«تاج محل» آیینه ای از بنای خواجه ربیع

مقبره خواجه ربیع یکی از بناهای تاریخی و زیارتگاه های مهم شهر مشهد است . این آرامگاه ، مدفن ربیع بن خثیم از تابعین پیامبر (ص) و یکی از زهاد ثمانیه است .

کد خبر: ۱۶۹۴۰

تاریخ تولد او بدرستی معلوم نیست ؛ اما مورخان به واسطه مصاحبت وی با عبدالله بن مسعود، متوفای سال 32هجری ، تولد او را به پیش از هجرت نسبت می دهند. خواجه در اوایل خلافت علی (ع) امارت ری را داشته و به گفته ابن اعثم کوفی ، آخرین فرماندار علی (ع) بوده است که با چهار هزار تن از لشکریانش در جنگ صفین به آن حضرت پیوسته و یا به قولی در آن زمان فرماندار قزوین و مرزدار ری بوده است . سپس مدتی را در اهواز بسر برده و آن گاه با لشکری که از طرف حضرت علی (ع) برای جهاد با کفار خراسان اعزام گردیده بود، به خراسان مهاجرت نموده و اواخر عمر را در آنجا مقیم بوده است و اگر چه در این دوران امارت نداشته ، اما مورد احترام مردم خراسان بوده است . تاریخ فوت خواجه به نقل از ابن حجر در حدود هفتاد سالگی و در سال 61تا 63هجری بوده است و به گفته مولف روضات الجنات که می نویسد: «خواجه در اواخر عمر از خبر تاثرآور فاجعه کربلا بسیار گریسته»، نظر ابن حجر را تایید کرده و مبین این مطلب است که خواجه تا این تاریخ در قید حیات بوده است . درباره مقام و شخصیت خواجه ربیع ، علمای تاریخ و رجال اظهار نظر نموده و وی را یکی از پیشگامان تفسیر و حدیث دانسته اند و می گویند: خواجه در ورع و پارسایی شهره بوده و مقام و منزلتی عظیم نزد مردم داشته است . به نقل از قاضی نورالله شوشتری در مجالس المومنین ، آرامگاه وی در کنار رودخانه طوس و به قول صنیع الدوله ، در شش هزار و هفتصد قدمی دروازه نوغان قرار داشته که پس از شهادت امام رضا (ع) و شکل گرفتن مشهد مقدس در 6کیلومتری شمال شرقی مشهد واقع می گردد. در ابتدای ورود به این مکان ، بقعه ای با گنبدی آبی رنگ با دو پوشش به ارتفاع 18متر جلوه گر منظره ای زیبا، وسط باغی بزرگ است . گفته می شود این بقعه یکی از آثار معماری دوره صفویه است که «تاج محل » هندوستان به سبک معماری آن بنا شده است . این اثر در سال 1031هجری قمری به تشویق شیخ بهایی ، با دستور شاه عباس و به دست الغ الرضوی خادم احداث شده که در ابتدا صحن آن را باغی وسیع تشکیل می داده و به مرور از وسعت آن کاسته شده است . در جلوی بقعه ، ایوان بزرگی قرار داد که از وسط ایوان دری به داخل بقعه گشوده می شود و بر روی قبر، ضریحی جا گرفته است . دیوارهای آن با کاشیکاری های معرق و ممتاز و گچبری های زیبا تزیین شده و کتیبه های زیبا و منقوشی دارد که در زمینه لاجوردی و با خط زیبا به قلم علیرضا عباسی مرقوم شده است . ساختمان مرقد در زمان های مختلف مورد مرمت قرار گرفته ازجمله در عصر ناصرالدین شاه قاجار که وی در سفرنامه خود به خراسان به این مطلب اشاره دارد؛ ولی در سالهای بعد، ساختمان به علت خرابی و فرسودگی کاملا تخریب شده و مجددا احداث می گردد. بیرون از این بقعه چند ایوان بزرگ و کوچک در دو ضلع شمال و جنوب تو را به نظاره می خواند. عکسهای ماندگار در قابهای فلزی و چشمهای معصومانه ای که از پشت شیشه آیینه ای تو را می نگرند، زنده کننده یاد و قیام حماسه 8سال رشادت و مقاومت می باشد، مقبره شهدا تزیین بخش این مکان زیارتی می باشد. با گسترش مشهد و افزایش آمار زایران مرقد مطهر ثامن الائمه (ع) که به زیارت خواجه ربیع علاقه نشان می دادند، آستان قدس رضوی بتدریج از سال 1361به توسعه ، مرمت و تجهیز قسمت های مختلف این مجموعه زیارتی همت گماشت . مجموعه خواجه ربیع حدود یکصد هزار مترمربع مساحت دارد.