آرایش انتخاباتی گروه های سیاسی

ترکیب مجلس شورای اسلامی در 7دوره گذشته به گونه ای بوده است که نمایندگانی از همه جریان های فکری اعم از اصولگرا و اصلاح طلب در آن حضور داشته اند؛ گرچه هر کدام در هر یک از دوره ها توانسته اند اکثریت یا اقلیت مجلس را داشته باشند و هیچگاه حضور جریان های سیاسی در مجلس به طور مطلق نبوده است که همین عامل نوعی رقابت سازنده بین جریان های مختلف فکری را برای تاثیرگذاری در بررسی طرح ها و لوایح مختلف با کارایی مطلوب به دنبال داشته است . در انتخابات مجلس هشتم نیز همانند دوره های انتخاباتی گذشته ، رقابت اصلی میان دو جریان سیاسی اصولگرا و اصلاح طلب است و هر یک از این جریان ها تاکنون تلاش کرده اند بتوانند هماهنگی و انسجام درونی خود را برای حضوری موفق در این انتخابات حفظ کنند.

جناح های سیاسی حاضر در انتخابات همواره سعی کرده اند در رقابتی نزدیک با رقبای خود، اکثریت مجلس را که می تواند به حاکم شدن جریان فکری آنان در روند قانونگذاری کشور منجر شود، کسب کنند.

اصولگرایان و طراحی سازوکار 6+5

جریان اصولگرا در انتخابات هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی با آسیب شناسی از حضور خود در دوره های گذشته انتخابات و با شناسایی دقیق نقاط قوت و ضعف ، سازوکار جدیدی را برای حضور در این دوره از انتخابات مجلس طراحی کرد که بر اساس آن همه گروه های اصولگرا حول یک محور و به صورت منسجم در انتخابات حضور یابند.سازوکار جدید اصولگرایان که با شکل گیری شورایی معروف به 5+6آغاز شد «جبهه متحد اصولگرایان » نام گرفت که این نام بر خلاف چند دوره انتخابات گذشته نام و طراحی جدیدی برای جریان اصولگرا محسوب می شود.

اضلاع مثلث جبهه متحد اصولگرایان مرکب از گروه ها و تشکل های عمده در جریان اصولگرا یعنی جبهه پیروان خط امام و رهبری ، جریان رایحه خوش خدمت و جمعیت ایثارگران و اصولگرایان تحول خواه و دیگر اصولگرایان تشکیل می شوند.

هر کدام از اضلاع حاضر در جبهه متحد اصولگرایان خود دارای گروه ها و تشکل های مختلف هستند که در قالب جبهه به فعالیت سیاسی مشغولند. جبهه پیروان خط امام و رهبری خود از گروه های اصولگرایی نظیر، جامعه اسلامی فرهنگیان ، جامعه اسلامی مهندسین ، جامعه اسلامی نمایندگان ادوار، جامعه اسلامی کارگران ، انجمن اسلامی پزشکان ، جامعه انجمن های اسلامی اصناف و بازار، جامعه اسلامی کارمندان ، حزب موتلفه اسلامی ، جامعه زینب (س ) و جامعه پیروان زینب (س ) تشکیل می شود.

جریان رایحه خوش خدمت نیز عمدتا از حامیان محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور تشکیل می شوند و جمعیت ایثارگران و جمعیت اصولگرایان تحول خواه نیز از دیگر گروه های عضو در جبهه متحد هستند.از هر یک از اضلاع جبهه متحد در ابتدا 2نفر به نمایندگی از آنها هیات اجرایی جبهه متحد اصولگرایان را شکل داد و پس از مدتی 5نفر از شخصیت های با نفوذ جریان اصولگرا نیز به عنوان مرضی الاطراف به این گروه اضافه شد وگروه 6+5 را شکل داد.

انتخاب 5مرضی الاطراف نیز سازوکار جدیدی بود که به منظور جلوگیری از هرگونه اختلاف احتمالی و هماهنگ کردن نظرات گروه های اصولگرا صورت گرفت که در نهایت این 11نفر به عنوان شورای مرکزی جبهه متحد اصولگرایان کار خود را آغاز کردند.

در انتخاب ترکیب گروه 5نفره مرضی الاطراف ، اصولگرایان تلاش کردند که افرادی بدون وابستگی حزبی و سیاسی به گروه ها را انتخاب کنند تا نفوذ کلام این افراد برای جلوگیری از هرگونه اختلاف نظر، موثر واقع شود. نکته قابل توجه در این سازوکار را می توان انتخاب اعضای گروه 11نفره شورای مرکزی جبهه متحد اصولگرایان از طریق روش های دموکراتیک و دخالت همه جریان ها و گروه های اصولگرا در این فرآیند دانست.

در عمل نیز گروه 5نفره عضو شورای مرکزی جبهه متحد اصولگرایان در راستای مخفی نگه داشتن برخی اختلاف نظرها، رایزنی با همه گروه های اصولگرا، ایجاد وحدت بین همه گروه های عضو جریان اصولگرا و در نهایت حضوری موفق در انتخابات مجلس هشتم توانستند عملکرد نسبتا موفقی را از خود نشان دهند.

هر چند برخی از جریان هایی که بتازگی پا به عرصه فعالیت های سیاسی در جریان اصولگرا گذاشته اند، انتقادهایی را نسبت به این سازوکار و عملکرد شورای مرکزی جبهه متحد اصولگرایان داشتند، اما این فرآیند در مجموع مورد توافق بیشتر گروه های اصولگرا قرار گرفت .جبهه متحد اصولگرایان علاوه بر این که توانست انسجام خوبی را در تهران در بین گروه های اصولگرا ایجاد کند، در گامی بلندتر شوراهای 11نفری را در استان ها و حوزه های انتخابیه سراسر کشور تشکیل داد و توانست انسجام موجود در تهران را به دیگر شهرها نیز تعمیم دهد.

جبهه متحد اصولگرایان در سراسر حوزه های انتخابیه کشور توانسته است فهرست های واحدی را ارائه کند تا هواداران جریان اصولگرا در انتخاب افراد مورد نظر خود دچار سردرگمی نشوند.

فهرست این جبهه در حوزه انتخابیه تهران نیز با 30عضو نهایی شده که با هماهنگی های صورت گرفته با همه تشکل های اصولگرا قرار است به عنوان فهرست واحد جریان اصولگرا در انتخابات مجلس هشتم در حوزه انتخابیه تهران مورد پذیرش قرار گیرد.

اصلاح طلبان و انتخابات مجلس هشتم

علی رغم تلاش هایی که بخشی از بدنه جریان اصلاح طلب به کار گرفت تا پیش از آغاز مراحل اجرایی انتخابات ، ردصلاحیت ها را در آن گسترده جلوه داده و حضور در این انتخابات را بی اثر جلوه دهد، بخش دیگر از این جریان که مشی معتدلی را در فعالیت های سیاسی دنبال می کنند از ابتدا نیز تاکید کردند که با جدیت در رقابت های انتخابات مجلس هشتم حضور خواهند یافت .اصلاح طلبان نیز در این دوره از انتخابات به دنبال شکل دادن ائتلاف جدیدی بودند که بتوانند فضای مطلوبی در افکار عمومی برای اقبال به این جریان ایجاد کنند گرچه در این دوره اصلاح طلبان کمی بی صداتر فعالیت های خود را آغاز کردند.اصلاح طلبان در ابتدای راه ، سازوکارهای جدیدی را برای ائتلاف خود با عناوینی نظیر مجمع مشورتی و شورای هماهنگی جبهه اصلاحات اندیشیدند، اما این عناوین آن چنان که باید نتوانست زمینه ائتلاف همه جریان های اصلاح طلب را به وجود آورد.حضور جدی و فعال در صحنه انتخابات هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی و تلاش برای موفقیت در این انتخابات و دنبال کردن برخی از رفتارهای ساختارشکنانه دو دیدگاه متفاوت حاکم در این جریان بود که در نهایت به پیروزی جریان های معتدل در بین اصلاح طلبان انجامید.علاوه بر واکنش های نخبگان حتی در درون اصلاح طلبان مرزبندی های جدید با رویکردهای ساختارشکنانه تقویت شد که مواضع حزب اعتماد ملی را می توان نشانه بارزی از این مرزبندی دانست .حزب اعتماد ملی و برخی از تشکل های دیگر درون جبهه اصلاحات با مرزبندی شفاف نسبت به تندروها در درون این جریان ، فضای حضور موفق در انتخابات مجلس هشتم را برای خود به وجود آوردند. به دنبال همین اقدامات بود که حزب اعتماد ملی اعلام کرد که به طور مستقل و با پرچم و تابلوی حزب خود و با فهرستی کامل در انتخابات مجلس هشتم حضور خواهد یافت.

از دیگر سو، در حدود 300فعال سیاسی اصلاح طلب در نشست های خود در قالب مجمع مشورتی که با محوریت سیدمحمد خاتمی رئیس جمهور سابق حرکت می کرد، 21نفر را در شورایی گردآوری کردند تا چگونگی دستیابی اصلاح طلبان به ائتلاف را بررسی کند. شورای هماهنگی جبهه اصلاحات نیز که در دوره های قبلی انتخابات نیز فعال بود دو گزینه همراه شدن با مجمع مشورتی و حضور مستقل را بررسی کرد، اما در نهایت با مجمع مشورتی همراه شدند و اعضای مجمع مشورتی را نیز با معرفی چهره های جدید به 29نفر افزایش دادند. در نهایت اصلاح طلبان توانستند ائتلافی متشکل از 23گروه و تشکل از جمله مجمع روحانیون مبارز، جبهه مشارکت ایران اسلامی ، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ، حزب همبستگی ، حزب کارگزاران ، حزب اسلامی کار، خانه کارگر، حزب جوانان ، انجمن اسلامی معلمان ، انجمن اسلامی مدرسان دانشگاه ها، حزب اراده ملت ، مجمع دانش آموختگان ، حزب آیین مردم ، حزب پاک ایران ، مجمع نمایندگان ادوار و... را تشکیل دهند.گرچه اصلاح طلبان با تشکیل این ائتلاف به دنبال رقابت جدی با اصولگرایان در این دوره از انتخابات هستند، اما در این مسیر برخی از جریان های اصلاح طلب سفره خود را از این ائتلاف جدا کرده و درصدد حضور مستقل در انتخابات هستند.

حزب اعتماد ملی از ابتدا نیز اعلام کرده بود که فهرستی مستقل را در تهران ارائه خواهد کرد و از سوی دیگر برخی از گروه های اصلاح طلب از جمله حزب مردم سالاری و مجمع اسلامی بانوان با تشکیل ائتلاف مردمی اصلاحات درصدد حضور مستقل در انتخابات مجلس هشتم هستند.با نگاهی دقیق به فعالیت های انتخاباتی دو جریان اصولگرا و اصلاح طلب می توان دریافت که هر دو جریان نگاهی جدی به حضور در این دوره از رقابت ها دارند و تلاش آنها برای حضور موفق در این انتخابات است ، گرچه در این بین نکته مهم این است که سازوکارهای جدید جریان های سیاسی تا چه میزان توانسته نظر مردم را که رای آنان تعیین کننده نتیجه انتخابات است ، جلب کند.

به اعتقاد کارشناسان ،مردم در این دوره از انتخابات به جریان و گروهی اقبال نشان می دهند که به اقتصاد، معیشت و اشتغال فکر کرده و در کارنامه خود اقداماتی را ثبت کرده اند که مشکلات مردم از این بابت کمتر شود.