نظرسنجی درباره برنامه تلویزیونی «به سوی ظهور»

یکی از وظایف رسانه ها و از جمله صدا و سیما (به عنوان رسانه ای ملی و فراگیر) افزایش سطح اطلاعات و آگاهی جامعه است. با توجه به این که جامعه ما جامعه ای

کد خبر: ۱۸۰۸۶

دینی و پایبند به ارزشهای والای دینی و مذهبی است ، اهداف خاص تربیتی و مذهبی برای رسانه ها مترتب می گردد که برنامه ریزی و برنامه سازی در این زمینه را ضروری می دارد. فعالیت رسانه ای دراین زمینه بخصوص از جهت «الگوسازی» و «فرهنگ سازی» بسیار حائز اهمیت است . برنامه به سوی ظهور از جمله برنامه هایی است که در راستای همین اهداف تهیه و پخش می شود و محور و موضوع اصلی آن حضرت مهدی (عج) و فرهنگ مهدویت است . نتایج پژوهش های مختلف در زمینه بررسی نیازهای مخاطبان سیما نشان می دهد که بیشتر مخاطبان تلویزیون با هدف سرگرمی و تفریح ، پر کردن اوقات فراغت یا اطلاع از اخبار به سراغ تلویزیون می روند. بنابراین در ساخت برنامه ای مذهبی باید تدابیر مختلفی برای جذب و حفظ مخاطب اندیشیده شود تا دستیابی به اهداف پیش بینی شده هر چه بیشتر و بهتر میسر گردد. نتایج به دست آمده از پژوهش نظرسنجی در مورد اطلاع از میزان استقبال مخاطبان از برنامه به سوی ظهور در مقایسه با برنامه های مشابه از موقعیت نسبتا خوبی بهره مند است . این در حالی است که ساعت پخش این برنامه ، جمعه ها صبح با پخش برنامه های سرگرم کننده از شبکه های دیگر همزمان است و یا بسیاری از افراد در این ساعات مشغول استراحت یا فعالیت های دیگر هستند. ضمن آن که این ساعات اصولا جزو ساعات پرمخاطب تلویزیون نیست . با این وجود برنامه مورد نظر توانسته در حد نسبتا خوبی در جذب مخاطب موفقیت به دست آورد. به طوری که 28درصد پاسخگویان صرف نظر از تواتر تماشا، بیننده این برنامه بوده اند که درمیان برنامه های مذهبی رقم قابل توجهی است . در حال حاضر سومین سری از برنامه به سوی ظهور جمعه ها صبح به صورت زنده از شبکه 2سیما پخش می شود. آنچه در ذیل تقدیم می شود، پژوهشی در ارتباط با بازتاب پخش این برنامه در سطح جامعه است که در این زمینه جامعه آماری شامل کلیه شهروندان 15سال و بالاتر ساکن در 30شهر کشور بوده که مجموعا 13هزار و 387نفر (1/50 درصد مرد و 8/49 درصد زن) از آنها به عنوان نمونه مورد بررسی انتخاب شده اند. با این یادآوری که این پژوهش در مرکز تحقیقات صدا و سیما انجام گرفته ، حاصل این نظرسنجی را با هم بخوانیم : اهمیت ویژگی برنامه به سوی ظهور وقتی بیشتر نمایان می شود که اظهار گردد؛ این برنامه ، نخستین تولیدی است که به صورت مستمر، خاص ، غیر مقطعی و در قالبی متفاوت با دیگر برنامه های مشابه در مورد حضرت امام زمان (عج) و فرهنگ مهدویت ساخته و پخش شده است . لذا با توجه به اهمیت برنامه و بدیع بودن آن ، بررسی و شناخت مخاطبان برای آگاهی از میزان موفقیت و استفاده از راه کارهای نو و تازه ضروری می نماید. اطلاعات به دست آمده از این نظرسنجی حاکی از آن است که 2/72درصد پاسخگویان اصلا برنامه به سوی ظهور را تماشا نکرده اند ضمن این که 5/1درصد همیشه ، 9/4 درصد بیشتر اوقات این برنامه را دیده اند و مهمترین دلیل کسانی که این برنامه را نمی بینند، نداشتن وقت اظهار شده است . همچنین 9/82 درصد کسانی که بیننده این برنامه هستند، جمعه ها صبح این برنامه را تماشا می کنند و 2/11 درصد تکرار برنامه در دوشنبه شب ها را می بینند. 80درصد بینندگان برنامه نیز ساعت پخش برنامه در جمعه ها صبح را مناسب و 20درصد نامناسب می دانند. ضمن این که 1/54درصد بینندگان سریهای اول و دوم برنامه را ندیده اند و 9/45 درصد بیننده سریهای گذشته هم بوده اند. این پاسخگویان سری سوم را از نظر تنوع بخشها، موضوعات ، دکور و نحوه اجرا بهتر از سریهای گذشته می دانند. اظهارات پاسخگویانی که بیننده برنامه بودند (صرف نظر از تواتر تماشا) در مورد بهترین بخشهای برنامه نشان می دهد که بخش گفتگو با کارشناسان برنامه موفق تر از بقیه بخشها بوده است . جدول الف بهترین بخشهای برنامه از نظر بینندگان را بسیار گویا نشان می دهد. در مورد برنامه سوم ، از پاسخگویانی که قسمت اول و دوم را دیده بودند، سوال شده بود که سری سوم برنامه به سوی ظهور از نظر تنوع بخشهای مختلف ، موضوعات مطرح شده و موارد دیگر چه تفاوتی با سریهای گذشته داشته است؛ جالب توجه ترین پاسخها در مورد افت و یا بدتر شدن برنامه بوده است که به طور کلی یا در بخشهای مختلف ، این تنزل به چه مقداری رخ داده است . جوابهای این سوال در تمامی موارد بسیار ناچیز و بین 1 تا 2درصد به دست آمده است . و نتایج به دست آمده حاکی از آن است که سری سوم برنامه در جنبه های مختلف بهتر از سری اول و دوم بوده که این بهتر شدن بخصوص از نظر تنوع بخشهای برنامه محسوس تر است . بیشتر بینندگان با پخش و اجرای موسیقی زنده در برنامه کاملا یا در حد زیاد و خیلی زیاد موافق هستند. ( 3/20 درصد کاملا موافق و 5/62 درصد در حد زیاد یا خیلی زیاد موافق). تنها 5/2درصد گفته اند اصلا با پخش موسیقی در برنامه موافق نیستند و 14/7درصد در حد کم یا خیلی کم موافق می باشند. در مورد تاثیر برنامه در افزایش شناخت بینندگان نسبت به حضرت امام زمان (عج)، 8/70 درصد پاسخگویان اظهار داشته اند در حد زیادی موثر بوده است . 1/45 درصد نیز این برنامه را تا حدی در این زمینه موثر می دانند. تنها 1/4درصد گفته اند این برنامه چندان تاثیری در افزایش شناخت آنها نسبت به حضرت امام زمان (عج) نداشته است . در میان موضوعات مختلف مطرح شده در برنامه ، جالبترین موضوع از نظر بینندگان مجموعه بحثهایی است که در مورد فعالیت ها و تلاشهای دشمنان بر ضد مهدویت مطرح شده است و کارها و تدابیر مختلفی را که در این زمینه صورت گرفته ، در این برنامه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است . جدول ب موارد دیگر از جالبترین موضوعات مطرح شده از سوی بینندگان را نشان می دهد. با توجه به این که گزینه «سایر موارد» مربوط به موضوعاتی مانند معرفی سایتهای اینترنتی ، حکومت امام ، نقش زنان در زمان غیبت و... بوده است . در مورد تاثیر برنامه در تقویت اعتقاد بینندگان به ولایت و امامت حضرت امام زمان عج ، 9/77 درصد پاسخگویانی که بیننده برنامه هستند، معتقدند برنامه به سوی ظهور در حد زیاد یا خیلی زیاد در تقویت اعتقاد آنها به ولایت و امامت حضرت امام زمان عج موثر بوده است . 9/17 درصد این تاثیر را در حد متوسط و 2/4درصد در حد کم یا خیلی کم می دانند. در ارتباط با علایق بینندگان مبنی بر اضافه شدن بخشها یا بحث در مورد موضوعات دلخواه آنها از پاسخگویان بیننده برنامه خواسته شد، بگویند به غیر از موضوعاتی که در برنامه طرح و بحث شده است ، مایلند چه موضوعات دیگری کار شود که در این میان بیشترین درصد در مورد کسانی است که خواستار صحبت درباره علایم ظهور حضرت امام زمان (عج) شده اند. در ارتباط با تاثیر برنامه به سوی ظهور در افزایش علاقه و محبت نسبت به حضرت امام زمان (عج) 1/85 درصد بینندگان معتقدند برنامه به سوی ظهور در حد زیاد یا خیلی زیاد در افزایش علاقه و محبت آنها نسبت به حضرت امام زمان (عج) موثر بوده است . 2/12درصد این تاثیر را درحد متوسط و 7/2 درصد در حد کم یا خیلی کم دانسته اند. همچنین مخاطبان برنامه به سوی ظهور پیشنهادهایی برای بهتر شدن برنامه داشته اند که در جدول ج در ذیل ارائه می شود. تعدادی از این پیشنهادها در ارتباط با تغییر کلی یا موردی در ساخت برنامه بوده و مقداری نیز مواردی مانند مدت زمان برنامه ، زمان پخش برنامه و... را اظهار داشته اند. در مورد گزینه «سایر» در پاسخگویی ، بینندگان مواردی از جمله ، کتاب بیشتر معرفی گردد، موضوع برنامه و بحث آن از پیش تعیین و به اطلاع مخاطبان برسد، تبلیغات برنامه بیشتر شود، صحبت های مردم کمتر پخش شود، در اجرای برنامه و در فاصله مناسب مسابقات خاص و متنوع و جدید انجام گیرد، با توجه به محتوای برنامه و موضوع مقدس و با برکت آن تمهیداتی لحاظ گردد تا حال و هوای عرفانی برنامه به سوی ظهور بیشتر شود، در ارائه اعتقادات مردم که در بحثهای تعدادی از برنامه ها انجام گرفته بود از این پس ، تنها واقعیت ها گفته شود و از گفتن خرافات حتی المقدور پرهیز گردد، از قاریان قرآن دعوت شود، برای جذابیت هر چه بیشتر برنامه از تازه مسلمانان برای شرکت در برنامه و اعلام میزان شناخت و علاقه شان نسبت به حضرت امام زمان (عج) دعوت شود و... را خواستار شده اند. در مورد میزان موفقیت برنامه به سوی ظهور در پاسخگویی به پرسشهای بینندگان در خصوص مهدویت ، اندکی بیش از نیمی از بینندگان گفته اند برنامه به سوی ظهور در حد زیاد یا خیلی زیاد در این خصوص موفق عمل کرده است . در عین حال 7/38 درصد میزان موفقیت برنامه در این زمینه را متوسط و 6/8 درصد در حد کم یا خیلی کم دانسته اند. همچنین از کلیه پاسخگویان اعم از کسانی که بیننده برنامه به سوی ظهور بوده اند و آنهایی که اصلا این برنامه را ندیده بودند، پرسیده شد: بنظر شما جامعه تا چه حد آمادگی ظهور حضرت مهدی (عج) را دارد؛ در پاسخ به این سوال 7/6درصد پاسخگویان ، جامعه را کاملا آماده ظهور حضرت (عج) می دانند و 39درصد دیگر این آمادگی را در حد زیاد یا خیلی زیاد دانسته اند که در این رابطه و آمادگی جامعه پاسخگویان با (6/43درصد) زیاد شدن ظلم و فساد و (9/7 درصد) ازدیاد مشکلات زندگی را دلیل آمادگی ظهور حضرت (عج) عنوان نموده اند. و در خاتمه این که بیش از نیمی از بینندگان ، برنامه را در نیل به اهداف معنوی و ولایی موفق دانسته اند و اگرچه درصد بینندگان برنامه در میان جوانان و تحصیلکرده ها بیشتر است ؛ اما بیشترین ارزیابی منفی نسبت به موفقیت برنامه در نیل به اهداف گفته شده نیز از سوی همین افراد است که اهتمام بیشتر برنامه سازان را در توجه به نیازهای این گروه از بینندگان بیشتر می نماید. در مجموع لازم است که به دلیل اهمیت و ضرورت تولید و پخش چنین برنامه هایی و رسالت سیمای جمهوری اسلامی در تعالی فرهنگ جامعه ، توجه بیشتری به عوامل موثر در بالا بردن میزان مخاطب آنها و تبدیل مخاطبان اتفاقی به مخاطبان همیشگی صورت گیرد.