انجام می‌شود، صورت گیرد.

وی تاکید کرد: این حرکت دولت پسندیده بود، گرچه دولت‌های قبل هم مانند دولت خاتمی از دانشگاهیان دعوت می‌کردند، اما این حرکت دکتر احمدی‌نژاد بسیار پسندیده بود.

خوشبین هستم‌

دکتر پژویان، یکی دیگر از استادان حاضر در گفتگو در جلسه رئیس جمهور با اقتصاددانان هم گفت: رئیس جمهور نشان داد پیام استفاده از نظر اقتصاددانان را دریافت کرده است و به نظر آنان توجه می‌کند و احساس شد که دولت در هر مرحله‌ای بخواهد در جهت سیاستگذاری کارآمد از اقتصاددانان کمک گیرد، مورد استقبال آنان قرار می‌گیرد.  جمشید پژویان از استادان حاضر به فارس افزود: ارزیابی کلی من از این نشست رئیس جمهور و برخی اعضای کابینه با 100 اقتصاددان و اهالی اقتصاد در مجموع خوب بود.

وی افزود: رئیس جمهور پیام استفاده از نظر اقتصاددانان را دریافت کرده است و به نظر آنان توجه می‌کند و اگر کار مشترک دائمی با صاحب‌نظران اقتصادی یعنی اقتصاددانان غیر دولتی با دولت انجام شود، به نفع کشور است.  استاد دانشگاه علامه طباطبایی تصریح کرد: ‌رئیس جمهور مساله ضرورت نیاز دولت به نظر متخصصان را درک کرده و پاسخ مثبتی به آن داده است.

پژویان در پاسخ به این پرسش که آیا خود شما و دیگر استادان نسبت به طرح تحول اقتصادی رئیس جمهور خوشبین هستید، گفت:‌ بله من خوشبین هستم و نظر مثبت نسبت به این طرح دارم که در جلسه نیز اعلام کردم، اما سوال من این بود که برخی سیاستگذاری‌ها و عملکرد قبلی دولت با این بسته سیاستی تفاهم ندارد و در تضاد است.

یک عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی هم در خصوص این نشست گفت: جلسه احمدی‌نژاد با اقتصاددانان نسبت به جلسه سال گذشته، دارای پیشرفت‌های چشمگیری بود.

دکتر فرشاد مومنی در گفتگو با آفتاب، درباره نکات مثبت و ارزشمند جلسه رئیس جمهور با 100 اقتصاددان اظهار کرد: در این جلسه دوستان دولت کمتر حرف زدند و بیشتر شنونده خوبی بودند. این اقتصاددان همچنین گفت: استادان محترم دانشگاه‌ها درباره خطیر بودن طرح تحول اقتصادی مطرح شده از سوی رئیس جمهور صحبت کردند و احمدی‌نژاد متعهد شد قبل از این‌که به یک جمع بندی پخته و علمی نسبت به این طرح برسد، دست به هیچ اقدام عملی نزند.