با این فیلم فصل تابستان سینمایی شروع شد و موفقیت مالی آن باعث خشنودی دستاندرکاران سینما شده و آنها چنین تحلیل میکنند که صنعت سینما، امسال تابستان خوبی را پیش روی خود خواهد داشت. «آیرونمن» که با هزینهای 150 میلیون دلاری تهیه شده، رابرت داونی جونیور (نامزد اسکار برای ایفای نقش چارلی چاپلین در فیلم تحسینشده «چاپلین» اثر سر ریچارد آتن بورو) را در نقش اصلی دارد. او هم مثل دیگر ابرقهرمانهای قصههای مصور دارای دو هویت متفاوت است: یکی از آنها آدمی معمولی است و دیگری کاراکتر مرد آهنی (که در مواقع خطر، تبدیل به این موجود میشود) دیگر بازیگران فیلم عبارتند از: ترنس هاوارد، گیونیت پالترو و جک بلک.
قصه
تونی استارک (داونی جونیور) وارث امپراتوری پرقدرت و پولساز اسلحهسازی عظیم پدرش شده است. او از امکانات این کارخانه بزرگ و مهارتهای علمی خود بهره میگیرد تا یک سلاح جدید را درست کند. این اسلحه نخستین بار در کشور افغانستان مورد بهرهبرداری قرار میگیرد ولی وی به زودی مورد تهاجم گروهی ناشناس قرار میگیرد و مجبور میشود این اسلحه را برای یکی از اربابان جنگی مرموز دوباره تولید کند. تونی متوجه این نکته میشود که به وسیله تعدادی از کارمندان شرکت خودش گول خورده است. به این ترتیب، او به جای کمک برای حفظ سلامتی آدمها، کاری کرده که به زیان آنهاست. در این حالت وی یک تصمیم آگاهانه و منطقی میگیرد که همه چیز را تغییر دهد. با این کار او برخلاف تمام کارهای قبلی شرکت خود قدم برمیدارد و باعث میشود همکار و همراه قدیمی شرکت اوبادیا استن (جف بریجز) رودرروی او قرار گیرد. در این میان تونی فقط به 2 نفر اعتماد دارد: جیم رادس (ترنس هاوارد) دوست نظامی قابل اطمینانش و پیر پاتس (گیونیت پالترو) دوست دوران کودکی و صمیمی خانوادگی. تونی با همکاری این افراد دستگاهی جنگنده درست میکند که یک لباس آهنی ویژه است. زمانی که او این لباس را به تن میکند تغییر هویت داده و تبدیل به «آیرونمن» (مرد آهنی) میشود. آیرونمن با کمک تکنولوژی پیشرفته شرکت تونی استارک، به مقابله با نیروهای اهریمنی میرود.
نقد
انتخاب رابرت داونی جونیور که دیگر یک ستاره جوان نیست برای ایفای نقش یک ابرقهرمان کمیکاستریپی از همان ابتدای تولید فیلم باعث تعجب و شگفتی همگان شد. همه منتظر انتخاب یک بازیگر جوانتر بودند، اما حالا با تماشای فیلم میتوان متوجه این نکته شد که چرا این نقش به او واگذار شده است. نقش تونی استارک به آدمی با سن و سال او میخورد و یک بازیگر جوانتر مثل مت دیمون (با همه شهرتی که دارد) به درد این نقش نمیخورد.
رابرت داونی جونیور هم در ایفای نقش آیرونمن / تونی استارک سنگتمام گذاشته است. او در این فیلم اصلا یک آدم تازه است که هیچ شباهتی به آن داونی جونیوری که در فیلمهای دیگر دیدهایم ندارد. در «آیرونمن» او حتی شوخطبع هم شده است. وی این کاراکتر کمیکاستریپی را به صورت موجودی جذاب و سرگرمکننده به تصویر میکشد. در کنار جلوههای ویژه تماشایی و چشمنواز فیلم، این بازی اوست که جلوه خاصی به قصه و ماجراها میدهد.
نقش پیر دوست قدیمی تونی استارک را قرار بود ریچل مکآدامز بازی کند، ولی قراردادهای کاریاش مانع از همکاری او با این پروژه شد و نقش به گیونیت پالترو واگذار شد. رابرت داونی جونیور از زمان پیشتولید فیلم با جان فاورو کارگردان فیلم در ارتباط بود و همزمان با نگارش فیلمنامه، در جلسات مربوط به فیلمنامهنویسی حضور داشت و نظراتی هم درباره کاراکتر آیرونمن داد که برخی از آنها در فیلمنامه لحاظ شد. داونی جونیور با این کار میخواست کاراکتر خودش را بهتر درک کند. نکته جالب این که جان فاورو در اصل قرار بود یک قصه کمیکاستریپی دیگر (کاپیتان امریکا) را کارگردانی کند که قرار است سال 2009 اکران عمومی شود. این قصه حال و هوایی کمدی ماجراجویانه دارد و فاورو ترجیح داد فیلم کمیکاستریپی دیگری را کارگردانی کند که لحن جدیتری دارد. به این ترتیب او به سراغ «آیرونمن» رفت که فیلمنامهاش زودتر از بقیه کارها آماده شده بود. او این فیلم را یک «کار مستقل و دلهرهآور» ارزیابی و توصیف میکند. در قصه اصلی کمیکاستریپ «آیرونمن»، تونی استارک در جنگ ویتنام شرکت میکند و تبدیل به مرد آهنی میشود. در نسخه سینمایی جنگ اول فیلم در افغانستان رخ میدهد. فاورو با این تغییر میخواست لحنی امروزی و واقعگرایانهتر به قصه فیلم بدهد. وی در طول فیلمبرداری به بازیگرانش اجازه بداههپردازی داد و برخی از دیالوگهای فیلم به این ترتیب سر صحنه تغییر کرد.
هنگام فیلمبرداری یکی از دوربینهای سی و پنج میلیمتری به یک تانک برخورد کرد و از بین رفت. کوئنتین تارانتینو در سال 1999 قصد داشت «آیرونمن» را کارگردانی کند. سال 2001 جاس ودن که از علاقهمندان پروپاقرص قصههای کمیکاستریپی است، جذب این پروژه شد. تهیهکنندگان فیلم سال 2004 نیک کاساوتیس را برای کارگردانی فیلم انتخاب کردند تا بتوانند آن را سال 2006 اکران عمومی کنند اما هیچیک از این اقدامات عملی نشد. در طول این دوران تام کروز و نیکلاس کیج برای بازی در نقش آیرونمن ابراز علاقه کردند، حتی کروز اعلام کرد حاضر است در تهیه آن مشارکت هم کند. داونی جونیور که این نقش را به عهده گرفت، خودش از طرفداران جدی کاراکتر آیرونمن است. وی برای تکرار این نقش در چهارده فیلم دیگر «آیرونمن» هم ابراز علاقه کرده است. این بازیگر برای ایفای نقش مرد آهنی، هفتهای پنج روز تمرینات سخت ورزشی کرد و چندین کیلو لاغر شد.
کیکاووس زیاری