چشم‌انداز مبهم جایگاه‌های عرضه گاز

براساس آخرین آمار، با این که هم‌اکنون 610 هزار خودرو در کشور گازسوز شده‌اند و 143 هزار دستگاه نیز در انتظار نصب کیت مخصوص گازسوز شدن به سر می‌برند، با این حال احداث جایگاه‌ها با تمام تمهیدات دولت و تلاش‌ها، از 347 جایگاه فراتر نرفته است. یعنی به ازای هر 1757 خودرو یک جایگاه وجود دارد و روشن است روند احداث جایگاه از خودروها عقب مانده است.

وضعیت جایگاه‌ها

با آن که دولت تلاش می‌کند وضعیت کمی و کیفی جایگاه‌های سوخت را ارتقا دهد، اما شرایطی که اتفاقا از سوی خود دولت ایجاد شده، باعث کندی احداث جایگاه‌ها و بی‌رغبتی بخش خصوصی برای سرمایه‌گذاری در آن شده است. نگاهی به ترکیب مالکیت جایگاه‌ها این واقعیت را آشکار می‌سازد که از مجموع 347 جایگاه تنها 17 جایگاه متعلق به بخش خصوصی است و بقیه دولتی هستند.

همچنین از نظر کیفی نیز وضعیت جایگاه‌ها مطلوب نیست، چرا که بسیاری از آنها به خاطر داشتن یک کمپرسور پمپاژ گاز تنها 10 ساعت از شبانه‌روز امکان فعالیت دارند و تنها امسال قرار است کمپرسورهای جدید توسط شرکت گازخودرو خریداری و در جایگاه‌ها نصب شود تا  به این ترتیب ساعات کار آنها افزایش یابد.

محمدرضا غروی، مدیرعامل شرکت گاز خودروی ایران دراین‌باره به خبرنگار ما می‌گوید: ما در افق 1404 نیازمند احداث 5000 جایگاه سی.ان.جی و 48 میلیون مترمکعب خوراک روزانه آنها هستیم. اما آنچه اکنون داریم، 347 جایگاه در کشور است که 67 جایگاه آن در تهران قرار دارد.

وی افزود: در تهران 45 جایگاه در حال احداث است و بخش خصوصی، سرمایه‌گذاری برای 125 جایگاه را بزودی آغاز خواهد کرد.وی درباره موانع احداث جایگاه و علل کندی آن اظهار کرد: بجز  طی مراحل قانونی، احداث هر جایگاه به طور متوسط نیاز به 8 ماه زمان و یک میلیارد تومان هزینه دارد. متقاضی خصوصی قبل از آن که برای دریافت مجوز سراغ ما بیاید، باید زمین را همراه انشعابات آب، برق، گاز و تلفن مهیا کند. اما وزارت نیرو در زمینه انشعاب برق، شهرداری درباره حفاری و تغییر کاربری زمین و وزارت راه در زمینه اعطای مجوز حریم، همکاری خوبی ندارند و ما بارها درخواست کرده‌ایم همکاری‌شان را بهبود بخشند.

وی تصریح کرد: با این اوصاف، ما در حال اصلاح شرایط احداث جایگاه از سوی بخش خصوصی هستیم و اقداماتی را نیز در این زمینه شروع کرده‌ایم. به عنوان مثال، قرار است سود تسهیلات بانکی جایگاه‌داران سی.ان.جی را شرکت ملی گاز ایران بپردازد. همچنین پیشنهادی به تبصره 13 ارائه کرده‌ایم تا وظایف غیرتخصصی شرکت گاز خودرو نظیر معاینه فنی یا گازسوز کردن خودروها را به وزارتخانه‌های ذی‌ربط منتقل کند تا ما بیشتر به کار جایگاه‌ها و امورات آن بپردازیم.

وی افزود: همچنین به بخش خصوصی اطلاع داده‌ایم اگر در 12 شهر کشور شامل تهران، شهریار، کرج، مشهد، اصفهان،‌ اسلامشهر، اراک،‌ اهواز، قزوین، شیراز، تبریز و قم جایگاه بسازد، یک جایگاه رایگان تحویل خواهد گرفت، ضمن این که ما هم‌اکنون تجهیزات و جایگاه را که حدود 500 میلیون تومان ارزش دارد، رایگان به احداث‌کننده تحویل می‌دهیم.

غروی گفت: با تاسیس شرکت گاز خودرو، روند احداث جایگاه‌های گاز فشرده طبیعی سرعت گرفته؛ اما مشکلات به خاطر کمبود همکاری سایر دستگاه‌ها وجود دارد.

وی خاطرنشان کرد: میزان موفقیت ما امسال نیز به رسیدن بودجه بستگی دارد. هنوز مشخص نیست چقدر پول به ما می‌دهند؛ اما رسیدن تعداد جایگاه‌های سی.ان.جی به 1800 جایگاه در کشور را در برنامه داریم.
طبق برآورد، احداث فقط یکهزار جایگاه حدود 5/2 میلیارد دلار اعتبار می‌خواهد. روشن نیست ما این پول را داشته باشیم یا خیر. خرید حدود 100 میلیارد تومان قطعات یدکی مربوط به تعمیر و نگهداری جایگاه‌ها نیز در برنامه است؛ اما هنوز بودجه ارسالی برای ما مشخص نیست.

وعده‌های اجرا نشده‌

با وجود این شرکت ملی گاز ایران به عنوان متولی اصلی جایگاه‌های سی.ان.جی نتوانسته به وعده‌هایی که دراین‌باره داده، عمل کند. معروف‌ترین این وعده‌ها را سیدرضا کسایی‌زاده در دی‌ماه 86 داد که تعداد جایگاه‌های گاز خودروها تا پایان سال گذشته به 550 جایگاه می‌رسد. جالب آنجاست که این وعده مستقیما به رئیس‌جمهور داده شده است. حال آن که اکنون تعداد جایگاه‌ها 347 عدد است و جالب‌تر آن که از این تعداد بیش از 200 جایگاه از قبل وجود داشته و ارتباطی با برنامه دولت برای احداث جایگاه‌های گاز ندارد.

مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران در آذر 86 نیز از تولید به‌روز کپسول سی.ان.جی تا پایان سال گذشته خبر داده بود که از تحقق آن نیز اطلاعی در دست نیست.

عدم جدیت در تحقق این وعده‌ها به همراه موانعی که وجود دارد، چشم‌انداز موفقیت کلی گازسوز کردن خودروها را تار کرده است.

رشد قیمت فروش گاز به مردم‌

در کنار مشکلات احداث جایگاه‌های سی.ان.جی، خبر دیگری در حال شکل‌گیری است که براساس آن، قیمت فروش گاز طبیعی فشرده به مردم 5/2 برابر می‌شود. براساس تایید سخنگوی شرکت ملی گاز ایران، قیمت کنونی تحویل هر مترمکعب سی.ان.جی به جایگاه‌دار 80 ریال و قیمت فروش آن به خودروها 160 ریال است؛ اما قرار است این قیمت به 450 ریال برسد. جالب آنجاست که این پیشنهاد به منظور رونق جایگاه‌های سی.ان.جی و افزایش تمایل بخش خصوصی برای احداث جایگاه ارائه شده است؛ یعنی دولت بدون آن که موانعی را که خود در برابر احداث جایگاه‌ها ایجاد کرده، بردارد و مشوق‌ها نظیر تسهیلات بانکی و شرایط احداث جایگاه را تسهیل کند؛ از جیب مردم و با اخذ مبالغ بالاتر از مصرف‌کنندگان می‌خواهد بخش خصوصی را به سرمایه‌گذاری ترغیب کند. قطعا نگاه از چنین دریچه‌هایی است که احتمال مبهم ماندن چشم‌انداز رشد جایگاه‌های سوخت گاز و کل فرآیند گازسوز کردن خودروها را افزایش می‌دهد.