«شب‌های روشن» در مسیر جذب مخاطب‌

«شب‌های روشن» عنوان برنامه گفتگومحوری است که هر هفته روی‌ آنتن شبکه 2 سیما می‌رود. نگاهی اجمالی به ساختار تولیدات در حال پخش از شبکه‌های مختلف تلویزیونی نشان می‌دهد که میل به سوی تهیه چنین برنامه‌هایی از سوی سیاستگذاران و مدیران،‌ در حال فزونی است؛ به گونه‌ای که در فصول مختلف سال، شاهد طراحی و پخش تولیداتی هستیم که به صورت ضبط مستقیم می‌کوشند با مخاطبانشان ارتباط قرار کنند. از منظر مخاطب‌شناسی، غالب تولیداتی که همچون شب‌های روشن که در هیات گفتگو سامان می‌یابند،‌ به علت ماهیت موضوع و مضامین، رویکردی نخبه‌گرایانه دارند. چنین گرایشی، توفیق این گونه تولیدات را در صورتی تضمین می‌کند که حامل برخی خصال و امتیازات باشند.

کد خبر: ۱۷۲۳۴۷

شب‌های روشن تا وقتی سوژه‌هایش را از نگاه انسانی مطرح می‌کند، برای ارتباط با مخاطب با مشکلات کمتری مواجه می‌شود؛ اما هنگامی که محتوایش رنگ و بوی ایدئولوژیک به خود می‌گیرد، نظیر طرح موضوع‌هایی از قبیل نظام مالی اسلام برای ایجاد ارتباط یاد شده، موانع و سختی‌های بیشتری را پیش رو خواهد داشت.

نخستین خصلتی که باید تولیدات گفتگومحور با هدف جذابیت خود و برقراری رابطه با تماشاگرانش داشته باشند، بهره‌مندی از‌ آزادی مطلوب برای پردازش موضوع از جنبه‌های گوناگون است.

در برنامه‌های با ساختار مشابه و با موضوع‌های ورزشی، اجتماعی و فرهنگی نظیر 90 یا دو قدم مانده به صبح، مخاطب این ویژگی‌ را در آنها مشاهده می‌کند و همین خصلت است که توانسته نقشی مهم در جذابیت این تولیدات ایفا کند؛ اما وقتی همین ساختارها به دنبال طرح موضوع‌هایی در حوزه‌های سیاسی یا دینی‌اند، به علت تفاوت و شکاف بسیار در دیدگاه‌های گروه‌های نخبه و ماهیت و تعریف رسانه پخش‌کننده، ساختشان باید با احتیاط و باریک‌بینی افزون‌تری صورت گیرد. در چنین شرایطی است که استفاده از مجری یا مجری کارشناس مسلط و صاحب‌ سبک، اهمیت شایان توجهی پیدا می‌کند و علاوه‌براین، انعکاس تمامی دیدگاه‌ها و سلایقی که پیرامون موضوع در جامعه وجود دارد، غیرقابل اجتناب خواهد بود.

در انتخاب دعوت‌شدگان به استودیو، بهتر است افرادی گزینش شوند که در گرایش و باور به یکی از نظریه‌ها شناخته شده و گرایش داشته باشند که در این صورت بر جذابیت‌ و ضریب اعتماد مخاطب به برنامه افزوده خواهد شد. شب‌های روشن با موضوعاتی نظیر نظام مالی اسلام از آنجا که مجری کارشناسش به تخصص در حوزه دیگری شهرت داشته، صاحب‌نظران مدعو شرایط یاد شده را نداشتند، امکان ارتباط با بینندگان نخبه خود را حتی به صورتی حداقلی نخواهد یافت.

تولیدات گفتگومحور با موضوع و رویکردهای یادشده، به دلیل عمق و گستردگی سوژه‌ها و اختلاف‌نظرات شدیدی که پیرامون‌شان وجود دارد، همواره از نظر زمانی با محدودیت و مشکلاتی روبه‌رویند.

از سویی دیگر، مشاهده می‌کنیم مدت قابل توجهی از حجم برنامه به بیان کلیاتی نظیر دلایل ضرورت بحث روی موضوع و تعریف آن می‌گذرد. در چنین وضعیتی مطلوب‌تر آن است که مجری یا مجری ‌ کارشناس توافق یا اختلاف رای صاحب‌نظران مدعو را در زمینه مسائل یادشده در حضور خود آنان اعلام کرده، سپس به طرح بحث اصلی بپردازد. در این ارتباط، هرقدر گفتگوها به سوی مسائل چالش‌برانگیز و مورد اختلاف و جزئی‌تر سوق یابند، بر غنای برنامه و وضوح برنامه خواهند افزود.

صحنه با وجود وسعت مطلوب و چشم‌انداز بودن رنگ‌هایش از نظر هنری و مضمون ساده، خنثی و فاقد عمق به نظر می‌آید. گزینش کادر تصاویر، تداوم نماها (غیر از استفاده از بعضی از وله‌ها)‌ حرکت دوربین و ریتم مطلوب بوده و تلاش کارگردان تلویزیون برای ایجاد چنین فضایی بخوبی مشهود است. اگرچه در تمامی حوزه‌های اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و... نظام اجرایی مشخص و یگانه‌ای وجود دارد؛ اما این وحدت در پهنه تفکر و نظریه‌پردازی در جامعه‌ ما و در میان گروه نخبگان به چشم نمی‌آید.

وجود گرایش‌های گوناگون و گاه متضاد در عرصه‌های مختلف و شرایط خاص جامعه از جنبه‌های متعدد از یک سو و لزوم ایجاد درکی روشن و همگرایانه پیرامون مفاهیم کلیدی در همه زمینه‌های اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، دینی و نظایر آنها بر اهمیت و ضرورت تولید برنامه همچون شب‌های روشن می‌افزاید.