تور سیاحتی با راهنمای ویژه‌

حتما تابحال برایتان اتفاق افتاده که با عکس‌ها و فیلم‌های معروف، با آثار باستانی نقاط مختلف ایران آشنا شده باشید و وقتی از نزدیک به تماشا رفته‌اید، حالت متفاوتی از تصور قبلی برایتان به وجود آمده باشد؛ تصوری بهتر یا بدتر، بسته به پیش زمینه‌ای که آن فیلم و عکس برایتان ایجاد کرده است. تماشای دیدنی‌ها از زوایای خاص، ویژگی و ضرورت خود را دارد، اما به جای خود. راهنمای سفر چنانچه از نامش پیداست می‌خواهد مسافران را با دیدنی‌های مناطق مختلف میهن آشنا و نقش معرف نخستین را ایفا کند. پس بجاست تصوری هم که در مخاطب ایجاد می‌کند مطابق با وضعیت مواجهه مستقیم او با بنای باستانی مورد نظر باشد. راهنمایی صادق که گفته‌هایش را می‌شود باور کرد و مو به مو به همان شکل که گفته، دید و شناخت. این برنامه بر ساختار علمی ‌و گفتارهای ادیبانه و غیر همه فهم مبتنی نیست. از صدای آشنای گوینده‌های مشخص این قبیل برنامه‌ها هم که گفتار روی تصویر را قرائت می‌کنند، خبری نیست. همه چیز خودمانی است و متناسب با نیاز برنامه. آثار باستانی را از طریق نقل مستقیم از زبان کارشناسان میراث فرهنگی، پژوهشگران فرهنگ و تاریخ، راهنماهای موزه‌ها و حتی ساکنان محلی آشنا با سابقه تاریخی و کاربردی آثار می‌شناسیم نه با نریشن تنها روی تصاویر بنا. از این‌رو ادعای برنامه، صحت و سقم گفتارها و سندیت مطالب عرضه شونده به گویندگان بازمی‌گردد و مخاطب با آگاهی از این موضوع، شناخت واقع‌بینانه‌تری از آثار تاریخی به دست می‌آورد. گذشته از این‌که همه اینها حس حضور ملموس تماشاگر در صحنه را تقویت می‌کنند و بر جذابیت برنامه ‌ که با توجه به موضوع خاصی که دنبال می‌کند نیاز لاینفک آن است ‌  می‌افزاید.

یکی از مهمترین نیازهای مخاطب امروز، درک ملموس چرایی توجه به آثار باستانی است. برای رفع این نیاز، نخست شناساندن درست وجوه کاربردی آثار و پس از آن پرداختن به وجوه زیبایی شناسانه اثر ضروری است. برنامه راهنمای سفر نیاز اول را برآورده می‌کند و برنامه‌های دیگر که پیشتر ذکر آنها رفت نیاز دوم را. یا بهتر است این‌طور بگوییم که آن شکل ساختار مناسب با وجوه زیبایی‌شناسانه آثار باستانی است و این فرم مناسب با وجوه کاربردی.

در این میان آنچه اهمیت این برنامه را آشکار می‌کند بی‌توجهی برنامه‌سازان تلویزیون به این وجه نخستین و این فرم لازم برای معرفی دیدنی‌های باستانی ایران، دست‌کم تاکنون است. راهنمای سفر در قالبی جذاب، ساده و همه‌پسند با همخوانی جزبیات ساختاری ‌ اعم از تصویربرداری، اجرا، طرح اولیه و کارگردانی  با درونمایه و فکر اولیه، برنامه قابل توجهی بود که در زمان مناسبی هم از تلویزیون پخش شد. برنامه‌ای که هم راهنمای سفر بود و هم یک تور سیاحتی تلویزیونی که مخاطب را از هر نقطه ایران با خود همراه می‌کرد و به تماشای دیدنی‌های تاریخی و هنری این مرز و بوم می‌برد. 

آزاد جعفری